1. GENETİK VERİ TABANI yılında suç oluşturan bazı olayların incelenmesinde DNA analizine dayalı “genetik soy kütüğü” yöntemine başvurulmuştur. Bu yöntemi kullanan araştırmacılar, olay yerinde şüpheliye ait olduğu düşünülen DNA örneklerinin analiz sonuçlarını, genetik eşleşme yapabilen bir bilgisayar programına yükleyerek arama yapmışlardır. Böylece şüpheliyle DNA benzerliği gösteren genetik veri tabanındaki insanları belirlemişlerdir. Bu insanlarla görüşerek şüpheliyle aynı soydan bireylere ulaşmış ve şüpheliyi bulabilmişlerdir. Bu yöntem ile birçok olay çözüme kavuşmuştur. Buna göre tüm insanlarda aynı sayıda kromozom olmasına rağmen genetik soy kütüğü yöntemiyle şüpheli kişiye ulaşılabilmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şüphelideki nükleotid sayısının aynı soydaki bireylerle benzer olması
- B) Şüphelinin DNA’sında bulunan organik baz çeşidinin aynı soydaki bireylerle benzer olması
- C) Şüphelinin DNA’sında bulunan toplam fosfat ve şeker sayısının aynı soydaki bireylerle benzer olması
- D) Şüphelideki bazı nükleotidlerin sırası ve sayısının aynı soydaki bireylerle büyük oranda benzer olması
2. Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketi sonucunda, Dünya üzerindeki herhangi bir noktaya Güneş ışınlarının geliş açısı yıl içinde değişiklik göstermektedir. Işınların düşme açısı azaldıkça, yüzeye bıraktığı ısı enerjisi de azalmaktadır. Bu iki durum aynı anda farklı yarım kürelerde farklı mevsimlerin yaşanmasına neden olmaktadır. Görselde Dünya yüzeyindeki K, L, M noktaları ve bu noktalara gelen Güneş ışınları verilmiştir. Verilen bilgilerden yola çıkarak, I. K noktasında yaz mevsimi yaşanmaktadır. II. Belirtilen noktalar arasında Güneş ışınlarını en dar açıyla alan M noktasıdır. III. Belirtilen noktalara konulan özdeş cisimlerden L noktasındakinin daha çok ısınması beklenir. çıkarımlarından hangilerine ulaşılır?
- A) Yalnız I.
- B) I ve II.
- C) II ve III.
- D) I, II ve III.
3. Atmosferi oluşturan gazların ağırlığı nedeniyle temas ettikleri her noktaya uyguladığı basınca açık hava basıncı denir. Bir öğrenci basınç konusu ile ilgili olarak aşağıda görselleri ve açıklamaları verilen etkinliği deniz seviyesinde yapıyor. Yapılan bu etkinliğe göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
- A) Bu deney, deniz seviyesinden yukarıda yapılsaydı tüpte yükselen su seviyesi daha az olurdu.
- B) Su yerine daha yoğun bir sıvı kullanılsaydı mum söndüğünde deney tüpündeki sıvı seviyesi daha az olurdu.
- C) Deney tüpünün içindeki suyun seviyesinin yükselmesi gazların da basınca neden olduğunu gösterir.
- D) Mumun sönmesi deney tüpü içindeki basıncın arttığını gösterir.
4. Günlük hayatta birçok alanda iş makinelerinden faydalanılır. Büyük işlerin kolaylıkla yapılması ya da ağır yüklerin kolaylıkla taşınması için iş makineleri kullanılır. Görselde olduğu gibi genellikle bu iş makinelerinde tekerlek yerine geniş tabanlı paletler kullanılır. İş makinelerinde tekerlek yerine palet kullanılması; I. Yere yaptığı basıncı azaltması, II. Ağırlığını azaltması, III. Yükü daha kolay kaldırması gerekçelerinden hangileri ile açıklanabilir?
- A) I, II ve III.
