1. Küresel iklim değişikliği ile birlikte son 30 yılda kar yağış oranı yüzde 10 azaldı. Bu durum yapay kar kullanımını artırdı. Özellikle kayak pistlerinin yapımında yapay kar kullanılmaya başlandı. Ancak yapay kar doğaya önemli ölçüde zarar veriyor. Örneğin bu karın yapımında kullanılan su pompaları yüksek düzeyde hava kirliliğine neden oluyor. Ayrıca insan yapımı kar, doğal kardan 50 kat sert, 4 kat ağır olduğu için kayakçıların yaralanmasına ve toprak erozyonuna neden oluyor. Yapay karın geç erimesi büyük odunsu bitkiler, geç açan çiçekler ve kuşlar için de ölümcül etki yapıyor. Özetle yapay kar yapımının yol açtığı sosyal-çevresel maliyet çok büyük. Bu parça aşağıdaki metin türlerinin hangisinden alınmıştır?
- A) Haber yazısı
- B) Sohbet
- C) Makale
- D) Deneme
2. Asıl adı Kemal Sadık Gökçeli olan Yaşar Kemal, 1923 yılında Osmaniye’nin Hemite köyünde dünyaya gelmiştir. Nigâr Hanım ile Çiftçi Sadık Efendi’nin oğludur. Aslen Van-Erciş yolu üzerindeki Ernis köyünden olan ailesi, Birinci Dünya Savaşı’ndaki işgal yüzünden uzun bir göç süreci sonunda Osmaniye’nin Hemite köyüne yerleşmiştir. Yaşar Kemal, küçük yaşlarda halk edebiyatına ilgi duydu; saz çalmaya, türkü söylemeye ve destanlar anlatmaya başladı. Bu metnin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Biyografi
- B) Deneme
- C) Anı
- D) Otobiyografi
3. 1. Tekerlemelere yer verilir. 2. Gerçek hayatta yaşanmış ya da yaşanabilir olaylar anlatılır. 3. Olayın geçtiği zaman ve mekân belirsizdir. 4. Millî değerlere yer verilir. Yukarıdakilerden hangileri masal türünün özelliklerindendir?
- A) 1. ve 4.
- B) 2. ve 4.
- C) 1. ve 3.
- D) 1. ve 2.
4. 1970 yılında Ermenek’in bir dağ köyüne öğretmen olarak atanmıştım. Öğretmenliğe başladığım ilk günü hiç unutamam. Otomobille gidebileceğimiz bir yol olmadığı için patika yoldan katırlarla beş saatte köye varmıştık. Köylüler, köylerine öğretmen atandığını öğrenince çok sevinmişler. Beni görünce çok mutlu oldular. Beş yıl boyunca o köyde çalıştım. Acısıyla, tatlısıyla güzel günler geçirdim. Bu metnin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Anı
- B) Gezi yazısı
- C) Günlük
- D) Deneme
5. Kanadalı ünlü astronot Hadfield, 3-5 Aralık’ta İstanbul’da düzenlenecek olan Türkiye İnovasyon Haftası etkinliklerine katılacak. Hadfield, uzaya giden diğer astronotlardan farklı olarak Uluslararası Uzay İstasyonu’nda bulunduğu süre boyunca birbirinden ilginç aktivitelere imza attı. Türkiye İhracatçılar Meclisi ve Ekonomi Bakanlığının İstanbul Kongre Merkezi’nde 3-5 Aralık’ta düzenleyeceği etkinlikler kapsamında, 4 Aralık Cuma günü ‟Geleceğe Yolculuk” konulu bir konferans verecek olan Chris Hadfield, renkli kişiliğiyle büyük hayran kitlesine sahip. Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki görevi süresince sergilediği etkinliklerle birçok unvana layık görülen ünlü astronot, Kanada’da ‟Uzayın Tadını Çıkaran Adam” olarak biliniyor. Bu metnin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Haber yazısı
- B) Anı
- C) Makale
- D) Biyografi
6. Makedonya’nın merkezi olan Üsküp’te doğmuşum. 24 Aralık 1908’de... Üsküp, o sıralarda Osmanlı Devleti’nin bir vilayetiymiş. Selanik ve Manastır’la birlikte Rumeli’nin en büyük idare ve kültür merkezlerinden biriymiş. O sıralar şehrin dörtte üçü Türklerden oluşuyormuş. Ben üç yaşındayken veremden ölen babam Nebi Efendi’yi hiç hatırlamam. Babam, rüştiye ve idadi öğreniminden sonra kendi kendine Fransızca öğrendiği için pasaport memurluğuna atanmış. Edebiyata çok meraklı olduğunu, çok okuduğunu anlatırdı annem. Bu metnin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Otobiyografi
