1. “PABUCU DAMA ATILMAK” DEYİMİNİN HİKÂYESİ Osmanlı Dönemi’nde esnaf ve sanatkârların bağlı bulunduğu lonca teşkilatı; kusurlu mal üretme, malzemeden kaçırma ve kalitesiz iş yapmanın önüne geçmek için bazı önlemler alıyordu. Örneğin satın alınan ya da tamir ettirilen ayakkabıda kusurlu bir durum ortaya çıkarsa müşteri bu konuda şikâyette bulunabiliyordu. Sonrasında, şikâyet nedeniyle oluşturulan bir heyet; alıcı ve esnafı dinliyor, alıcı haklıysa ayakkabıların bedeli o kişiye ödeniyordu. Ayakkabılar da şikâyet edilen esnafın çatısına atılıyordu. Gelen geçen insanlar bu durumu gördüklerinde esnafın yaptığı iş ile ilgili bilgi ediniyordu. Böylece mesleğini iyi yapmayan esnaf, eskisi kadar rağbet görmüyor ve gerçekten de pabucu dama atılmış oluyordu. Bu olayda, İslam dinindeki “malın korunması ilkesi” ile ilgili; I. işini düzgün şekilde yerine getirmek, II. rızkını helal yollardan kazanmak, III. kendi kazandığını harcamak, IV. israftan kaçınmak hususlarından hangilerine dikkat çekilmektedir?
- A) I ve II
- B) I, II ve III
- C) II ve IV
- D) I, III ve IV
2. Hz. Muhammed (sav.) bir gün yere düz bir çizgi çizdi ve “Bu, Allah’ın yoludur.” dedi. Sonra o çizginin sağına soluna bazı çizgiler daha çizdi. “Bunlar da birtakım yollardır, her yolun başında ona çağıranlar vardır.” dedikten sonra En’âm suresindeki, 153. ayetin şu kısmını okudu: “Şüphesiz bu, benim dosdoğru yolumdur. Buna uyun, başka yollara uymayın. Zira o yollar, sizi Allah’ın yolundan ayırır.” Bu olayda Hz. Muhammed (sav.) ile ilgili, I. İnanç konusunda rehberlik etmiştir. II. Aklı kullanmanın önemini vurgulamıştır. III. Mesajlarını farklı metotlarla anlatmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) I ve III
- B) I ve II
- C) II ve III
- D) Yalnız I
3. Okuduğu kitaptaki “Hayat, bilinçli seçimlerimizin kaçınılmaz sonuçlarını karşımıza çıkarır.” cümlesi Kerem’in dikkatini çekince bunun ne anlama geldiğini annesine sorar. Annesi de Kerem’in daha iyi anlaması için hem iradeye dayalı eylemlerin hem de bu eylemlerin sonunda karşılaşılacak durumların yer aldığı bazı ayetleri örnek olarak verir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Kerem’in annesinin örnek olarak verdiği ayetlerden biri olamaz?
- A) “Ve insana kendi çalışmasının (karşılığından) başka bir şey yoktur.” (Necm suresi, 39. ayet)
- B) “Siz bir şeyi açığa vursanız da gizleseniz de biliniz ki Allah her şeyi hakkıyla bilendir.” (Ahzâb suresi, 54. ayet)
- C) “Şüphesiz ki Allah, iman edip salih amel işleyenleri, altından ırmaklar akan cennetlere sokacaktır. Şüphesiz ki Allah, dilediğini yapar.” (Hac suresi, 14. ayet)
- D) “Allah, bir kimseyi ancak gücünün yettiği şeyle yükümlü kılar. Onun kazandığı iyilik kendi yararına, kötülük de kendi zararınadır.” (Bakara suresi, 286. ayet)
4. Görselde bazı uygulamalar ve bu uygulamalar ile ilgili açıklamalar verilmiştir. Sözü edilen uygulamaların hangileri Hz. Muhammed’in (sav.), “Akan bir nehirde dahi olsa abdest alırken israftan sakının.” tavsiyesi ile aynı amaca yöneliktir?