- B) Yalnız I.
- C) II ve III.
- D) I ve II.
5. Mide rahatsızlıklarının giderilmesinde kullanılan ilaçların bazik özellikte olması gibi bazı rahatsızlıkların giderilmesinde asit ve bazların birbirinin etkisini azaltma özelliklerinden faydalanılmaktadır. Bir araştırmacı farklı arı türlerinin zehirlerini araştırmak için aşağıdaki deney düzeneklerini kuruyor. Buna göre: I. Bal arısı özütünün pH değeri daha büyüktür. II. Eşek arısı ısırmalarında sirkeli su ile yaranın silinmesi acı hissini azaltır. III. Çözeltinin ve turnusol kağıdının son renklerinin kırmızı ve tonlarında olması, her iki özütün de asit olmasından kaynaklanır. çıkarımlarından hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I.
- B) II ve III.
- C) I ve II.
- D) Yalnız II.
6. Aşağıdaki deney düzeneğinde musluk açılarak alüminyum elementinin bulunduğu kaba yavaş yavaş K çözeltisi damlatılıyor. Kısa bir süre sonra balonun şiştiği gözlemleniyor. Bu deneyle ilgili, I. Musluk açıldıktan sonra alüminyumun bulunduğu kapta fiziksel değişim meydana gelir. II. Balonun içindeki gaz alüminyum metalinde ya da K çözeltisi içinde bulunan bazı atomları içerir.III. Balon şiştikten sonra deney düzeneğinin kütlesinde bir artış meydana gelir. çıkarımlarından hangileri doğrudur?
- A) I ve III.
- B) Yalnız II.
- C) Yalnız I.
- D) II ve III.
7. Bir grup bilim insanı, 1981-2008 yılları arasında bir bölgede yapılan çalışmada kahverengi ve gri renkteki tüm alaca baykuşları yakalamış ve takip edilebilmeleri için etiketlemişlerdir. Baykuşlar çeşitli yıllarda tekrar yakalanarak sayıları tespit edilmiştir. Baykuşların sayıldığı yıllar içerisinde kar yağışı ve yere düşen karın kalınlığı değişim göstermiştir. Bu yıllar içerisinde kahverengi ve gri alaca baykuş sayılarındaki değişim aşağıdaki grafikte verilmiştir. Grafiğe göre kahverengi ve gri alaca baykuş sayısında meydana gelen değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Gri alaca baykuşların hayatta kalma oranının daha fazla olmasında doğal seçilim etkili olmaktadır.
- B) Kar kalınlığının artması kahverengi alaca baykuşların yiyecek bulamayıp ölmelerine sebep olmaktadır.
- C) Avcılar, karlı ortamda gri alaca baykuşları, kahverengi alaca baykuşlara göre daha kolay yakalamaktadır.
- D) Üreme yeteneğine sahip alaca baykuş sayısı, kar kalınlığının artması sebebiyle azalmaktadır.
8. Üç özdeş maden suyu şişesi I. Durum’daki gibi yerleştiriliyor. Daha sonra şişeler II. Durum'daki gibi konumlandırılıyor. Buna göre II. Durum’a getirilen şişelerin zemine uyguladıkları basınç ile A noktasındaki sıvı basıncı değişimi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Zemine Uygulanan Katı Basıncı: Azalır - A Noktasındaki Sıvı Basıncı: Değişmez
- B) Zemine Uygulanan Katı Basıncı: Artar - A Noktasındaki Sıvı Basıncı: Değişmez
- C) Zemine Uygulanan Katı Basıncı: Azalır - A Noktasındaki Sıvı Basıncı: Artar
- D) Zemine Uygulanan Katı Basıncı: Artar - A Noktasındaki Sıvı Basıncı: Artar
9. Efe, havanın yağışlı olmadığı ve sıcaklığın yüksek olduğu bir hafta Avustralya’nın Sidney şehrine gezi düzenlemek istemektedir. Bu amaçla Sidney’in iklim ve hava durumuna ait grafiklerini incelemeye başlar. Ancak iklim grafiğinde Sidney, haziran ayında yağışsız görünürken hava durumu grafiğinde bu ayın ilk haftası yağışlı görünmektedir. Buna göre Efe’nin gezi tarihini ayarlamak için dikkate alması gereken veriler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Atmosferde meydana gelen değişimler tahmini olduğu için hava durumu verilerini dikkate almalıdır.
