1. Birden fazla besin zincirinin iç içe geçmesiyle oluşan beslenme şekline besin ağı denir. Besin ağındaki canlıların sayıları birbirine bağlı olarak değişir. Aşağıda bir besin ağı ve bu besin ağında yer alan eşek arısı sayısının belirli zaman aralıklarındaki değişimini gösteren grafik verilmiştir. Grafikte verilen değişimin, besin ağındaki diğer canlıların sayılarının değişmesinden kaynaklandığı bilinmektedir. Buna göre, verilen zaman aralıklarında eşek arısı sayısının değişimi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
- A) Güve sayısındaki artma - İguana ve kuş sayılarındaki artma - Karınca sayısındaki artma
- B) Yılan sayındaki artma - Kuş sayısındaki artma - Yılan ve güve sayılarındaki artma
- C) Örümcek sayısındaki azalma - Karınca sayısındaki azalma - Ot ve yılan sayılarındaki artma
- D) Güve ve ot sayılarındaki artma - Yılan sayısındaki azalma - Örümcek sayısındaki artma
2. Hava olaylarını ifade etmek için kullanılan “hava durumu” kavramı kısa bir zamanda dar bir alanda meydana gelen hava olayları olarak tanımlanırken; “iklim” daha uzun bir zaman diliminde, daha geniş bir alanda hava olaylarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Hem hava durumu hem de iklim koşulları insan yaşamını ve faaliyetlerini pek çok bakımdan etkiler. Buna göre aşağıdakilerden hangisi iklim şartlarına göre belirlenen insan faaliyetlerine örnek olamaz?
- A) İnsanların yağışlı bir günde işlerine giderken yanlarına şemsiye alması
- B) İnsanların, kar yağışının yıl boyunca çok etkili olduğu bir bölgede evlerinin çatılarını dik yapması
- C) Çiftçilerin sonbahardaki ilk, ilkbahardaki son donlardan etkilenmeyecek bitkileri ekmesi
- D) Büyük firmaların kışın ısıtmak, yazın soğutmak için enerji sistemleri kurması
3. Öğretmen, öğrencilerinden aşağıda verilen kriterlere uygun düzenekler hazırlamalarını istemiştir. I. kriter: Üç farklı basit makine kullanılmalı. II. kriter: Yük, ağırlığından daha az kuvvetle hareket ettirilmeli. Öğrencilerin hazırladığı düzenekler aşağıda verilmiştir. Verilen düzenekler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) L düzeneği I. kritere uygun hazırlanmıştır.
- B) II. kriter, düzeneklerin hepsinde sağlanmıştır.
- C) M düzeneğinde eğik düzlem ve çıkrık, kuvvet kazancını oluşturur.
- D) K düzeneği her iki kritere uygun hazırlanmıştır
4. Havadaki nem, kendisinden daha soğuk bir yüzeye temas ettiğinde gerçekleşen ısı alışverişi sonucu sıvı hâle geçer. Mühendisler çöl ikliminin yaşandığı yerlerde su sıkıntısı çekilen bölgelerin ihtiyacını karşılamak için sabah saatlerinde havadaki nemi toplayıp içme suyuna dönüştürebilen kuleler tasarlamışlardır. Bu kulelerdeki bambudan yapılmış ağlar, günde yaklaşık 100 litre su toplamaktadır. Görseldeki kulede küçük bir alana mercek ile bakıldığında ağlar üzerinde oluşan su damlacıkları görülmektedir. Buna göre su toplama kuleleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Üzerinde hâl değişiminin gerçekleştiği yapının öz ısısı su buharından yüksektir.
- B) Bu kulelerdeki su oluşumu yoğuşma olayına dayanır.
- C) Su toplama esnasında ağların üzerinde çiy oluşumu gerçekleşir.
- D) Kuleyi oluşturan ağların sıcaklığı havadaki su buharının sıcaklığından daha azdır.
5. Bezelye bitkisinde düzgün tohum, sarı tohum ve mor çiçek özelliklerinden sorumlu aleller baskındır. Aşağıdaki tabloda yavru bitki ve bu bitkinin ebeveynlerinden birine ait karakter özellikleri verilmiştir Bu tablodan hareketle aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- A) Yavru bitki, tohum rengi bakımından baskın karaktere sahiptir.