- A) III, IV ve V
- B) III ve V
- C) I ve III
- D) I, III ve IV
5. Hasat zamanı, Hasan’ın babası tarlasından elde ettiği buğdayı çuvallara dolduruyordu. Bir çuvalı doldurup üzerine işaret koydu. Öteki çuvalı doldurunca ona da başka bir işaret koydu. Ama sonraki çuvallara işaret koymadı. Hasan merakla babasına şöyle sordu: “Babacığım! Neden onlara işaret koydun da bunlara koymadın?” Babası ise “Çuvallar karışmasın diye işaret koydum. Bu çuvalda akrabalarımızdan maddi sıkıntıda olanlara vereceğimiz buğday var. Şunda da aynı durumdaki diğer insanlara vereceğimiz buğday var. Şimdiden ayırdım ki karışmasın.” diye cevap verdi. Bunun üzerine Hasan “Peki, neden daha çok yardım etmiyoruz? Burada başka çuvallar da var. Daha çok verelim.” deyince babası da şöyle söyledi: “Çünkü onlar da bizim yiyeceğimiz. Tüm kışı, bu buğdayla geçireceğiz. Ailemizi de düşünmek zorundayız.” Hasan’ın babasının bu davranışı zekât verilecek mallarda aranan aşağıdaki özelliklerden hangisi ile örtüşmektedir?
- A) Artan cinsten olması
- B) İhtiyaç fazlası olması
- C) Nisap miktarına ulaşması
- D) Üzerinden bir yıl geçmesi
6. Aşağıdaki tabloda verilen açıklamalar ve bu açıklamalarda vurgulanan kavramlardan bazıları yanlış eşleştirilmiştir. Buna göre, kavramlardan hangilerinin yeri değiştirilirse tablo doğru olur?
- A) I ve II
- B) I ve IV
- C) II ve III
- D) III ve IV
7. Bir bilgeye “Huzuru nasıl buldunuz?” diye sorulduğunda onun verdiği cevaplar şu şekildedir: • Hayatı güzelleştirmek istedim, iyilikleri çoğalttım. • Rızkımı kimsenin yiyemeyeceğini anladım, sakinleştim. • İşimi kimsenin yapmayacağını fark ettim, işe koyuldum. • Allah’ın beni her daim gördüğünü hissettim, kötülükten sakındım. Bu cevaplarda, aşağıdakilerin hangisine yönelik doğrudan bir hatırlatma yoktur?
- A) Öz denetim sahibi olmaya
- B) Cüzi iradenin önemini anlamaya
- C) Nezaket kurallarına uymaya
- D) Faydalı davranışlar sergilemeye
8. Buğday ekenin ambarı boşalır ama hasat vakti gelince saçtığı tohumlara karşılık kaç mislini geri alır! Boşalttığı bir ambara karşılık kaç ambarı doldurur, doldurduğu ambarlarla kaç karnı doyurur kim bilir? Karnı doyan her insan, kendine iyi bir yol çizen insandır aslında. Bu sözler, zekât ibadetinin; I. koruma, II. arındırma, III. bereketlendirme işlevlerinden hangileri ile ilişkilendirilebilir?
- A) I, II ve III
- B) Yalnız III
- C) I ve III
- D) I ve II
9. Görselde kader ile ilgili bazı kavramlar verilmiştir. Aşağıdaki ayetlerden hangisi bu görseldeki kavramlardan herhangi biri ile ilişkilendirilemez?