- B) Deneme
- C) Biyografi
- D) Makale
7. Koskoca okyanusu aşıp cennet gibi bir ada olan Martinik’e ayak bastıktan sonra keşif turlarına çıkmamız birkaç gün gecikti. Neyse ki kendimizi yollara vurabildik. Yeşil... Buradaki adaları tasvir etmek için söylenebilecek tek sözcük. Martinik’in de yer aldığı ada grubu Küçük Antiller, dağlık bir yapıya sahip ve çok yoğun bir yeşil örtüyle kaplı. Kristof Kolomb’un Asya zannederek ayak bastığı Karayip (Antil) Denizi’ndeki adalar, cennet yakıştırmasını belki de dünyada en çok hak eden yerler. Bu metnin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Haber yazısı
- B) Gezi yazısı
- C) Deneme
- D) Makale
8. Benciller, hiç hoşlanmadığım insanlardır. Çekilir hâlleri yoktur onların. Yanlarında bulunmak, konuşmalarını dinlemek büyük bir azaptır; sabır ister. İnat edip katlanmaya çalışsanız bile bir yerde tahammülünüz kalmaz. Ne çare, kaçıp kurtulmak da mümkün olmaz böylelerinden! O kadar çoktur ki onlar, birinden kurtulsanız diğeri burnunuzun dibinde bitiverir. Bu metin aşağıdaki yazı türlerinin hangisinden alınmış olabilir?
- A) Otobiyografi
- B) Makale
- C) Deneme
- D) Anı
9. Kemal Sunal, Halit Akçatepe, Adile Naşit, Şener Şen gibi birbirinden değerli sanatçıların rol aldığı ve Ertem Eğilmez’in yönetmenliğini yaptığı ‟Şaban Oğlu Şaban” filmi 1977 yılında çekilmiştir. Geleneksel Türk tiyatrosunun birçok özelliğini başarılı bir şekilde yansıtan film, aradan geçen uzun zamana rağmen hâlâ değerini korumaktadır. Yeşilçam sinemasının en eğlenceli yapıtlarından biri olan film, günümüzde bile en beğenilen filmlerden biridir. Bu parça aşağıdaki metin türlerinin hangisinden alınmıştır?
- A) Eleştiri
- B) Biyografi
- C) Deneme
- D) Anı
10. Bilmem bilir misiniz, kültürün güzel bir tarifi vardır. Kültür, insanın okuduklarını unuttuktan sonra aklında kalan şeydir, derler. Hani okullarda bize birtakım işimize yaramayacak bilgiler öğrettiklerini düşünür ve bunun için kızarız ya... Gerçekten okul sıralarında okuduğumuz, öğrenmeye mecbur olduğumuz, ‟Bunlara ne lüzum var?” dediğimiz dersler -kültürün bu tarifine göre- öğrendikten sonra unutmamız gereken şeylerdir. Bütün o bilgileri hazmedip tamamen unuttuğumuzu sandığımız zaman bizde kalan şey kültürümüzü oluşturur. Bu yüzden öğrendiğimiz hiçbir şey gereksiz değil. Sakın bilgi sahibi olmaktan, öğrenmekten kaçmayın! Bu metnin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Biyografi
- B) Söyleşi
- C) Makale
- D) Anı
11. Bir ressamın her tür resmi ortaya çıkarabilmesi söz konusu değildir. - - - - Bu cümlenin sonuna anlam akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilemez?
- A) Resim sanatının birtakım alt dalları vardır ve bir ressam en fazla dört veya beş dalda kendini yetiştirebilir
- B) Çünkü resim sanatının her bir dalını tam anlamıyla öğrenebilmek ve uygulayabilmek oldukça zaman alır.
- C) Dolayısıyla bir ressam yeteri kadar çalışırsa hem portrede hem soyut resimde hem de natürmortta ustalaşabilir.
- D) Ama çevremizde veya sanat dünyasında “Elbette ben hepsini yapabilirim.” diyen sanatkârlar da yok değil.
