1. Aşağıdaki görselde insanlarda COVID-19 hastalığına sebep olan SARS-CoV-2 virüsünün yapısı gösterilmiştir. Bulaşıcılığın önlenmesi ve azaltılması konusunda alkol ve sabun kullanılmasını öneren bilim insanlarına göre alkol; proteinyapıları oluşturan bağları yıkıp yeni bağlar yapar. Sabun, virüsü koruyan lipit zarın yapısını oluşturan yağları çözerek zarınkoruyucu etkisini yok eder. Böylece virüsün kalıtsal yapısını oluşturan yönetici molekül, dış ortamda hızlıca bozulur. Buna göre, I. Sabunun lipit zar yapısındaki yağı çözerek parçalaması fiziksel değişimdir. II. Dış ortamda kalan yönetici molekülün bozulması kimyasal değişimdir. III. Alkolün protein yapılardaki bağları parçalaması fiziksel değişimdir. çıkarımlarından hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III.
- B) I ve II.
- C) Yalnız I.
- D) II ve III.
2. Yanma olayının devam edebilmesi için yanan maddenin oksijen gazı ile temasının devam etmesi gerekir. Bu temas kesilirseyanan maddenin oksijen ile yapmış olduğu kimyasal tepkime engellenerek yangın söndürülebilir. Bu olayı araştırmak için yapılan bir deneyin basamakları ve gözlemlenen olaylar aşağıda verilmiştir. Yapılan bu deneyde sonuç olarak aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- A) Tepkime sürecinde oluşan yeni ürün, alevin oksijenle temasını kesmiştir.
- B) Oluşan köpük, kaptaki madde kütlesini artırmıştır.
- C) Köpük oluşumu, fiziksel değişim sonucunda meydana gelmiştir.
- D) Karbonat ve sirkeyi oluşturan bağlar kırılmış, yeni atomlar oluşmuştur.
3. Kuzey yarım kürede yaşayan bir araştırmacı Güneş’in, takvim yapraklarında bulunan doğuş ve batış saatlerinden faydalanarak, yaşadığı şehrin gece ve gündüz sürelerini bir ay boyunca hesaplıyor. Elde ettiği verilerle aşağıdaki grafiği çiziyor. Buna göre L gününde ve sonrasında yaşanan olaylarla ilgili, I. L gününde Güneş ışınları Ekvator’a dik açıyla düşer. II. Güney yarım kürede gündüz süreleri kısalmaya başlar. III. Kuzey yarım kürede sonbahar mevsimi başlar. çıkarımlarından hangileri kesinlikle doğrudur?
- A) Yalnız I.
- B) Yalnız III.
- C) I ve II.
- D) II ve III.
4. Bir öğretmen üç kısımdan oluşan aşağıdaki deney düzeneğini hazırlamıştır. Bu düzeneklerde gerçekleşen olaylar aşağıdaki gibidir. • 1. Kısım’daki erlenmayerde bulunan sülfürik asit (H2SO4) çözeltisi, içerisine atılan bakır parçacıkları ile tepkimeye girerek yeni bir çözelti ve kükürtdioksit (SO2) gazı meydana getiriyor. • 3. Kısım’daki su kaynatılıyor ve buharlaşması sağlanıyor. • Oluşan kükürtdioksit (SO2) gazı ile su buharı, cam boru içerisinde tepkimeye giriyor. Tepkime sonrası meydana gelen bileşik, soğuk su içinde bulunan erlenmayerde sıvı olarak birikiyor. Buna göre 2. Kısım’da gerçekleşen olay ve oluşan sıvı ile ilgili, I. Oluşan sıvının pH değeri 7’den büyüktür. II. Atmosfer içerisinde gerçekleşen bir olaya örnektir. III. Biriken sıvı, cam ile tepkimeye girerek erlenmayeri aşındırır. yorumlarından hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III.
- B) Yalnız II.
- C) II ve III.
- D) Yalnız I.