- B) Ana bitkiden yavru bitkiye sarı tohum aleli aktarılmıştır.
- C) Ana bitki, yavru bitkiye buruşuk tohum aleli aktarmıştır.
- D) Ana bitki ve yavru bitki, çiçek rengi bakımından melezdir.
6. Bir öğretmen, öğrencilerinden bir hipotezin doğruluğunu test etmelerini istemiştir. Bunun için öğrenciler aşağıdaki özdeş deney malzemelerini kullanarak kaykay modelleri yapmışlardır. Öğrenciler, bu iki kaykay modelinin üzerine eşit sayıda tuğlayı aynı şekilde yerleştirip okul bahçesindeki toprak zeminde taşıyarak hipotezin doğru olup olmadığını araştırmışlardır. Yapılan kaykay modelleri ile test edilerek doğrulanan bu hipotez aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tuğla sayısı artarsa zemine uygulanan basınç artacağından tekerleklerin yerde bıraktığı iz değişir.
- B) Yüzey alanı azaldıkça yere etki eden basınç artar ve tekerleklerin zeminde bıraktığı iz derinleşir.
- C) Tuğla sayısı azalırsa zemine uygulanan basınç azalacağından tekerleklerin zeminde bıraktığı iz azalır.
- D) Yüzey alanı arttıkça tuğlalara etki eden basınç azalır ve böylece tuğlalar kırılmadan taşınabilir.
7. Bir öğrenci, gündüz sürelerinden hareketle şehirlerin özelliklerini belirlemek istiyor. Bunun için K, L, M ve N şehirlerinin mevsim başlangıç tarihlerindeki gündüz sürelerini araştırıyor ve araştırma sonuçlarına göre aşağıdaki grafikleri çiziyor. Grafiğe göre öğrencinin şehirlerle ilgili belirlediği aşağıdaki özelliklerden hangisi yanlıştır?
- A) 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde tüm şehirlerde gece süreleri eşittir.
- B) K ve M şehirleri, Kuzey yarım kürede bulunmaktadır
- C) Güneş ışınları L şehrine yıl boyunca dik veya dike yakın açılar ile gelmiştir
- D) Güneş ışınları, 21 Aralık’ta N şehrine K şehrinden daha küçük açıyla gelmiştir.
8. Kimyasal tepkimelerle ilgili yapılan bir deneyde, • Dört adet erlenmayerin içine eşit miktarda elma sirkesi konuluyor. • Daha sonra erlenmayerlere sırasıyla 2, 4, 6 ve 8 g kabartma tozu ilave ediliyor. • Ağızlarına balon geçirilen düzeneklerdeki değişim aşağıdaki gibi gözleniyor. Buna göre deneyle ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
- A) IV. erlenmayerde oluşan ürünün kütlesi en fazladır.
- B) Tüm erlenmayerlerde kimyasal değişim gerçekleşmiştir.
- C) Balonların büyüklüğü eklenen kabartma tozu miktarına bağlı olarak artmıştır.
- D) Tüm erlenmayerlerde, sirke ile kabartma tozunun tamamı yeni maddelere dönüşmüştür.
9. Aşağıdaki görselde bir geyik topluluğunun yaptığı göç ve bu göçün bazı sonuçları anlatılmıştır. Buna göre göçe bağlı yaşanan olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Topluluktaki ince postlu geyiklerin soyu tükenmiştir.
- B) İnce postlu geyiklerin ölmesi mutasyona uğramalarından kaynaklanır.
- C) Kalın postlu geyik sayısının artması tür içi varyasyonu artırmıştır.
- D) Hem kalın hem ince postlu geyikler doğal seçilime uğramıştır.
10. Sıvı basıncı yoğunluk ve derinlik ile doğru orantılıdır. Bir öğrenci, basınç sensörü ve lambalardan oluşan özdeş iki devre kuruyor. Sensörleri, şişelerin tabanlarına; ampulleri de şişelerin üst kısmına gelecek şekilde devreleri yerleştiriyor. Sensörler, şişelerin tabanlarındaki sıvı basıncı ile doğru orantılı olarak ampullerin parlaklığını değiştiriyor. Öğrenci, şişelerin içine türü ve miktarı bilinmeyen sıvılar koyduğunda K ampulünün L ampulünden daha parlak yandığını gözlemliyor. Yapılan deney ile ilgili aşağıdakilerden hangisinin doğruluğu kesin değildir?
