1. Anlatımın üçüncü kişi ağzından yapıldığı bazı metinlerde anlatıcı, okura kahramanın zihninden geçen düşünceleri aktarır. Aşağıdakilerden hangisi bu özellikleri yansıtan bir metindir?
- A) Yine bir bahar sabahı güneş, geçmiş zamanlardan kalma çitlembik ağaçlarının üstünden doğarken bahçenin kapısından içeri girdim. Birkaç adım yürüdüm. Yerlerde çimenler yeşermiş, sıska erik dalları pembe ve beyaz çiçeklerle örtülmüştü. Etrafıma bakınırken çocukluğumdaki o güzel günleri hatırladım.
- B) Muhsin Çelebi, geniş kemerli açık kapıdan girdi. Başı her zamanki gibi yukarıdaydı. Omuzları dik bir şekilde ilerledi. Kuşağından çıkardığı padişah mektubunu öptü. Başına koydu. Sonra altın tahtında oturan; sarmalarla, tuğlarla, sancaklarla çevrelenmiş Şah’a uzattı.
- C) Birdenbire durdu. Niçin, neden olduğunu bile bilmeden... İçinde bir şey durdurmuştu onu, ayaklarına asılmıştı. Dört bir yanından insanlar geçiyordu. Hepsinin aklında aynı kararsızlık vardı. Uzaklara dalgın dalgın bakan gözleri irileşiyordu. Nedense bir anda küçüldü gözleri, elleri terledi.
- D) Nuri Efendi kapının arkasından şemsiyesini aldı, yavaşça sokağa çıktı. Dört yol ağzına doğru yürüdü. Bir yanında bakkal, bir yanında bahçe duvarı vardı. Duvarın karşısındaki boş arsadan demir yolu görünüyordu. Bu boş arsada, yan yatmış bir bayram salıncağı duruyordu.
2. Roman türünün doruğa çıktığı 19. yüzyılda, bazı edebiyat eserleri büyük halk kitleleri tarafından takip edilirdi. Charles Dickens’ın fasiküller hâlinde yayımlanan romanları merak ve heyecanla beklenir, çıktığı anda kapışılırdı. Sevilen bir roman kahramanının ölümü hâlinde binlerce kişi, gözyaşlarına boğulurdu. Victor Hugo’nun romanları gazetelerde yayımlanır, Tolstoy her romanıyla Rusya’da fırtınalar koparırdı. Bu metinde geçen bazı sözcüklerin anlamları aşağıda verilmiştir. Anlamı verilen sözcükler metinden bulunarak bir bulmaca tablosuna soldan sağa doğru yerleştirilecektir. Anlamlar: 1. Olay, düşünce, duygu ve hayallerin dil aracılığıyla sözlü veya yazılı olarak biçimlendirilmesi sanatı. 2. Belirli işleviyle özellik gösteren büyük insan kalabalığı. 3. En üstün başarı düzeyi. 4. Büyük eserlerin ayrı ayrı bölümler hâlinde yayımlanan parçalarından her biri. 5. Bir şeyi anlamak veya öğrenmek için duyulan istek. Buna göre, sözcüklerin yerleştirileceği bulmaca tablosu aşağıdakilerden hangisidir?
3. Kış mevsiminin kırk gün süren en soğuk günlerine “zemheri” denir. Peki, “zemheri” sözcüğünün kökenini biliyor musunuz? “Zem” Farsçada “kış”, “herir” ise Arapçada “uğuldayan” anlamına gelmektedir. Dondurucu soğukların çatılarda uğuldamasından dolayı kışın en soğuk günlerine bu isim verilmiştir. Günümüzde zemheri yerine daha çok “kara kış” sözü kullanılmaktadır. Zemheri, kalıplaşmış birçok söze de konu olmuştur. Kışın ince giysi ile gezen kimseleri iğnelemek için “zemheri zürefası” sözü kullanılır. Bu sözdeki “zürefa” kelimesinin, uzun boyunlu bir hayvan olan “zürafa” ile herhangi bir anlam bağlantısı yoktur. “Zürefa” Arapça bir kelime olan ve “kibar, nazik” anlamına gelen “zarif” kelimesinin çoğuludur. Yine Arapça bir sözcük olan “zürafa” ise “hızlı yürüyen” anlamına gelmektedir. Bu metinle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Örneklendirmeden yararlanılmıştır.
- B) Bir kavramın tanımı yapılmıştır.
