1. Bir araştırmada beş yaşındaki çocuklardan oluşan iki gruba bir çocuk programı izletildi. Gruplardan birinin odasına ilgi çekici birçok oyuncak kondu. Oyuncak bulunmayan odadaki çocuklar programın % 87’sini izlerken oyuncak bulunan odadaki çocuklar sadece % 47’sini izlediler. Fakat bu iki gruptaki çocuklar, programın ne kadarını hatırladıklarını ve anladıklarını ölçen bir teste tabi tutulduklarında iki grup da yüksek puanlar aldı. Bu durum karşısında şaşkına dönen araştırmacılar şöyle bir açıklama yaptılar: “- - - -” Bu parçanın sonuna anlam akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- A) Hatırlama, sezme, anlama ve hayal kurma becerileri dikkate bağlı olarak gelişmektedir.
- B) Anlaşılan o ki öğrenmenin niteliği, öğrenene ait özellikler kadar içinde bulunulan ortamdaki televizyon, oyuncak ve diğer insanlar gibi dış uyarıcılardan da etkilenmektedir.
- C) Oyuncakların bulunduğu odadaki çocukların, dikkatlerini oyuncaklarla oynama ve programı izleme arasında kolaylıkla bölüştürebildikleri sonucuna ulaştık.
- D) Çocukların bir hedefe odaklanabilmeleri için bulundukları ortamın mümkün olduğunca dikkatlerini dağıtacak unsurlardan arındırılması gerektiğini tespit ettik.
2. I. Unutulma hakkı, bireyin ulusal ve uluslararası metinlerde çerçevesi çizilen her türlü kişisel verisinin korunmasını sağlayan bir haktır. II. Bu durumu ortadan kaldırmak için kişisel verilerin korunması hakkının bir görünümü sayılabilecek olan “unutulma hakkı” kavramı gündeme gelmiştir. III. Kişisel veriler dijital ortamlarda bir kez paylaşıldığında bu ortamda kayıt altına alınmakta, kimi zaman üçüncü kişiler tarafından bireyin rızası dışında kullanılabilmektedir. IV. Bu hak, dijital hafızada yer alan kişisel bir içeriğin, bireylerin talebi üzerine bir daha geri getirilemeyecek biçimde silinmesidir. Bu parçanın anlamlı bir bütün oluşturabilmesi için numaralanmış cümlelerden hangileri yer değiştirmelidir?
- A) I ve III
- B) I ve II
- C) III ve IV
- D) II ve IV
3. • Bal arıları, bitki varlığının devamı için önemli bir katkı sağlar. • Bal arılarının toplu ölümü günümüzün önemli problemlerindendir. • Bal arılarının yok olması ile ilgili araştırmalar yapılmaktadır. Aşağıdaki metinlerin hangisinde bu cümlelerde ifade edilenlerin tümüne değinilmiştir?
- A) Arıların yaşamı tehdit altında. Zorlu kış şartları, hastalık yapıcı organizmalar ve küresel ısınma gibi sebepler arıların sayısını her geçen gün azaltıyor. Bir biyoteknoloji şirketi, arıların bağışıklık sistemini kuvvetlendirmek ve ölümlerini azaltmak için farklı ürünler geliştirmeye başladı.
- B) Dünya Doğayı Koruma Vakfı, bal arılarının popülasyonunu korumak amacıyla daha önce yerleşim için kullanılan ancak artık kullanılmayan bölgelerin, bal arıları için sığınaklara dönüştürülebileceğini belirtiyor. Bazı araştırmacılar polen taşıyan böceklere yaşam alanı sunan, doğal yaşam dostu çiftçilik ve bahçeciliğin de bal arılarına olumlu etkisi olabileceğini söylüyor.
- C) Arılar, taşıdıkları polenlerle 130 binden fazla bitkinin üremesine katkıda bulunuyor. Ancak suni gübre, tarım ilaçlarının yoğun kullanımı ve iklim değişikliği nedeniyle arılar yaşamını hızla yitiriyor. Arıların sayısının azalmasıyla birlikte pek çok bitkinin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacağı belirtiliyor.