- B) Uzun yıllar devam eden atmosfer olaylarının ortalamasını gösterdiği için iklim verilerini dikkate almalıdır.
- C) Geniş bir bölgedeki atmosfer olaylarının ortalamasını gösterdiği için iklim verilerini dikkate almalıdır.
- D) Günlük değişken hava olaylarını gösterdiği için hava durumu verilerini dikkate almalıdır.
10. Kakım; su kenarlarında, tarlalarda ve kırlarda yaşayan uzun vücutlu, kısa bacaklı ve kısa kuyruklu, nesli tükenme tehlikesi altında olan bir gelincik türüdür. Kakımlar; kış aylarında tümüyle beyaz renkliyken yaz aylarında kürklerinin üst tarafı kahverengi, alt tarafı beyazdır. Ancak kakımlar yaşadıkları coğrafyanın tümünde mevsimle birlikte renk değiştirmez. Sıcak bölgelerde hiç beyazlaşmadan yaz kürkü ile kalırlarken daha soğuk olan bölgelerde beyaz renkli kış kürkleri ile görülürler. Buna göre çevre koşullarının, kakımların kürk renginde oluşturduğu değişimle ilgili olarak aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?
- A) Çevre koşulları kakımın görünüşünde kalıcı değişiklik oluşturmuştur.
- B) Kakımlarda oluşan değişim yavrularına aynen aktarılır.
- C) Kakımların bazı genlerinin işleyişinde değişiklikler meydana gelmiştir.
- D) Kakımların DNA diziliminde değişiklik meydana gelmiştir.
11. Şeklinde gösterilen madde alışveriş döngüsünde X ve Y ile belirtilen yerlere aşağıdaki örneklerden hangisi yazılamaz?
- A) X: Mantar - Y: Bitki
- B) X: İnsan - Y: Alg
- C) X: Fotosentez - Y: Solunum
- D) X: Mitokondri - Y: Kloroplast
12. Kapalı bir kapta a gram N2be b gram H2gazlarının,
- A) a: 42 b: 9
- B) a: 38 b: 12
- C) a: 50 b: 6
- D) a: 44 b: 9
13. Aşağıda çeşitli basit makineler kullanılarak dört farklı düzenek oluşturulmuştur. Bu düzeneklerin kaç tanesinde, ağırlığı ihmal edilen çubuklar yatay olarak kesinlikle dengede kalamaz?(Sürtünmeler ihmal edilmektedir)
14. Bir şişenin ağzına kenarlarından hava almayacak şekilde konulan huni ile şişeye su doldururken bir süre sonra su huninin tepesine kadar yükselmesine rağmen şişeye akmaz. Bu durumda huni biraz yukarı kaldırılarak suyun tekrar akması sağlanabilir. Buna göre huninin havaya kaldırılmasıyla suyun şişeye akmasının sebebi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
- A) Hunide yer alan suyun ağırlığının azalması
- B) Şişe içindeki su basıncının artması
- C) Hunideki suya etki eden gaz basıncının dengelenmesi
- D) Şişe içindeki boşluğun hava ile dolması
15. 8. Şekildeki düzenek “A” seviyesine kadar su ile doludur. Düzenekteki vana açılıp B noktasından suyun fışkırması sağlanıyor.
- A) I ve II.
- B) Yalnız I.
- C) II ve III.
- D) Yalnız III.