5. Tilkiler üzerinde araştırma yapan bir grup araştırmacı, üç tilkiye takip cihazı takıyor. Tilkileri belirli bir süre takip eden araştırmacılar aşağıdaki izlere rastlıyorlar. Özdeş zeminlerdeki bu izleri kontrol ederek şu üç sonuca ulaşıyorlar: • Her üç tilkinin de ayak izlerinin alanı eşittir. • K tilkisinin ayak izi derinliği, L tilkisinin ayak izi derinliğinden fazladır. • Sağ ayağı incinmiş olan M tilkisinin, bu ayağının iz derinliği ve sayısı sol ayak izinden daha azdır. Verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?
- A) K tilkisinin kütlesi L tilkisine göre daha fazla olduğundan zemine yaptığı basınç da daha fazladır.
- B) M tilkisinin ayak izi sayısı daha az olduğu için yaptığı basınç da daha azdır.
- C) Tüm tilkilerin zemine uyguladığı kuvvet aynıdır.
- D) Bütün tilkilerin ayak izi alanları eşit olduğundan zemine yaptıkları basınç da eşittir
6. Doğu mercan yılanı olarak isimlendirilen zehirli yılan, avcıları (yılanlarla beslenen yırtıcıları) uyaran parlak renklere sahiptir. Avcılar, doğu mercan yılanlarına çok zehirli oldukları için nadiren saldırır. Zehirsiz bir yılan olan kırmızı kral yılanı ise doğu mercan yılanlarını dış görünüş olarak taklit etmektedir. Araştırmacılar, kırmızı kral yılanının taklit yeteneğiyle sağladığı avantajları incelemeye karar vermişlerdir. Bu amaçla doğu mercan yılanlarının bulunduğu ve bulunmadığı iki farklı bölgeye eşit sayıda plastik kırmızı kral yılanı ve plastik kahverengi yılan bırakmışlardır. Dört hafta sonra plastik yılanların üzerindeki saldırı izlerine göre aşağıdaki grafiği oluşturmuşlardır. Araştırma sonuçlarına göre aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
- A) Kırmızı kral yılanlarının, doğu mercan yılanlarının bulunduğu ve bulunmadığı bölgelerde bu yılanları taklit etmesi bir modifikasyon örneğidir.
- B) Kırmızı kral yılanlarının taklit etme özelliği, doğu mercan yılanlarının olduğu ve olmadığı tüm bölgelerde etkili olmuştur.
- C) Doğu mercan yılanlarının bulunduğu bölgelerdeki avcılar, doğal seçilim sonucu parlak renkli yılanları av olarak tercih etmezler.
- D) Ortama uyum sağlayabilen kırmızı kral yılanları, doğu mercan yılanlarının olduğu bölgelerde daha az saldırıya uğramıştır
7. Hücrede DNA’nın yapısında oluşan bozulmaları takip eden ve onaran farklı mekanizmalar vardır. Bunlardan birine ait görseller aşağıda verilmiştir. Bu mekanizmanın işleyişi hangi seçenekte en iyi açıklanmıştır?
- A) UV ışınları gibi bazı dış etmenler nükleotitlerin yanlış eşleşmesine neden olabilir. Bu nükleotitlerle birlikte 12 nükleotit DNA’dan uzaklaştırılır. Ortaya çıkan boşluk doldurulur ve hasar giderilir.
- B) Dış etkenler DNA’nın yapısında hasara neden olabilir. Yanlış bağlanmanın bulunduğu bölge kesilerek uzaklaştırılır ve DNA ilk haline döndürülerek modifikasyon giderilmiş olur
- C) UV ışınları bazların birbirine yanlış bağlanmasına neden olabilir. Meydana gelen hasar, bazı mekanizmaların devreye girmesiyle düzeltilerek nükleotitlerin uygun bir şekilde buraya bağlanması sağlanır.
- D) Bazı nükleotitler birbirlerine hatalı bir şekilde bağlandığında DNA’da mutasyon meydana gelir. Mutasyona neden olan baz çifti DNA’dan uzaklaştırılarak yerine doğru olan baz çifti getirilir.