- D) Bal arıları çiçek tozlarını taşıdığı için bitkilerin çoğalmasında önemli bir rol oynuyor. Ne var ki son yıllarda birçok ülkede bal arısı topluluklarında işçi arılar aniden yok oluyor. Araştırmacılar, bu sorunu çözmek amacıyla 5 bin bal arısına minik algılayıcılar takarak bu arıların gittiği yerleri belirleyecek ve arıların sayılarının azalma nedenlerini tespit etmeye çalışacak.
4. Aşağıdaki tablolarda bir şehre ait dört günlük hava durumu tahmini ve bu tahminlerde kullanılan simgelerin anlamları verilmiştir. Bu tablolardan hareketle yapılan aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır?
- A) Salı günü havanın sağanak yağışlı, sıcaklığın 13 ila 17 ºC arasında olması, rüzgârın ise saatte 23 km hızla esmesi bekleniyor.
- B) Cuma günü yağışların azalması, havanın az bulutlu olması, sıcaklık ve rüzgâr hızının önceki güne göre artması bekleniyor.
- C) Perşembe günü havanın yağmurlu, sıcaklığın 6 ila 9 ºC arasında olacağı ve nem oranının önceki güne göre azalacağı tahmin ediliyor.
- D) Çarşamba gününün gök gürültülü sağanak yağışlı geçmesi bekleniyor ve nem oranının önceki güne göre artacağı tahmin ediliyor.
5. Yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç); cümlede yönelme, bulunma, ayrılma bildiren ve yüklemi yer anlamıyla tamamlayan ögedir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısı yoktur?
- A) Yazar, uzun zamandır ailesiyle birlikte bahçeli bir evde yaşıyor.
- B) Arkeologlar kazı çalışmalarına katılmak için Göbeklitepe’ye gitti.
- C) Örümcek ağının ipeği, örümceğin içinde sıvı hâlde bulunur.
- D) Müzeyi, her gün 09.30-18.00 saatleri arasında gezebilirsiniz.
6. Bu metinden aşağıdaki yargıların hangisi çıkarılamaz?
- A) Patates, vücuttaki yağ oranının artmasına neden olabilir.
- B) Karpuz, kişinin hastalıklara karşı direncini artırır.
- C) Elma, kan şekerinde ani değişikliklere yol açmaz.
- D) Brokoli, yavaş sindirilen bir besin olduğu için uzun süreli tokluk sağlar.
7. Birileri bana “Dünyanın en ilginç canlısını görmek ister misin?” diye sorsa cevabım kuşkusuz “Evet!” olurdu veiçim içime sığmazdı. (I)Bu sorunun küçük bir çocuğa yöneltildiğini düşünelim bir de. Hiç şüphesiz yüreğinde davullar gümbürder, bu canlının nasıl bir şey olduğunu görebilmek içinyerinde duramazdı. (II)Sevinçten âdetadeliye dönerdi. (III) Numaralanmış sözlerden hangileri bu metinde geçen “yüreğinde davullar gümbürder” sözüyle anlatılmak isteneni karşılar?
- A) I ve II
- B) Yalnız I
- C) II ve III
- D) I, II ve III
8. Aşağıdaki parçalardan hangisi “Gün batımından sonra neden uykumuz gelir?” sorusuna cevap vermektedir?
- A) Yaşımız ilerledikçe vücudumuzda melatonin hormonu daha az salgılanıyor. Bu nedenle uykuda geçirdiğimiz zaman azalıyor. Bebekken neredeyse günün tamamını uyuyarak geçiriyoruz. 6-12 yaşlarındayken günde 9-10 saat uyuyoruz. Ninelerimizin ve dedelerimizin yaşına geldiğimizdeyse uykuda geçirdiğimiz süre azalıyor.
- B) REM uykusunun en dikkat çekici yanı, rüyalarımıza ev sahipliği yapması. Aslında uykumuzun herhangi bir aşamasında rüya görebiliyoruz ama REM uykusunda rüya görme olasılığımız daha fazla. Çünkü daha önce belirttiğimiz gibi bu evrede beynimiz çok etkin.