16. Artuklu Hamamı, kültürel mirasımızın korunması adına bütüncül olarak taşındı. Taşıma tertibatı ile yaklaşık 1500 tonluk kütleye ulaşan Artuklu Hamamı, herhangi bir hasar olmadan yeni yerine yerleştirildi. Buna göre Artuklu Hamamı’nın taşınmasında şekillerde gösterildiği gibi çok tekerlekli araçların tercih edilmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) Yerde oluşan basıncı azaltmak
- B) Yapının araç üzerindeki basıncını azaltmak
- C) Yapının yüzey alanını küçültmek
- D) Toplam ağırlığı artırmak
17. Özdeş küpler kullanılarak katı basıncı ile ilgili aşağıdaki etkinlik yapılacaktır. Bunun için, masanın üzerine bir adet küp konularak etkinliğe başlanacak ve her bir basamak için verilen talimatlar yerine getirilecektir. Buna göre, yapılan etkinliğin hangi basamağında hata yapılmıştır?
- A) 3. Basamak
- B) 1. Basamak
- C) 2. Basamak
- D) 4. Basamak
18. Hava, hem yeryüzüne hem de içerisinde bulunan bütün cisimlere ağırlığı nedeni ile bir kuvvet uygular. Bu durumu araştıran bir öğrenci aşağıdaki deneyi hazırlıyor. Malzemeler: Haşlanmış yumurta, cam şişe, kâğıt parçaları, kibrit • I. durumda haşlanmış yumurta şişenin ağzına yerleştiriliyor ve yumurtanın şişenin içine girmediği gözleniyor. • II. durumda şişenin içerisine bir parça kâğıt yakılarak atılıyor ve hemen ardından şişenin ağzına yumurta yerleştiriliyor. Kâğıt yanarken yumurtanın bir kısmının şişenin içine girdiği gözleniyor. • III. durumda yanma işlemi bittikten sonra yumurtanın tamamının şişenin içine girdiği gözleniyor. Yapılan deneyin sonunda aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılır?
- A) Yumurtanın hareketinin sebebi, açık hava basıncının artmasıdır.
- B) II. durumda şişenin içindeki gaz basıncı sıfır olduğu için yumurtanın bir kısmı giriyor.
- C) III. durumda yumurtanın şişenin içine girmesinin nedeni, iç basıncın artmasıdır.
- D) I. durumda şişenin içindeki gaz basıncı ile dışındaki basınç birbirine eşittir.
19. Kaza ile göle düşen bir araba, taban yüzeyi yatay olan gölde batarak şekildeki gibi tekerleklerinin üzerinde durur. Arabanın içinde mahsur kalan sürücü, kapıyı açmaya çalışmasına rağmen bir türlü açamaz. Buna göre, I. Göl suyunun oluşturduğu basınç, kapının açılmasına engel olmuştur. II. Sürücü, camı biraz indirerek arabanın içini su ile doldurursa kapıyı açabilir. III. Arabanın içindeki gaz basıncı, göl suyunun oluşturduğu basıncı azaltmıştır. ifadelerinden hangileri doğrudur?(Arabanın içindeki basınç, açık hava basıncına eşittir.)
- A) I, II ve III
- B) Yalnız I
- C) II ve III
- D) I ve II
20. Güneş’in geliş açısı ve hava sıcaklığı arasındaki ilişkinin araştırıldığı bir çalışmada, araştırma verilerinden yararlanılarak aşağıdaki grafik çizilmiştir. Grafiği inceleyen bir öğrenci, Güneş’in geliş açısı ile hava sıcaklığı arasında doğru orantılı bir ilişki olduğu yorumunu yapmıştır. Buna göre aşağıdaki tarih aralıklarından hangisi yapılan yorumun hatalı olduğuna ilişkin kanıt olarak gösterilebilir?
- A) 1 Ocak - 1 Şubat
- B) 1 Mart - 1 Nisan
- C) 1 Eylül - 1 Ekim
- D) 1 Mayıs - 1 Haziran