- A) “Biz; gökleri, yeri ve ikisi arasında bulunanları yerli yerince ve belli bir süre için yarattık. İnkâr edenler, uyarıldıkları şeylerden yüz çevirmektedirler.” (Ahkâf suresi, 3. ayet)
- B) “O; yeryüzünü size bir döşek, göğü de bina yapan, gökten su indirip onunla size besin olsun diye yerden çeşitli ürünler çıkarandır.” (Bakara suresi, 22. ayet)
- C) “Bilsin ki insan için kendi çalışmasından başka bir şey yoktur.” (Necm suresi, 39. ayet)
- D) “İnsanı biz yarattık ve elbette içinden geçenleri biliriz. Çünkü biz ona şah damarından daha yakınız.” (Kâf suresi, 16. ayet)
10. Tabloda “dinin korunması” ilkesi kapsamındaki genel hususlar ve bu hususlarla ilgili beyitler verilmek istenmiştir. Buna göre beyitlerden hangilerinde, verilen hususlara doğrudan dikkat çekilmektedir?
- A) I ve II
- B) II, III ve IV
- C) I, II ve IV
- D) I ve III
11. Hz. Muhammed’in (sav.), “alışveriş ahlakı’’ ile ilgili bir hadisi şema olarak verilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu hadis ile teşvik edilen tutum ve davranışlardan biri değildir?
- A) Anlayış göstermek
- B) Cömert davranmak
- C) Emanete sadık kalmak
- D) Dürüst olmak
12. Aşağıda bazı trafik işaretleri ile ilgili görseller verilmiştir. Verilen görseller İslam dinindeki; I. canın, II. malın, III. dinin, IV. aklın korunması ilkelerinden hangileri ile ilişkilendirilebilir?
- A) I ve II
- B) I, II ve IV
- C) II ve III
- D) III ve IV
13. İslam dininde, bireyin dünya ve ahiret mutluluğunun sağlanması ve güvenli bir toplumun oluşturulması için “zarûrât-ı hamse” denilen beş temel ilke ve değer vardır. Bunlar canın, aklın, malın, neslin ve dinin korunmasıdır. Bu ilkeler kişinin ve toplumun varlığını koruyabilmesini ve devam ettirebilmesini sağlar. Aşağıdaki ayetlerden hangisi bu ilkelerin korunmasıyla ilgili değildir?
- A) “İnsanlardan alırken ölçüp tarttıklarında tam, onlara vermek için ölçüp tarttıklarında ise noksan yapan hilekârlara yazıklar olsun!” (Mutaffifîn suresi, 1-3. ayetler)
- B) “Aranızda birbirinizin mallarını haksız yere yemeyin…” (Bakara suresi, 188. ayet)
- C) “Ne Güneş Ay’a yetişebilir, ne de gece gündüzü geçebilir. Her biri bir yörüngede yüzmektedir.” (Yâsin suresi, 40. ayet)
- D) “…Kim, haksız yere bir cana kıyarsa bütün insanları öldürmüş gibi olur. Her kim bir canı kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur…” (Mâide suresi, 32. ayet)
14. “Şüphesiz biz ona (doğru) yolu gösterdik. İster şükredici olsun ister nankör.” (İnsan suresi, 3. ayet) Bu ayette, aşağıdaki kavramlardan hangisine vurgu yapılmıştır?
- A) Emek
- B) Özgürlük
- C) Ömür
- D) Tevekkül
15. Fiziksel yasalar; madde ve enerjinin oluşumu, değişimi, hareketi ve maddeler arası ilişkilerle ilgili yasalardır. Bunlara “doğa yasaları” da denir. Bu yasalar gözlenebilir olgu ve durumlar arasındaki sebep sonuç ilişkilerini gösterir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi fiziksel yasalar kapsamında değerlendirilir?
- A) Sağlığına dikkat eden toplumların yaşam süresinin uzun olması
- B) Dere yatağına yapılan evlerin sel sebebiyle zarar görmesi
- C) Savaş bölgelerindeki insanların daha güvenli yerlere göç etmesi
- D) Adalet ve eşitliğin olmadığı toplumlarda kargaşa yaşanması
16. İslam dininin beş temel şartından biri olan zekâtın; kimler tarafından, nelerden, ne kadar, kimlere ve nasıl verileceği Kur’an-ı Kerim’de belirtilmiştir. Bu cümleden hareketle, zekâtla ilgili, I. Farz bir ibadettir. II. Sistemli bir yardımlaşma şeklidir. III. Malın bereketlenmesine sebep olur. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) Yalnız I.
