1. Doğal seçilim, yaşadığı ortama uyum sağlayabilen canlıların yaşamlarını sürdürürken, uyum sağlayamayan canlıların yaşamlarını devam ettirememesidir. Buna göre öğrencilerin tasarladığı, I. On saniye içinde beyaz zemin üzerine saçılan aynı sayıdaki siyah ve beyaz balonlardan olabildiğince çok balon patlatılması II. Ayrı kaplarda bulunan dondurma ve bisküvinin güneşli bir yerde beş dakika boyunca gözlemlenmesi III. İçinde renksiz bilyeler ve çakıl taşlarının olduğu akvaryumdaki bilyelerin toplanması etkinliklerinden hangilerinde doğal seçilim gerçekleşmiştir?
- A) Yalnız III
- B) I, II ve III
- C) I ve II
- D) I ve III
2. Hücre çekirdeğindeki genetik materyalin basitten karmaşığa doğru sıralaması nükleotid, gen, DNA ve kromozom şeklindedir. Bu sıralamayı farklı nesneler ile ilişkilendirerek anlatmak isteyen bir öğrenci aşağıdaki görselleri belirlemiştir. Öğrenci, genetik materyali oluşturan yapılar arasındaki ilişkiyi verilen nesneler arasında kurduğunda hangi numaralı nesneler açıkta kalır?
- A) 2 ve 4
- B) 3 ve 4
- C) 1 ve 5
- D) 5 ve 6
3. DNA ile ilgili bilimsel bir hikâye aşağıda verilmiştir. Verilen hikâyedeki soruya aşağıdakilerden hangisi doğru cevap oluşturmaz?
- A) Pamuk, çiçek ve yaprak hepsi bir tek şeyin içindedir. O da yayılan DNA’dır
- B) Öyle ki yayılan DNA’da bulunan şeker ve fosfat, DNA molekülünün omurgasını oluşturur.
- C) O yalnızca bir DNA değil, yeni ağacın meydana gelmesi için özel yönergelerin bulunduğu yerdir.
- D) Evet selüloz daha hacimlidir ancak sadece tohumların etrafa yayılmasını sağlayan bir paraşüttür
4. Bezelyelerde yapılan iki farklı çalışma sonunda elde edilen bezelyelerin özellikleri aşağıdaki tablolarda verilmiştir. Çalışmalarda elde edilen bezelyelerin birbiriyle çaprazlanması sonucunda, I. Yanda çiçek II. Yeşil tohum III. Geniş kabuk IV. Beyaz çiçek özelliklerinden hangileri oluşabilir?
- A) II, III ve IV
- B) III ve IV
- C) I, II ve IV
- D) I ve II
5. Aşamaları aşağıda verilen fasulye etkinliği iki öğrenci tarafından en az on kez tekrar edilerek yapılıyor. Bu etkinliğe göre öğrenciler aşağıdaki sorulardan hangisine cevap veremezler?
- A) Biyolojik ıslah çalışmalarının sonuçları neler olabilir?
- B) Varyasyonu artıran etmenler neler olabilir?
- C) Genetik özelliklerin nesillere aktarılmasını neler etkileyebilir?
- D) Kalıtsal çeşitliliğin zaman içindeki değişimi neye bağlıdır?
6. Bilim insanları, hastalıklara karşı dirençli ve meyve kalitesi yüksek bitkiler üretmek için çalışmalar yapmaktadır. Bu çalışmalardan birinin basamakları aşağıda verilmiştir. Yapılan bu çalışma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Hastalıklara dirençli ve meyve kalitesi yüksek bitki üretiminde mutasyonlar ıslah aracı olarak kullanılabilir.
- B) Seçilen mutasyonlu bitkinin hızlı üretime alınmasındaki amaç, ortaya çıkan geçici durumdan yüksek fayda sağlamaktır.
- C) Bitkinin sürgün uçlarının radyasyona maruz bırakılması, bitkinin genetik yapısında değişikliklere neden olmuştur
- D) Bitkiler arasından seçim yapılması, mutasyonların bitkilere istenmeyen özellikler de kazandırabileceğini gösterir.
7. Bir öğrenci K ve L bezelyelerini çaprazlayıp F ve Z bezelyelerini elde etmiştir. Bu bezelyelerin özellikleriyle ilgili aşağıdaki tabloyu oluşturmuştur. Sadece tabloda verilenlere bakılarak, I. Mor çiçek rengi baskındır. II. Yeşil tohum rengi çekiniktir. III Dar kabuk şekli baskındır. IV. Uçta çiçek konumu çekiniktir. bilgilerinden hangilerine kesinlikle ulaşılır?