8. Bir öğrenci, eşit bölmelere ayrılmış K, L, M, N kaplarından sadece K kabını bir sıvı ile ağzına kadar dolduruyor. Öğrenci, K kabındaki sıvının bir miktarını N kabına döktükten sonra K ve N kaplarının tabanlarındaki sıvı basıncının eşit olduğunu tespit ediyor. Bu işlemden sonra aşağıdaki adımları sırasıyla uyguluyor. I. adım: K kabında kalan sıvının bir kısmı M kabına dökülünce M ve N kaplarının tabanlarındaki sıvı basınçları eşit oluyor. II. adım: M kabındaki sıvının tamamı L kabına dökülüyor. III. adım: K kabında kalan sıvının 3/5 ’i M kabına dökülüyor. Buna göre kap tabanlarına etki eden sıvı basınçlarıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) Tüm adımlar tamamlandıktan sonra L, M ve N kaplarının tabanlarındaki sıvı basınçları birbirine eşit olur.
- B) I. adımdan sonra K kabının tabanındaki sıvı basıncı, II. adımdan sonra L kabının tabanındaki sıvı basıncına eşit olur.
- C) III. adımdan sonra M kabının tabanındaki sıvı basıncı, II. adımdan sonra L kabının tabanındaki sıvı basıncına eşit olur
- D) II. adımdan sonra L kabının tabanındaki sıvı basıncı, N kabının tabanındaki sıvı basıncına eşit olur
9. Bir konuyu araştırmak için aşağıdaki deney yapılıyor. 1. Aşama: İçi, renkli sıvı ile dolu plastik şişenin yan tarafına bir delik açılarak buraya pipet yerleştiriliyor ve hiçbir değişiklik olmuyor. 2. Aşama: Şişirilmiş esnek balon, plastik şişenin ağzına geçiriliyor. Bir müddet sonra balonun içindeki hava azalırken pipetten dışarı sıvı akışı oluyor. Bu deneye göre, I. Bardağa sıvı akmasının sebebi, gazın sıvıya basınç uygulamasıdır. II. Atmosferde bulunan gazlar, temas ettiği nesnelere basınç uygular. III. Sıvıların derinliği azaldıkça bulundukları kabın tabanına uyguladıkları basınç azalır. çıkarımlarından hangileri yapılabilir?
- A) II ve III.
- B) I, II ve III.
- C) I ve II.
- D) I ve III.
10. Yeryüzündeki su kaynaklarından buharlaşarak oluşan nem; yağmur, kar, dolu, çiy veya kırağı olarak yeryüzüne tekrar döner. Bunları, 0 ºC’nin altında veya 0 ºC’nin üstünde oluşan hava olayları şeklinde sınıflandırmak mümkündür. Örneğin sıvı haldeki çiy ve yağmur, 0 ºC’nin üstündeki ortamlarda oluşur. Aşağıda Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketini sürdürürken belli bir tarihteki konumu verilmiştir. Dünya üzerinde konumları gösterilen K ve L şehirlerinde, aşağıdaki hava olaylarından hangilerinin oluşma ihtimali daha fazladır?
- A) K: Dolu - L: Kar
- B) K: Çiy - L: Kırağı
- C) K: Kar - L: Yağmur
- D) K: Yağmur - L: Çiy
11. Geçirimsiz iki tabaka arasında bulunan yer altı sularının açılan sondaj kuyuları ile yeryüzüne çıkması sonucu artezyen kaynağıoluşur. Mühendis Mehmet Bey yaptığı çalışmalar sonucunda su çıkarabileceği iki nokta belirlemiş ve belirlediği bu noktalara sondajkuyularını şekildeki gibi açarak artezyen oluşturmayı düşünmüştür. Sondaj kuyuları açıldığında gerçekleşecek olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) K noktasında su kendiliğinden çıkar. Çünkü K’deki kuyunun derinliği daha azdır.
- B) L noktasından suyun çıkabilmesi için pompaya ihtiyaç vardır. Çünkü L’deki kuyunun derinliği daha fazladır.
- C) L noktasında su kendiliğinden çıkar. Çünkü L noktasının altındaki geçirimsiz tabaka daha kalındır.
- D) K noktasından suyun çıkabilmesi için pompaya ihtiyaç vardır. Çünkü K noktası, yeraltı su seviyesinin üzerindedir.