- B) I, II ve III.
- C) II ve III.
- D) I ve II.
17. Toplumun huzur ve güven içerisinde yaşamasını hedefleyen İslam’ın temel ilkelerinden biri de insan hayatını korumaktır. Bu ilke gereği, insanın canına zarar verebilecek davranışlarda bulunması yasaklanmıştır. Her insanın, akıl ve beden sağlığını koruma hakkı olduğu gibi, diğer insanların sağlığını tehlikeye atmama sorumluluğu da vardır. Bununla birlikte kişisel temizliğe ve çevre temizliğine özen göstermek ve sağlıklı beslenmek de her Müslüman’ın vazifesidir. Bu metin aşağıdaki ayet veya hadislerden hangisiyle ilişkilendirilemez?
- A) “…Birbirinizin kusurlarını ve mahremiyetlerini araştırmayınız…” (Hucurât suresi, 12. ayet)
- B) “... Kendi kendinizi tehlikeye atmayınız...” (Bakara suresi, 195. ayet)
- C) “Bir yerde bulaşıcı hastalık ortaya çıktığını duyduğunuz zaman oraya girmeyiniz. Bulunduğunuz yerde bulaşıcı bir hastalık ortaya çıkarsa, oradan da çıkmayınız.” (Hadis)
- D) “Yemekten önce ve yemekten sonra ellerinizi yıkayınız.” (Hadis)
18.
Sevginin sadece sözünü edenler ile onu yaşayanlar arasındaki farkı göstermek isteyen bir bilge, önce sevgiyi sözde yaşayanları çağırarak onlara bir sofra hazırlar. Davetlilere, tabaklar içinde sıcak çorbalar ve arkasından da bir metre boyundaki kaşıklar getirilir. Bilge; çorbayı bu uzun kaşıkların ucundan tutarak içmeyi şart koşunca insanlar, bir türlü döküp saçmadan kaşıkları ağızlarına götüremezler. Bunu beceremeyince de sofradan aç kalkarlar. Bilge, “Şimdi de sevgiyi gerçekten bilenleri çağıralım yemeğe.” der. Yüzleri aydınlık, gözleri sevgi ile gülümseyen bu insanlar; uzun kaşığı çorbaya daldırıp karşısındakine uzatarak içirir. Böylece her biri diğerini doyurur ve şükrederek sofradan kalkarlar. Bunun üzerine bilge şöyle der: “İşte, kim ki sofrasında yalnız kendini görür ve doymayı düşünürse aç kalacaktır. Kim de kardeşini düşünür ve onu doyurursa kardeşi tarafından doyurulacaktır. Unutmayın ki veren daima kazançtadır bu dünyada.”
Bu hikâyenin, aşağıdaki konulardan hangisi anlatılırken kullanılması daha doğru olur?
- A) Kanaat
- B) Nezaket
- C) Tevazu
- D) Paylaşım
19.
Aşağıda, esnaf ve zanaatkârlar ile ilgili bir dayanışma teşkilatı olan Ahilik’e ait bazı ilkeler verilmiştir.
Bu ilkeler “İslam dininde malın kazanımı ve korunumu” ile ilgili aşağıdaki hususlardan hangisi ile ilişkilendirilemez?
- A) Helal kazanç
- B) Dürüst çalışma
- C) Kaliteli hizmet
- D) Emeğe saygı
20.
Aşağıdaki özlü sözlerin hangisi bu metnin mesajını desteklemektedir?
- A) Geçen zamana üzülmek rüzgârı kovalamaya benzer.
- B) Zaman sana uymazsa sen zamana uy.
- C) Terazi var, tartı var; her şeyin bir vakti var.
- D) Boşa harcadığın bir dakika, ömründen çaldığın bin dakikadır.