- A) II, III ve IV
- B) I, II ve IV
- C) Yalnız I
- D) Yalnız II
8. Çekinik genlerin neden olduğu kalıtsal hastalıkların bireylerde görülebilmesi için, hem anneden hem babadan çekinik gen gelmelidir. Aşağıdaki görsellerden; Görsel 1’de akraba evliliğinin hiç yapılmadığı, Görsel 2’de ise birbiri ile akraba olan ve akraba evliliğinin yaygın olarak yapıldığı bir topluluk temsil edilmektedir. Bu topluluklarda bir hastalığa ait çekinik genin bulunma sıklığı modellenmiştir. Verilenler incelendiğinde, I. İki farklı topluluktaki bireyler arasında gerçekleşebilecek evliliklerde bu hastalığın görülme olasığı yoktur. II. Görsel 2’deki gibi topluluklarda bireyler arasındaki genetik benzerlik daha fazladır. III. Koyu renkli bireylerin hepsi hastadır. yorumlarından hangileri doğrudur?
- A) II ve III
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) Yalnız I
9. Bir ineğin klonlama aşamaları aşağıda verilmiştir. 1. M ineğinin vücudundan küçük bir parça alınarak çekirdeği çıkartılıyor. 2. R ineğinin olgunlaşmış yumurta hücresi alınarak çekirdeği çıkartılıyor. 3. M ineğinden alınan çekirdek R ineğinden alınan yumurta hücresine özel tekniklerle yerleştiriliyor. 4. Uygun şartlarda oluşturulan embriyo G ineğinin rahmine yerleştiriliyor ve gebelik süresinin sonunda M ineğinin genetik kopyası doğuyor. Bu olayda M ineğinin genetik kopyasının oluşması temel olarak hangi aşamadaki uygulamadan kaynaklanır?
10. Kalıtım ile ilgili yapılan bir etkinlikte I ve II. şekil aynı genetik özelliğe sahip farklı alelleri temsil etmektedir. Bu etkinlikten yola çıkarak aşağıdaki ifadelerden hangisine ulaşılamaz?
- A) Ellerin önden görüntüsüne bakılarak fenotip belirlenir.
- B) Ellerin yandan görüntüsü genotipi temsil etmektedir.
- C) I. şekil çekinik aleli temsil etmektedir.
- D) II.pozisyona bakılarak baskın alel belirlenir.
11. Öğretmen, sıvı basıncı konusunu anlatırken Dünya’nın en yüksek barajları arasında 5. sırada yer alan Yusufeli Barajı’nın projesinden aşağıdaki görseli kullanmıştır. Bu görsel üzerinde bazı noktaları belirlemiştir. Buna göre, belirlenen noktalarda oluşan sıvı basınçları arasındaki ilişkiden hareketle, I. Sıvı basıncı sıvının yoğunluğuna bağlıdır. II. Sıvı basıncı sıvının bulunduğu kabın şekline bağlı değildir. III. Sıvı basıncı sıvının derinliğine bağlıdır. çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) Yalnız II
- B) Yalnız I
- C) II ve III
- D) I, II ve III
12. Aşağıda bir deney düzeneği ve deneyle ilgili verilerin kaydedildiği bir tablo verilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu deneyle kanıtlanamaz bir iddiadır?
- A) Nem miktarı azaldıkça solunum hızı azalır.
- B) Tohumlar solunum sırasında azot (N2) kullanmaz.
- C) Tohumlar oksijenli solunum yapar.
- D) Solunum sonucunda ortama karbondioksit (CO2) verilir.
13. Bezelyelerde çiçeğin yanda olma durumu, çiçeğin uçta olma durumuna baskındır. Çiçeği yanda olan iki melez bezelye kendi aralarında çaprazlanıp F1 dölleri elde edilirken çiçeği uçta olan iki bezelyenin çaprazlanmasından M1 dölleri elde ediliyor. Buna göre, yapılan çaprazlamalar ve sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) M1 dölleri kendi aralarında çaprazlanırsa oluşan döllerin genotipi M1 dölleri ile aynı olur.
- B) M1 döllerinin saf olma ihtimali F1 döllerinin saf olma ihtimalinden daha fazladır.
- C) F1 döllerinde çekinik alel bulunma ihtimali M1 döllerine göre daha yüksektir.
- D) F1 döllerinde çekinik özellik fenotipte görülebilir.