- A) Şişelerdeki sıvıların hacmi eşit ise K ampulünün daha parlak yanmasında yoğunluk etkili olmuştur.
- B) L ampulünün K ampulünden daha parlak yanması için II. şişedeki sıvı miktarının değiştirilmesi yeterlidir.
- C) L ampulünün parlaklığının artması için II. şişedeki sıvı daha yoğun bir sıvı ile değiştirilmelidir.
- D) Şişelerdeki sıvının türü aynı ise II. şişede daha az sıvı vardır.
11.
Sıvıların basıncı, sıvının cinsine ve derinliğine bağlı olarak değişir.
Bu durumu gözlemlemek isteyen öğrenci, bir kaba su koyduktan sonra kabın tabanına etki eden sıvı basıncını bir grafikle gösteriyor.
Daha sonra deneyde, her biri birbirinden bağımsız olacak şekilde aşağıdaki değişiklikleri yapıyor:
• Kaptaki suyun yarısını boşaltıyor.
• Kaba, içindeki suyun yarısı kadar su ilave ediyor.
• Kaba, su yerine aynı derinlikte yağ koyuyor. ( dyağ < dsu )
Buna göre, aşağıdaki grafiklerden hangisi yapılan değişikliklerden birine ait değildir?
12.
Çanta askısının, omuza temas ettiği yüzeyde oluşturacağı basınçla bu basıncın bağlı olduğu değişkenleri araştıran bir öğrenci aşağıdaki etkinliği yapıyor.
Öğrenci, özdeş kitapların kullanıldığı etkinliğin I ve III. uygulamalarında çantayı taşırken zorlandığını, II. uygulamasında ise çantayı kolaylıkla taşıdığını fark ediyor.
Buna göre öğrencinin uygulamaları ile ilgili,
I. Ağırlığın artması basıncın artmasına neden olmuştur.
II. Yüzey alanı ile basınç arasında ters orantılı bir ilişki vardır.
III. Ağırlık ve yüzey alanı aynı oranda değiştirilirse oluşan basınç değişmez.
çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) I, II ve III
- B) Yalnız I
- C) I ve II
- D) II ve III
13.
Tohum zarfı karakteri bakımından şişkin ve boğumlu özelliğe sahip bezelyelerin, olası çaprazlama sonuçları aşağıdaki tabloya kaydedilmiştir.
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve III
- D) II ve III
14.
Aşağıdaki tabloda Dünya’nın belirli bir noktasındaki aylık gece ve gündüz süreleri ile ilgili bilgi verilmiştir. Tablo oluşturulurken ilgili aya ait tüm günlerin gece ve gündüz süreleri karşılaştırılmıştır.
Tabloda mart ve eylül aylarıyla ilgili bir işaretleme yapılmamıştır.
Bu durumun nedeni;
I. 22 Mart’tan sonra gece süresinin uzamaya başlaması,
II. 23 Eylül’de gece gündüz sürelerinin eşit olması,
III. 21 Mart’tan sonra gecelerin uzamaya devam etmesi
ifadelerinden hangileri ile açıklanabilir?
- A) Yalnız I
- B) II ve III
- C) Yalnız II
- D) I, II ve III
15.
Görselde hatasız bir DNA modeli verilmiştir. DNA modeli üzerindeki her bir desen, farklı bir nükleotidi temsil etmektedir.
Bu modelde aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı vardır?
- A) Guanin ve sitozin nükleotidlerinin sayılarının toplamı kaçtır?
- B) Sitozin nükleotidlerinin sayısı kaçtır?
- C) Adenin nükleotidlerinin sayısı kaçtır?
- D) Adenin ve guanin nükleotidlerinin sayılarının toplamı kaçtır?
16.
Canlının kalıtsal yapısını oluşturan kromozom, DNA veya gen gibi yapılarda meydana gelen bozulmalara mutasyon denir. Bezelyelerde mor çiçek rengi özelliği baskın, beyaz çiçek rengi özelliği çekiniktir.