12. Şair, bir aydınlanma ve doğru olanın farkına varma hâlini ifade ettiği şiirinde, zamanın ve hayatın kıymetini bilmenin ve yaşama sevinçle bağlanmanın önemini kavradığını dile getirmektedir. Bu parçada sözü edilen dizeler aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Her mevsimiyle insanı ayrı ayrı saranBunca güzelliği nasıl koyup gideceğizYaman çalacak o çalmayası saat yamanGeçmiş ola, bir kez yumuldu mu gözlerimiz
- B) Yaşamak güzel şey doğrusuÜstelik hava da güzelseHele gücün kuvvetin yerindeyseElin ekmek tutmuşsa bir deHele tertemizse gönlün Hele kar gibiyse alnın
- C) Gökyüzünün başka rengi de varmışGeç fark ettim taşın sert olduğunuSu insanı boğar, ateş yakarmışHer doğan günün bir dert olduğunu İnsan bu yaşa gelince anlarmış
- D) Yaşım ilerledikçe daha çok anlıyorumNe büyük nimet olduğunu ah ey güzel günBoş yere üzülmekte mana yok, anlıyorumKadrini bilmek lazım artık her açan gülünŞükretmek, türküsüne daldaki her bülbülün
13. (I) Gelişim, insanın en temel ihtiyaçlarından biridir. (II) Ancak günümüzde bilgeliğin yerini bilgi, oyunun yerini yarışma aldığı gibi maalesef gelişimin yerini de başarı almış durumda. (III) Hâlbuki her gelişim bir başarıyken her başarı bir gelişim değildir. (IV) Kişi, ehliyet sınavından iyi bir puan alabilir ama bu, onun öğrendiği ve geliştiği anlamına gelmeyebilir. Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) III. cümlede şarta bağlı bir durum söz konusudur.
- B) I. cümlede karşılaştırma yapılmıştır.
- C) IV. cümlede örneklemeden faydalanılmıştır.
- D) II. cümlede olumsuz bir eleştiri vardır.
14. Bazı cisimlerin tek bir rengi veya biçimi olduğunu kabul etme eğilimindeyiz. Mesela çocuklar kimi zaman, yıldızların -aslında öyle olmadıkları hâlde- beş köşeli olduğuna inanır. Bir tabloda gökyüzünün mavi, çayırın da yeşil olmasında ısrar eden birinin bu çocuklardan pek farkı yok bana göre. Bu kişiler, bir tabloda başka renkler görmekten rahatsız olur. Oysa göğe ve çayıra ilişkin duyduğumuz her şeyi unutmayı bir denesek, dünyayı ilk kez görüyor gibi olsak o zaman nesneler daha değişik ve şaşırtıcı renklerle görünebilir bize. Böylece daha etkileyici sonuçlar elde edebilir, daha özgün eserler verebiliriz. Aşağıdaki yargılardan hangisi bu parçada savunulan düşünceyi destekler?
- A) Büyük yapıtlar, önünde her durduğumuzda değişik görünür. Onlar da insan denen canlı gibi tükenmez ve önceden kestirilemez. Kendi serüvenleri ve akıl ermez yasalarıyla başlı başına bir heyecan dünyası oluşturur. Bu yüzden hiç kimse sanat hakkında her şeyi bildiğini ileri sürmemelidir.
- B) Görünen dünyayı olduğu gibi resmetmedeki sabır ve yeteneğin kuşkusuz övülmesi gerekir. Bu nedenle geçmişin büyük sanatçıları, en ufak ayrıntının bile özenle saptandığı yapıtlarına çok çaba harcamışlardır.
- C) Sanat yapıtlarının tadına varılmasında alışkanlıklarımızı ve ön yargılarımızı aşmaktaki isteksizliğimizden daha büyük bir engel yoktur. Bilinen bir konuyu alışılmamış biçimde canlandıran bir resim, ‟doğru” olmadığı gibi bir gerekçeyle körü körüne eleştirilir çoğu zaman.
- D) Bir tabloyu bize sevdiren veya bizi ondan uzaklaştıran, çoğu vakit bir figürün ifadesidir. Bize tanıdık gelen ve böylece bizde heyecan uyandıran bir görüntü çoğumuzun hoşuna gider.
15. Bu metinden Neşet Ertaş ile ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
- A) Plaklarını çeşitli takma isimlerle çıkardığı
- B) Yetişmesinde babasının katkısı olduğu
- C) Konserlerine, benzer sözlerle başladığı
- D) Kimi şiirlerinin, yaşamından izler taşıdığı
16. Aşağıdakilerden hangisi “Kutup bölgelerinde hayatta kalmak için almamız gereken tedbirler nelerdir?” sorusunun cevaplarından biri olamaz?