- C) Bilim insanları uykuyu çeşitli evrelere ayırmıştır. Bu evreleri uykuda sırasıyla deneyimlemeye başlarız. Derin uyku evresinden sonra hafif uyku evresine kısa süreli bir dönüş yapar ve sonra REM uykusuna geçeriz. Her bir döngü ortalama 90 dakika sürer ve bir gecede dört ya da beş kere tekrarlanır.
- D) Melatonin hormonunun salınımı akşam gün ışığının ortadan kalkmasıyla artmaya başlıyor. Gece saat 02.00-04.00 arasında en yüksek seviyeye ulaşıyor. Güneşin doğuşuyla da bu seviye tekrar düşmeye başlıyor. İşte bu yüzden akşamları uyku gereksinimimiz doğuyor ve sabah uyandığımızda güne başlamaya hazır hissediyoruz.
9. 4. ve 5. soruları aşağıdaki parçaya göre cevaplayınız. “Glisemik indeks” karbonhidrat içeren gıdaların, kan şekerini yükseltme oranını ölçen bir değerdir. Glisemik indeksi düşük olan gıdalar tüketildikten sonra kan şekeri yavaş yavaş doğal düzeyin üzerine çıkıp orta düzeye yaklaşır, iki saat içinde de doğal düzeye iner. Bu gıdalar yavaş sindirildiği için uzun süre tok tutar. Kişiyi şeker, tansiyon ve kalp hastalıklarına karşı korur; bağışıklık sistemini güçlendirir. Yüksek glisemik indeksli gıdalar tüketildiğinde ise kan şekeri yarım saat içinde en yüksek düzeye ulaşır, bir saat dolmadan da doğal düzeyin altına düşer. Bu gıdalar kan şekerinde dalgalanmalara yol açar ve uzun vadede vücutta yağlanmaya, şeker ve kalp hastalıklarına neden olur. Aşağıdaki tabloda bazı gıdalar, glisemik değerlerine göre sınıflandırılmıştır. Bu metne göre “ceviz” ve “mısır”ın, kan şekeri üzerindeki etkisi aşağıdakilerin hangisinde doğru gösterilmiştir?
10. Ayşe, Burhan, Cenk, Deniz, Ebru ve Ferhat’tan oluşan yeşil, mavi ve beyaz takım “pas atma” oyunu oynayacaktır. Oyun ile ilgili şunlar bilinmektedir: • Her takımda ikişer oyuncu vardır. • Beyaz takım, mavilere; maviler, yeşillere ve yeşiller de beyazlara pas atacaktır. • Cenk, Ebru’ya; Deniz, Ayşe’ye; Burhan ise Ferhat’a pas atacaktır. • Ayşe yeşil takımdadır. • Deniz ve Ferhat aynı takımdadır. Bu bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Ferhat beyaz takımdadır.
- B) Ayşe ile Cenk aynı takımdadır.
- C) Burhan ile Ebru farklı takımdadır.
- D) Deniz, yeşil takımdadır.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, öğelere ayırmada bir yanlışlık yapılmıştır?
- A) Evin önündeki asırlık çınar / altında / birkaç saat / sohbet ettik.
- B) Yöre halkı / burada/ toprağı / bir dantela gibi / işlemiş.
- C) Dedemler / yaklaşık elli yıl / bu ahşap konakta / oturmuşlar.
- D) Okulumuzun herkes tarafından kabul edilen bir başarısı / vardı.
- E) Bu küçük kasabaya önümüzdeki yıllarda çok sayıda turistin geleceği / belirtiliyor.
12. Aşağıdaki sorulardan hangisi özneyi buldurmaya yöneliktir?
- A) Konya'dan ne zaman döneceğini biliyor musun?
- B) Bu tabloları buraya hanginiz astı?
- C) Bu lambalar gün boyu yanıyor mu?
- D) Bu geziye sen de katılmak istiyor musun?