- C) Bir durum, gerekçesiyle verilmiştir.
- D) Olasılık bildiren cümle kullanılmıştır.
4. Yıllardır devam eden kuş gözlem etkinliği “Büyük Gün” bir ay sonra gerçekleşecek. Bu etkinliğin amacı kuş türlerini tanıtmak, kuşların göç yolculuklarına dikkat çekmek ve karşılaştıkları zorluklarla ilgili farkındalık oluşturmaktır. Gönüllülük esasına dayalı bu etkinlikte dünyanın çeşitli ülkelerinden, farklı kuş türlerine ilgi duyan katılımcılar kuşları gözlemleyerek ilginç bir deneyim yaşayacak. Üstelik katılımcıların, kuş gözlemi yapmak için belli bir bölgeye gitmesine gerek yok. Çevrelerinde gördükleri kuşları bildirmeleri yeterli. Siz de bu etkinliğe dâhil olmak isterseniz gördüğünüz kuşlarla ilgili bilgileri, fotoğrafları ve ses dosyalarını telefonunuza indireceğiniz bir uygulamayla veya etkinliğin internet sayfasında kullanıcı hesabı açarak sisteme yükleyebilirsiniz. Bu parçada, sözü edilen etkinlikle ilgili aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?
- A) Kim düzenlemektedir?
- B) Ne hedeflenmektedir?
- C) Katılım nasıl olacaktır?
- D) Kimler katılabilir?
5. Bu parçada numaralanmış bölümlerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?
6. 1957’den günümüze iletişim ve uzay keşfi gibi farklı amaçlarla uzaya 10 binin üzerinde uydu fırlatıldı. 3 binin üzerinde uydu hâlâ aktif durumda, diğerleri ise ömürlerini tamamladıkları için işlevsiz bir şekilde Dünya yörüngesinde dolaşmakta. Bu şekilde başıboş dolaşan uydular “uzay çöplüğü”nü oluşturuyor. Saniyede 8-10 km hızla hareket eden bu uzay çöpleri, görevlerine devam eden uydular için büyük bir tehdit oluşturuyor. Öyle ki 10 cm büyüklüğündeki bir uzay çöpünün, görev hâlindeki bir uyduya çarpması tehlikeli binlerce uzay çöpünün daha ortaya çıkmasına yol açabilir. Bu metinde “uzay çöpleri”yle ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
- A) Nasıl temizleneceğine
- B) Etkilerinin ne olduğuna
- C) Oluşma nedenlerine
- D) Hareket hızına
7. Aşağıdakilerden hangisi, yay ayraç içinde verilen metin türünün özelliklerini yansıtmaz?
- A) İşini hakkını vererek yapanlar, iyi dinleyin sözümü! Sizler yeryüzünün güzide varlıklarısınız. Çünkü işini iyi yapan insanlar, işini iyi yapan toplumları meydana getirir. Bakınız! İşini iyi bilen, demiyoruz; işini iyi yapan, diyoruz. Neden böyle dediğimizi de bir cümle ile belirtelim: Günümüz dünyasında herkes her şeyi zaten biliyor, önemli olan yapmak. (Destan)
- B) Günlük koşuşturmalarımızdan fırsat bulduk mu elimize aldığımız şey ya roman ya da şiir kitabıdır. Bir geziye çıktığımız zaman, çantamızın bir köşesine yerleştirmeyi unutmadığımız yine onlardır. Daha okul sıralarındayken çalışma saatlerinden artakalan sayılı dakikaları, sevdiğimiz bir şair veya romancının eserine ayırdığımızı kim hatırlamaz? (Deneme)
- C) Ankara’daki evimizde, dört duvarı kütüphane kaplı çalışma odasındaki koltuğunda elindeki kitabın sayfalarını karıştırıyordu babam. Biraz sonra bilgisayarın başına geçerek bir şeyler yazmaya başladı. O esnada ablam odaya usulca girerek elindeki tükenmez kalemleri masaya bıraktı. (Roman)
- D) Geleneksel tören ve bayramların birçoğu, zaman içerisinde toplumda yaşanan kültürel değişimlere uyum sağlayıp günümüze ulaşmıştır. Ancak kimi tören ve bayramlar bu değişimlere uyum sağlayamadığı için zamanla unutulmuştur. Uygurların eski dönemlerde kutladığı Av Merasimi ve But Seylisi, unutulan tören ve bayramlar arasında sayılabilir. (Makale)
8. Bu parçadan Kuyucak köyü ile ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir?
- A) Türkiye’nin lavanta çiçeği ihtiyacını tek başına karşılamaktadır.