12. Kimyasal tepkime, bir ya da birkaç maddenin etkileşime girerek yeni bir element veya bileşik grubuna dönüştürülmesi işlemidir. Bu işlem sırasında renk değişimi, gaz çıkışı ve çökelek oluşumu gibi olaylar gözlemlenebilir. Bromtimol mavisi, maddelerin asit ya da baz olduğunu anlamamızı sağlayan bir pH indikatörüdür. Asidik ortamda sarı, bazik ortamda mavi ve nötr ortamda yeşil renkte olan bromtimol mavisinin pH’a bağlı renk değişimi aşağıda verilmiştir. Kuru buz ise atmosferde doğal olarak gaz hâlde bulunan karbondioksitin katı hâlidir. Aşağıdaki görselde bromtimol mavisi indikatörü damlatılan beher içindeki suya kuru buz eklenmesi ve ardından gaz çıkışıyla birlikte çözeltideki indikatör renginde yaşanan değişim gösterilmiştir. Bu işlemle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Kuru buz ilavesinden sonra kimyasal bir tepkime gerçekleşmiştir.
- B) Kuru buz ilavesinden sonra çözeltideki hidroksit iyonu (OH¯) derişimi artmıştır.
- C) Karbondioksit, çözeltinin asidik olmasına neden olmuştur.
- D) Bromtimol mavisi damlatılan su, bazik özellik göstermektedir.
13. Aşağıdaki görseller yeni sönmüş bir yangının ardından siyahlaşmış toprak üzerinde yaşayan güveleri temsil etmektedir. Başlangıçta güve topluluğu farklı kalıtsal özelliklere sahip bireylerden oluşmaktadır (Şekil-I). Ancak açık renkli güveler avcı kuşlar tarafından kolayca fark edilerek avlanmışlardır (Şekil-II). Hayatta kalmayı başaran kömür rengi güveler ise üremeye devam ederek bu özelliklerinin varlığını korumuşlardır (Şekil-III). Bu görsel ve açıklamalara göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Başlangıçta güvelerde renklenme ile ilgili kalıtsal varyasyonlar bulunmaktadır.
- B) Değişen ortam şartları güvelerde yarar sağlayan kalıtsal özelliklerin devam etmesinde etkili olmuştur.
- C) Açık renkli güvelerin avcı kuşlar tarafından yok edilmeleri doğal seçilimle elenmedir.
- D) Koyu renkli güvelerin hayatta kalması çevre etkisiyle ortaya çıktığından modifikasyona örnektir.
14. Aşağıda verilen üç farklı ibrik, emziklerinden taşıncaya kadar yavaşça su ile dolduruluyor. Buna göre ibriklerin tabanlarında oluşan sıvı basınçlarının sıralaması aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A) II < I < III
- B) I < II < III
- C) I < III < II
- D) III < I < II
15. Günlük yaşamda kullanılan bazı basit makineler aşağıda gösterilmiştir. Buna göre kerpeten, delgeç ve maşa; I. iş kolaylığı, II. kuvvetten kazanç, III. yoldan kazanç avantajlarından hangilerini ortak olarak sağlayan basit makinelerdir?
- A) Yalnız I
- B) I, II ve III
- C) II ve III
- D) I ve II
16. Aşağıdaki şekilde bir inşaatta çalışan işçiler gösterilmektedir. İnşaatın aynı katında bulunan I. ve II. işçi, içlerinde eşit miktarda tuğla bulunan özdeş paletleri farklı düzenekler kullanarak bulundukları yere çıkarıyor. Buna göre işçilerin, yaptıkları işlerle ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Her iki işçi de tuğlaları aynı yüksekliğe çıkardığından eşit iş yapmıştır.
- B) II. işçi kuvvetten kazanç sağladığından daha fazla iş yapmıştır.
- C) II. işçi ipi daha çok çektiğinden daha fazla iş yapmıştır.
- D) I. işçi daha fazla kuvvet uyguladığından daha fazla iş yapmıştır.