- A) Hipotermi; vücudumuzun soğuk hava, rüzgâr ve suya uzun süre maruz kalması sonucu ısı kaybetmesi nedeniyle ortaya çıkan bir durumdur. Hava sıcaklığının -20 ila -30 °C arasında olduğu bölgelerde hipotermi görülebilir
- B) Buzla kaplı bir coğrafyanın zorlu koşullarında susuz kalmamak çok önemlidir. Böyle yerlerde içme suyu bulmak sorun olabilir çünkü bu koşullarda su, kısa sürede donar. Karların eritilmesiyle su elde edilmesi buralarda sık kullanılan bir yöntemdir.
- C) Vücudumuz, ısısını üretirken oldukça fazla enerji harcar. Bu enerjiyi tekrar toplamak için de beslenmeye ihtiyaç duyar. Soğuk iklimlerin hâkim olduğu bölgelerde yaşayanlar enerjiye çok fazla ihtiyaç duydukları için et, balık gibi yağlı ve çikolata gibi yüksek kalorili yiyecekleri tercih eder.
- D) Soğuk iklimlerde vücut ısısını korumak ve kuru kalmayı sağlamak için doğru giyinmek önemlidir. Bu nedenle tek kat giyinmek yerine kat kat giyinmek tercih edilmelidir. Böylece giysiler arasındaki hava ile ısı yalıtımı sağlanır.
17. - - - - Ben bu konuda ne bulursam okurum: Şölen ve davetlerde neler yendiğini, sokak satıcılarını, tat ustalarını… Yazılanlara bakılırsa ekmek, eski zamanlarda da başlıca yiyecekti. Yunanlılar arpa, Romalılar buğday ekmeğine rağbet ederlerdi. Yunan ve Roma mutfağının baskın tatları ise bal, sirke, mayalanmış balık sosu ve bol miktarda baharattı. Bu metnin başına düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- A) Yunan ve Roma mutfağının Türk mutfağına benzeyen yönlerini merak ettiniz mi hiç?
- B) Eski dönemlerin yeme içme alışkanlıklarının neler olduğuyla ilgili fikriniz var mı?
- C) Yemek tarifleri üzerine yazılmış eski eserleri okumayı sever misiniz?
- D) İnsanlık tarihinde mutfak kültürü en zengin medeniyet hangisiydi dersiniz?
18. Konuşurken, şarkı söylerken hatta ağzımızı açmadan mırıldanırken bile sesimizi kullanırız. Bazen bağırarak, bazen fısıldayarak, bazen yumuşak, bazen sert tonlarda sesler çıkarabilmemiz için titreşim gereklidir. Titreşim, soluk borumuzun üst kısmında bulunan ses tellerimizde oluşur. Bunu sağlayan da soluk verirken akciğerlerimizden çıkan havadır. Bu havanın ses tellerimizi titreştirmesiyle oluşan ses dalgaları ağzımıza gelir. Ağzımızın içinde de özellikle dilimizin ve dudaklarımızın farklı hareketleriyle değişime uğrar. Bu sayede değişik tonlarda sesler çıkarabiliriz. Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?
- A) Sesin oluşumunda ses tellerinin rolü var mıdır?
- B) Ağızdan farklı seslerin çıkması nasıl olmaktadır?
- C) Sesin kişiye özgü oluşunun nedeni nedir?
- D) Sesin oluşumu nasıl gerçekleşmektedir?
19. Yüzde ısrar etme doksan da olur İnsan dediğinde noksan da olur Sakın büyüklenme elde neler var Bir ben varım deme, yoksan da olur Hatasız dost arayan, dosttan da olur Aşağıdaki atasözlerinden hangisi bu dizelerde anlatılanlarla ilgili değildir?
- A) Kanaat gibi devlet (mutluluk) olmaz.
- B) İnsan beşer (insanoğlu), kuldur şaşar.
- C) Bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar.
- D) El yumruğu yemeyen, kendi yumruğunu değirmen taşı sanır.
20. 1 ve 2. soruları aşağıdaki metne göre cevaplayınız. Bu parçadan Yunus Emre ile ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
- A) Allah aşkını ve doğru davranış kurallarını insanlara öğretmiştir.
- B) Kişiliği ve şiirleri, yaşadığı çağın dışında da ilgi uyandırmıştır.
- C) Şiirleriyle toplumsal dil bilincinin oluşmasını sağlamıştır.
- D) Ulusal bütünlüğün sağlanmasında birleştirici bir rol üstlenmiştir.