- B) Toprak yapısından dolayı geçmişte nüfus hareketliliği yaşamıştır
- C) Üretilen lavanta çiçeğinin bir kısmı yurt dışına gönderilmektedir.
- D) Topraklarında lavanta çiçeği dışında bitki yetiştirilmemiştir.
9. Başarı çemberi, kişinin kendi yaşamını bir bütün olarak tanımlamasını sağlar. Bu çemberde motivasyon, öz güven, olumlu düşünme, verimli çalışma ve duygu kontrolü dilimleri yer alır. Çemberin en iç halkası “1”, en dış halkası “10” kabul edilir. Dilimlerdeki her bir bölüm, etki düzeyine göre “1” ila “10” arasında puanlanır. Bu bölümler, verilen puanlara göre boyanır. Örneğin kişi kendisini tanımlarken bir bölüme “2” puan verdiyse o bölümde “1”den başlayarak dışa doğru iki bölümü boyar. Aşağıda Arda, Burak ve Emre’ye ait başarı çemberleri verilmiştir. Buna göre Arda, Burak ve Emre ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
- A) Emre’nin motivasyonu Arda’dan düşük, Burak’tan yüksektir.
- B) Burak, duygu kontrolü konusunda Emre’yle eşit durumdadır ancak Arda’dan başarılıdır.
- C) Burak, öz güven konusunda Arda ve Emre’den daha başarılıdır.
- D) Arda, olumlu düşünmede Emre’den başarılıyken verimli çalışma konusunda başarısızdır.
10. Bilgi: Öznenin yaptığı işten etkilenen ögeye “nesne” denir. Nesne, “belirtili nesne” ve “belirtisiz nesne” olmak üzere ikiye ayrılır. Belirtili nesne, yükleme “neyi, kimi, nereyi” soruları; belirtisiz nesne ise “ne” sorusu sorularak bulunur. (I) Ege türkülerinin ünlü ismi, bağlama ustası Özay Gönlüm meydan sazı ve curada ustalaşmıştır. (II) Gönlüm, tasarımını yaptığı “yâren” adlı üç saplı sazıyla televizyon programlarında geniş kitlelere seslenmiştir. (III) Çalıp söylediği Ege türküleri kadar Denizli ağzıyla yaptığı taklitler de ilgi görmüştür. (IV) Sanatçı, aralarında çok meşhur türkülerin de olduğu 3 bin 500 eseri Türk müziğine kazandırmıştır. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde nesne kullanılmıştır?
11. Hikâyelerimi oluştururken çoğu zaman “Böyle bir şeyi nasıl düşündüm?” diyerek kendi kendime şaşırırım. İnsan zihni çok farklı bir biçimde işliyor, yazı da o farklı işleyişin sonunda ortaya çıkıyor; bu bana çok - - - - geliyor. Kafamda yer eden olaylar, gözlemlediğim mekânlar -unuttum sanırken- bir öyküde kusursuz bir şekilde - - - -. Kurgusal metinlerin etkileyiciliği de bundan kaynaklanıyor bence. Bu parçada boş bırakılan yerlere anlam akışına göre aşağıda verilenlerden hangisi sırasıyla getirilmelidir?
- A) olağanüstü - zihnimi bulandırıyor
- B) yabancı - gözden kaçıyor
- C) anlamsız - boy gösteriyor
- D) büyüleyici - yerini buluyor
12. 2023 yılında Türkiye’deki iki alan daha UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne kaydedildi. (I) Bu alanlardan ilki, Ankara’nın Polatlı ilçesinde (II) yer alan Gordion’dur. Geçmişte Friglerin başkenti olan Gordion’daki anıtsal yapılar, dönemlerinin Anadolu’daki eşsiz örneklerini yansıtıyor. İkinci alan ise “Anadolu’nun Orta Çağ Dönemi Ahşap Direkli ve Kirişli Camileri”dir. Bu camiler, hipostil (sütunlarla desteklenen bir çatıya sahip salon) planlı anıtsal ahşap cami türünün Anadolu’daki en önemli örnekleridir. 13 ve 14. yy.larda (III) inşa edilen bu yapılardaki ahşap kullanımı Türklerin Orta Asya ve Anadolu’daki mimari üslubunu yansıtmaktadır. Herbiri (IV) İslam mimarlık tarihi açısından büyük öneme sahip olan bu camiler; Beyşehir Eşrefoğlu Camii (Konya), Sivrihisar Ulu Camii (Eskişehir), Afyonkarahisar Ulu Camii (Afyonkarahisar), Kasabaköy Mahmut Bey Camii (Kastamonu) ve Arslanhane Camii’dir (Ankara). Bu parçada numaralanmış sözlerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?