- E) Bu kitapları kimin dağıttığını araştırıyor musunuz?
13. Aşağıdaki cümlelerden hangisi nesne ve yüklemden oluşmuştur?
- A) Korkunç bir fırtınanın gürlemesini bekliyorlardı.
- B) Kale, can çekişen bir kartal ıstırabıyla kıvranıyordu.
- C) Otağ, büyük dişbudak ağaçlarının etrafında kurulmuştu.
- D) Mor dağlar, yavaş yavaş ve gittikçe kararıyordu.
- E) Sağda, iki bin kişilik ordunun çadırları vardı.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne açıklayıcısıyla birlikte verilmiştir?
- A) İçlerinden biri, kırmızı sakallı bir adam, ilerledi.
- B) Yeşil boyalı demir kapının aralığına yaslanmış, dikiliyordu.
- C) Dizlerinin üstüne kapanmış, yapayalnız oturuyordu.
- D) Haftalardan beri, karanlık bir odada tek başına oturuyordu.
- E) Daima kulağında bir ayak sesi işitir gibi oluyordu.
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ögelere ayırmada yanlışlık yapılmıştır?
- A) O, / halk bilimi dalında ciddi araştırmalar / yapmıştır.
- B) Aşık geleneği, / günümüzde / devam etmektedir.
- C) Aşıklar / sazları ve sözleriyle / kültür zevkini / yaşatmaktadır.
- D) Edebiyat tarihçilerimiz / halk edebiyatı kaynaklarını / araştırmışlardır.
- E) Birçok ilimizde / Aşıklar Bayramı / yapılmaktadır.
16. Yolu kesen bir dereden geçerken, atların nalları gümüş renkli ıslak taşlara sürtünerek garip bir ses çıkardı. Bu cümlede aşağıdaki ögelerden hangisine yer verilmemiştir?
- A) Nesne
- B) Dolaylı Tümleç
- C) Yüklem
- D) Zarf Tümleci
- E) Özne
17. Çocuklar buzda kızakla kayıyorlardı. Bu cümle ile aşağıdakilerden hangisi arasında ögelerin sıralanışı bakımından bir benzerlik vardır?
- A) Ahmetler, bahçelerine kargalar gelmesin diye korkuluk diktiler.
- B) Bitkiler, besinlerini topraktan kökleriyle alırlar.
- C) Amcam, bir televizyon kanalında kukla oynatırdı.
- D) Treni kaçıran yolcular, kasabaya atlarla gitmişlerdi.
- E) Çocuklar, yolculuktan dönen babalarına kavuşunca çok sevindiler.
18. I. Şimdi, bana en istemediğim şeyleri yapıyor. II. Göğsünün üzerine koyduğu ferman ateş gibi yanıyordu. III. At üzerindeyken gelen uykusu, hareketsiz kalınca kaçıyordu. IV. Ali Bey, bir gece uzaktan, Kaş'ın ışıklarını gördü. Numaralanmış cümlelerin hangilerinin öge sayısı özdeştir?
- A) II ile III
- B) I ile II
- C) II ile IV
- D) I ile III
- E) III ile IV
19. I. Bu değerlendirme, öznel bir bakışı da içermektedir. II. Yazar, Kafka'nın son romanlarını okumamıştı. III. Tüm roman yazarları, gençliklerinde,birer öykü yazarıydı. IV. Olay, Çehov'un güçlü öykücülüğünün kaçınılmaz ögesidir. Numaralanmış cümlelerin hangi ikisinde, öge dizilişi "özne - nesne - yüklem" biçimindedir?
- A) III ve IV
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) II ve IV
- E) II ve III
20. Cumhuriyet Döneminde halk edebiyatı geleneğini sürdüren şairler yetişmiştir. Bu cümlenin ögeleri ve öge dizilişi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Zarf tümleci - nesne - yüklem
- B) Özne - nesne - yüklem
- C) Nesne - özne - yüklem
- D) Dolaylı tümleç - özne - yüklem
- E) Zarf tümleci - özne - yüklem