17. Kaldıraçlar, destek noktası adı verilen sabit bir nokta etrafında dönebilen, düz bir çubuktan oluşan basit makinelerdir. Bir öğrenci yukarıdaki şekilde gösterildiği gibi kaldıracın diğer ucuna koyduğu kayayı kaldırmaya çalışmış ancak başaramamıştır. Ardından kaldıraç üzerinde değişiklikler yapmış ve sonunda kayayı kaldırabilmiştir. Öğrenci, kaldıraç üzerinde yaptığı değişikliklerle kayayı kaldırabilmesi için daha az bir kuvvete ihtiyacı olduğunu fark etmiş ve farkına vardığı bu durumu bir grafik ile aşağıdaki gibi göstermiştir. Buna göre öğrenci kaldıraç üzerinde aşağıdaki değişikliklerden hangisini yapmış olabilir?
- A) Destek noktasını kayaya yaklaştırmıştır.
- B) Destek noktasına daha yakın bir noktadan kuvvet uygulamıştır.
- C) Kayayı destek noktasından uzaklaştırmıştır.
- D) Kayayı destek noktasına yaklaştırmıştır.
18. Bilim insanları, araştırmalarına bir problemi ortaya çıkararak başlarlar. Bununla ilgili gözlem yapar, veri toplar, hipotez (probleme yönelik geçici çözüm yolu) kurar ve hipotezlerini test etmek için deneyler yaparlar. Bir öğrenci, belirlediği problemi araştırmak için aşağıdaki deney düzeneğini kurarak özdeş ısıtıcılarla su dolu beherleri beş dakika boyunca ısıtmış ve sonuçları tabloda göstermiştir. Öğrenci yapmış olduğu bu deney ile aşağıdaki hipotezlerden hangisini test etmek istemiştir?
- A) Kütleleri aynı olan aynı cins maddelerin eşit sürede aldıkları ısılar birbirinden farklıdır.
- B) Kütleleri farklı olan aynı cins maddelere, eşit ısı verildiğinde son sıcaklıkları farklı olur.
- C) Eşit miktarda ısı alan farklı cins maddelerin son sıcaklıkları farklı olur.
- D) Kütleleri farklı olan farklı cins maddeler, eşit süre ısıtıldığında son sıcaklıkları farklı olur.
19. Saf bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 °C artırmak için gerekli olan enerjiye “öz ısıˮ denir. Öz ısı tıpkı kaynama sıcaklığı gibi, saf maddeler için ayırt edici bir özelliktir. Örneğin aşağıda bazı maddelerin öz ısı ve deniz seviyesindeki kaynama sıcaklıkları ile 100 cm3’lerini 0 °C’den kaynama sıcaklıklarına ulaştırmak için verilmesi gereken ısı enerjileri tablo şeklinde verilmiştir. Yukarıdaki özdeş kaplar içinde aynı sıcaklık ve hacimde saf K, L ve M sıvıları bulunmaktadır. Bu kaplar, özdeş ısıtıcılarla aynı anda ısıtılmaya başlandıktan bir süre sonra K sıvısının kaynamaya başladığı gözleniyor ve ocaklar kapatılıyor. Buna göre sıvılarla ilgili, I. K sıvısı kaynadığında diğerleri kaynamadığından L ve M sıvıları aynı, K sıvısı farklıdır. II. Daha kısa sürede kaynadığından K sıvısının öz ısısı, L ve M sıvılarından daha düşüktür. III. K sıvısı kaynadığında L sıvısı kaynamadığından K ve L sıvıları farklıdır. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) II ve III
- C) I, II ve III
- D) Yalnız III
20. Bir fabrikada, kalıba dökme yöntemiyle farklı metallerden motor parçası üretiliyor. Bunun için metallerin eritilmesi gerekiyor. Fabrikada kullanılan erime sıcaklığındaki metallerin erimesi için gerekli ısının kütleye göre değişim grafiği aşağıdaki gibidir. Buna göre, I. 5000 J ısının erittiği bakır miktarı demir miktarından daha fazladır. II. 40 g kurşunu eritmek için gerekli ısı 20 g demiri eritmek için gerekli ısıdan daha azdır. III. 40 g bakırı eritmek için gerekli ısı ile 40 g kurşun ve 40 g demir eritilebilir. yargılarından hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III
- B) II ve III
- C) Yalnız I
- D) Yalnız II