13. Aşağıdaki dizelerin hangisinde yay ayraç içinde verilen söz sanatı yoktur?
- A) Bu yağmur, bu yağmur bir gün dininceAynalar yüzümü tanımaz olur (Kişileştirme)
- B) Yükseğinde büyük namlı karın varAlçağında mor sümbüllü bağın var (Karşıtlık)
- C) Yeniden okunan bir kitabın dostluğunu taşır dalgalarYosunlar tanıdık satırlar olur (Benzetme)
- D) Kazanmak istersen sen de zaferiGürleyen sesinle doldur gökleri (Konuşturma)
14. Bir araştırmaya göre insanların -yaşamları boyunca bahsedebilecekleri sayısız konu olsa da- en çok kendileri hakkında konuştukları tespit edilmiş. Uzmanlara göre bunun basit bir nedeni var: - - - -. Bu nedenle kendisi hakkında konuşmak insana iyi hissettiriyor. İnsanın kendini anlatma merakı, sosyal medya söz konusu olduğunda çok daha belirgin bir şekilde ortaya çıkıyor. Öyle ki insanlar yüz yüze yaptıkları konuşmaların %60’ında, sosyal medyada yaptıkları yazışma ve konuşmaların ise %80’inde kendilerinden bahsediyorlar. Bu parçada boş bırakılan yere anlam akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- A) İnsanlar pek çok konuda kendilerinin haklı olduğunu düşünüyorlar.
- B) İnsan, kendisinden bahsettiğinde beyninin hazla ilişkili bölümü harekete geçiyor.
- C) Başkalarının duygu ve düşüncelerini dinlemek insanı mutlu ediyor.
- D) Gelecekle ilgili planlar yapmanın, insanı rahatlatan ve iyileştiren bir yönü vardır.
15. Aşağıdaki tabloda bazı illerin birbirine olan mesafeleri gösterilmiştir. Satır ve sütunlarda verilen illerin kesiştikleri kutucuk, iki ilin arasındaki mesafeyi göstermektedir. Örneğin Adana-Antalya arasındaki mesafe 548 km’dir. Aşağıdakilerin hangisinde Ankara’nın bu tabloda verilen illere uzaklığı doğru gösterilmiştir?
16. Aşağıdakilerin hangisinde altı çizili bölüm cümlenin öznesi değildir?
- A) İstanbul’un en çarpıcı semtlerinden Eminönüşehrin güzelliğini çok iyi yansıtıyor.
- B) Bursa Ulu Cami’nin duvarlarındaki yazılardaünlü hattatlarımızdan Şefik Bey’in izlerivar.
- C) Küçük, sevimli ve eski bir Türk şehri olan Üsküp’teki gezimizçok kısa sürdü.
- D) Ilık bir sonbahar günürengârenk ağaçları seyrederek Amasya’ya ulaştık.
17. Yapay zekâ uygulamaları, hayatın her alanında kullanılmaya başlandı. Bu uygulamaların birinde, merak ettiğiniz bir konuyla ilgili bilgi istediğinizde yapay zekâ size yazılı cevaplar veriyor. Yapay zekânın bu özelliğinden tam olarak faydalanabilmek için soruların veya istenen bilgilerin sınırlarının belirginleştirilmesi gerekiyor. Örneğin “Bugün hava nasıl?” sorusu yerine “Bu sabah Ankara’da hava nasıl?” sorusunu sorduğunuzda daha net bir yanıt alabilirsiniz. Yapay zekâ, mecazlı ifadeleri de net bir şekilde algılayamıyor. Bu nedenle “Yahya Kemal Beyatlı kaç yılında hayata gözlerini yumdu?” yerine “Yahya Kemal Beyatlı kaç yılında öldü?” sorusunu sormanız yapay zekânın size daha net cevap vermesini sağlayacaktır. Ayrıca yapay zekâ, kabalıktan da hoşlanmıyor; sorularınızı veya istediğiniz bilgileri emredici bir üslupla ifade ettiğinizde size beklediğiniz şekilde kesin bilgiler veremiyor. Bu parçaya göre yapay zekânın aşağıdakilerden hangisine doğru bilgi vermesi beklenir?