Aşağıdaki tablolarda bezelyelerde çiçek rengi karakterine ait 1. kuşağın ve bu kuşağın çaprazlanması ile oluşan 2. kuşağın fenotipleri gösterilmiştir.
Buna göre 2. kuşak bezelyelerinden hangileri mutasyona uğramıştır?
- A) II ve IV
- B) Yalnız I
- C) Yalnız III
- D) I ve II
17.
Değişen gece ve gündüz süreleri ile ilgili etkinlik yapmak isteyen bir öğretmen bu etkinlikte eli ile masa arasındaki mesafeden faydalanmıştır. Sağ elinin masaya olan mesafesinin (a) gece süresini, sol elinin masaya olan mesafesinin (b) ise gündüz süresini temsil ettiğini belirtmiştir. Bu mesafeleri artırıp azaltarak yıl boyunca değişen gece ve gündüz sürelerini anlatmıştır. Öğretmenin belirlediği bir tarihte ve Dünya üzerinde seçtiği bir nokta için yaptığı etkinlik yandaki görselde verilmiştir. Öğretmen, bu etkinlikte seçtiği noktanın konumuna, tarihine ve bu tarihten sonra eller arasındaki mesafeye yönelik öğrencilerinden tahminler yapmalarını istemiştir.
Buna göre öğrencilerin seçilen nokta ile ilgili yaptığı aşağıdaki tahminlerden hangisi hatalıdır?
- A) Kuzey yarım kürede ve tarih 20 Mart ise bu tarihten sonra eller aynı hizaya gelir.
- B) Kuzey yarım kürede ve tarih 24 Eylül ise bu tarihten sonra a ve b arasındaki fark artar.
- C) Güney yarım kürede ve tarih 21 Haziran ise bu tarihten sonra eller arasındaki mesafe azalmaya başlar.
- D) Güney yarım kürede ve tarih 21 Aralık ise bu tarihten sonra a ve b arasındaki fark artar.
18.
Süt büyük oranda yağ, su ve proteinlerden oluşur. Bu proteinlerden suyun içerisinde asılı kalarak süte beyaz rengini veren proteine kazein denir. Sıcak süte sirke eklemek sütün kesilmesine neden olur. Bu durum, süt içerisindeki kazein proteininin yapısının değişmesine ve uzun zincirler hâlinde tekrar düzenlenerek plastikleşmesine başka bir deyişle biyoplastik oluşumuna yol açar.
Buna göre biyoplastik ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Sütteki suyun buharlaşması sonucu oluşan, katı bir maddedir.
- B) Süt ile aynı kimyasal özellikleri taşır
- C) Farklı özelliklere sahip, yeni bir maddedir
- D) Sirke ile aynı fiziksel hâldedir.
19.
Görsel 1’de verilen karpit lambası, geçmişte özellikle madencilerin aydınlatma amacıyla kullandıkları bir lamba türüdür.
Görsel 2’de karpit lambasının çalışma prensibi gösterilmiştir. Lambanın vanası açıldığında karpitin üzerine damlamaya başlayan su, asetilen gazını açığa çıkarır. Gaz borusundan dışarı çıkan asetilen gazının yakılmasıyla da aydınlanma sağlanır.
Bu bilgilerden hareketle,
I. Karpit, asetilen gazına dönüşürken kaptaki karpit miktarı azalır.
II. Karpitten asetilen gazı elde edilirken kimyasal bir tepkime gerçekleşir.
III. Karpit lambasının çalışması sonucunda element oluşur.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III
- B) Yalnız III
- C) II ve III
- D) I ve II
20.
Bir öğretmen, görselde verilen deney düzeneğinde cam beher içindeki alüminyum (Al) metali üzerine sülfürik asit (H2SO4) damlatıyor. Bir süre sonra düzeneğe bağlı olan şırınganın içerisi hidrojen gazı (H2) ile dolmaya başlıyor.
Buna göre,
I. Oluşan gazın atomları sülfürik asitten gelmektedir.
II. Alüminyum kap içerisinde sülfürik asit çözeltisi muhafaza edilebilir.
III. Şırıngada bulunan gaz, sülfürik asit ve alüminyum maddelerinin özelliğini gösterir.
yorumlarından hangileri doğrudur?
- A) Yalnız II
- B) Yalnız I
- C) I ve III
- D) I ve II