14. Aşağıdaki düzeneklerde bazı kaldıraç sistemleri modellenmiştir. Düzeneklerin dengede olduğu bilindiğine göre, I. 1. düzenekte kuvvetin yönü değişmektedir. II. 2. düzenek desteğin ortada olduğu kaldıraç tipine örnektir. III. Her iki düzenekte de kuvvetten kayıp, yoldan ise kazanç vardır. ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) I ve III
- C) II ve III
- D) Yalnız II
15. Maddelerde meydana gelen fiziksel veya kimyasal değişimler, maddeyi oluşturan atom ve moleküller kullanılarak modellenebilir. Bir maddede gerçekleşen bir değişim şekildeki gibi modellenmiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu modelde gerçekleşen değişimle aynı grupta sınıflandırılır?
- A) Buzdolabından çıkarılan içi su dolu şişenin dışında zamanla su damlacıklarının oluşması
- B) Kahve çekirdeklerinin öğütülerek toz hâline getirilmesi
- C) Bir miktar suyun içine konulan şekerin zamanla suyun içinde gözle görünmemesi
- D) Dilimlenen elmanın zamanla renginin koyulaşması
16. Yüksek hızlı tren raylarının kenarındaki direklerde bulunan elektrik kablolarının, kendi ağırlığıyla veya yüksek sıcaklıkla genleşmesi gibi etkilerle sarkmasının engellenmesi için Şekil I’deki kesik çizgili kutu içindeki gergi sistemleri kullanılabilmektedir. Sürtünmelerin ve makara ağırlıklarının önemsenmediği bu gergi sisteminde kablonun gerginliği, Şekil I’deki gergi sistemi yerine Şekil II’deki gergi sistemi kullanılarak ya da kullanılan gergi sisteminde özdeş çelik blokların sayısı artırılıp azaltılarak değiştirilebilmektedir. Sürtünmelerin ve makara ağırlıklarının önemsenmediği bu gergi sisteminde kablonun gerginliği, Şekil I’deki gergi sistemi yerine Şekil II’deki gergi sistemi kullanılarak ya da kullanılan gergi sisteminde özdeş çelik blokların sayısı artırılıp Buna göre; I. Şekil I’deki sistem yerine Şekil II’deki sistemi kullanmak, II. Şekil I’deki sistemi kullanıp çelik blokların sayısını azaltmak, III. Şekil I’deki sistem yerine Şekil II’deki sistemi kullanıp çelik blokların sayısını artırmak işlemlerinden hangileri yapıldığında kablonun daha az sarkması beklenir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) II ve III
- D) I ve III
17. Bir öğrencinin iletken K, L ve M çubuklarının elektriksel yük durumlarını belirlemek için yaptığı işlemler ve gözlemleri tabloda verilmiştir. Öğrencinin, çubuklara yalıtkan malzemeler kullanarak temas ettiği bilinmektedir. Buna göre iletken K, L ve M çubuklarının elektriksel yük durumlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) K pozitif yüklü ise M de pozitif yüklüdür
- B) L negatif yüklü ise M de negatif yüklüdür
- C) M nötr ise L de nötrdür.
- D) K pozitif yüklü ise L de pozitif yüklüdür
18. Bir öğrenci, karbondioksitin fotosentez hızına etkisini araştırmak amacıyla, verilen malzemeleri kullanarak iki deney düzeneği hazırlıyor. Bu düzeneklerden sıcaklığı belirtilen ilk deney düzeneği şekildeki gibidir. Buna göre, öğrenci ikinci deney düzeneği olarak aşağıdakilerden hangisini hazırlarsa karbondioksitin fotosentez hızına etkisini belirleyebilir?
19. Bir öğrenci, bir cismin zemine temas eden yüzeyi ile zemin arasında oluşan basıncı etkileyen değişkenleri belirlemek için özdeş cisimler kullanarak bir deney düzeneği hazırlıyor. Bu düzenekte birden fazla cisim kullandığı durumlarda cisimleri birbirine temas eden kısımlarından yapıştırıyor. Öğrencinin bu deney sonucunda çizdiği grafikler şu şekildedir. Buna göre öğrencinin, bu grafikleri elde ettiği deney düzeneği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
20. Eşit bölmelendirilmiş ve ağırlığı önemsenmeyen bir çubuk, N noktasındaki bir destek üzerindeyken başlangıçta K noktasına bir kutu konuluyor ve bu çubuk S noktasından şekildeki gibi F kuvveti uygulanarak yatay dengede tutuluyor. Daha sonra kutunun yeri veya kuvvetin uygulandığı nokta, I. ve II. durumdaki gibi değiştiriliyor. I. durum: Kutu L noktasına konulup S noktasından kuvvet uygulanıyor. II. durum: Kutu K noktasındayken R noktasından kuvvet uygulanıyor. Buna göre başlangıçta, I. durumda ve II. durumda çubuğu yatay dengede tutmak için çubuğa uygulanan kuvvetler arasındaki ilişkiyi gösteren grafik aşağıdakilerden hangisi olabilir?