- A) Türk edebiyatından okuyucunun yüreğine işleyen bir roman önerir misin?
- B) Osmanlı Devleti’nde “Muhteşem” lakabıyla tanınan padişah kimdir?
- C) A Milli Takımımızın rakiplerinin kimler olduğunu öğrenmek istiyorum.
- D) Bana İstanbul’da yöresel yemekleriyle ünlü bir lokanta ismi ver hemen!
18. Bir şiiri ilk okuduğumda bilirim ki o şiir sadece şairine aittir. Bu yüzden bir yabancının şiiri gibi okurum onu. Mesafeli, hissiz, soğuk... Şiir kolumdan çekip de benim hayallerime bir köprü kurarsa; sözcüklerinde acılarımın, sevinçlerimin, heyecanlarımın yansımalarını bulursam iş değişir o zaman. İlk başta soğuk gelen sözcükler güneş olur, ısıtır içimi. İşte o zaman derim ki şaire: “Bu şiir artık sadece senin değil.” Bu parçada vurgulanan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şiir, samimi bir dille yazılırsa okur tarafından sevilir.
- B) Okur, kendisinden bir şeyler bulduğunda şiirleri kendisine mal eder.
- C) Gerçekleri anlatan şiirler şaire ait olmaktan uzaklaşır.
- D) Şiir, şairin yüklediği anlamın dışına okurun hayal gücüyle çıkar.
19. I. Güneş, ömrünün sonunda bir kara deliğe dönüşecek. II. Alçalan hava; bulut ve yağmur oluşumunu engeller. III. Kalpten çıkan kan, oksijeni bütün dokulara taşır. IV. Rüzgâr, türbinin kanatlarını hareket ettirerek mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Numaralanmış cümlelerin hangisinde fiil, nesnesine göre farklı çatıdadır?
20. Bir öğretmen, öğrencilerinden aşağıda verilen ölçütlere göre bir paragraf yazmalarını istemiştir. • Konuyu doğrudan yansıtan bir başlık olmalıdır. • Konu merak uyandıracak biçimde ele alınmalıdır. • Konuyla ilişkili bir görsel kullanılmalıdır. • Metinde konu, başlık ve görsel uyumuna dikkat edilmelidir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi öğretmenin istediği nitelikte değildir?
- A) Bal Arılarından Gelen Sağlık: PropolisPropolisin başka adlarının da olduğunu biliyor muydunuz? Belki ilk kez duydunuz ama halk arasında eğir mumu, arı mumu, kirebolu, laden gibi adlarla biliniyor. Propolis terimi bize bitkilerle bal arılarının müthiş bir uyumla ürettiği bir ürünü anlatıyor. Bal arıları propolisi, bitkilerin kendilerini korumak için salgıladığı reçinemsi maddeden üretiyor.
- B) Elektrik Üreten BitkilerÇok yakın bir gelecekte evlerimizin çatıları kiremit yerine yeşil bitkilerle kaplanacak. Çatıların elektrik üretmek amacıyla tasarlanmış olduğunu hayal edebiliyor musunuz? Aslında hayal değil gerçek. Bilim insanları, klorofillerdeki fotosentez proteinlerini kullanarak güneş ışığını elektrik akımına dönüştürmeyi başardı.
- C) Bitkiler de HissederBitkiler çevrelerinde olup bitenin ne kadarının farkında? Acaba çalılar birisinin kendilerine değip geçtiğini biliyor mu? Peki ya çimler, üzerlerine basıldığının farkında mı? Bitkilerin bizimkilere benzeyen duyu organları olmasa da onlar yine de hisseder ve çevrelerinde olup bitenleri algılar.
- D) Mühendislere İlham Veren Kozalakİlkbahar ve yaz aylarında yere düşen kozalaklar hepinizin dikkatini çekmiştir. Peki kozalakların nemli ortamda kapandığını, kuru ortamda ise açıldığını biliyor muydunuz? Bu durum mühendislerin de dikkatini çekmiştir. Mühendisler kozalağın bu yapısını taklit ederek yeni malzemeler geliştirmeye çalışmışlardır.
