1. Elektriklenme, günlük yaşamın birçok alanında ve teknolojide kullanılır. Örneğin otomobil ve beyaz eşyaların boyanmasında elektriklenmeden faydalanılır. Boyama olaylarında gerçekleşen aşamalar aşağıda verilmiştir. I. Boyanacak otomobil ya da beyaz eşyanın yüzeyi negatif (-) elektrik yüküyle yüklenir. II. Boya damlacıklarının, püskürtme mekanizmasında pozitif (+) elektrik yüküyle yüklenmesi sağlanır. III. Boya damlacıkları püskürtme sırasında birbirini iter, böylece üst üste yapışmaz. IV. Boya damlacıkları ile yüzeyin elektrik yükleri birbirine zıt olduğundan boya tanecikleri yüzeye yapışır. Bir öğrenci, numaralanmış aşamalarda gerçekleşen olayları temsilen deneyler gerçekleştiriyor fakat bu aşamalardan biri için deney oluşturamıyor. Buna göre öğrenci hangi aşama için deney oluşturamamıştır?
2. Ceren, nötr bir elektroskobun topuzuna elektrik yükü hakkında bilgi sahibi olmadığı bir cismi dokundurunca, elektroskobun şekilde gösterildiği gibi negatif yüklenerek yapraklarının açıldığını gözlemlemiştir. Buna göre Ceren’in elektroskobun topuzuna dokundurduğu cismin, dokundurmadan önceki yük durumu aşağıdakilerden hangisi olabilir?
3. Katı maddeler ağırlıkları nedeniyle bulundukları yüzeye kuvvet uygular. Birim yüzeye etki eden bu kuvvete basınç denir. Katıların basıncı, uyguladıkları kuvvete ve yere temas eden yüzeylerine bağlı olarak değişir. Taban alanları birbirine eşit olan, düzgün şekilli K, L, M ve N cisimleri aşağıdaki gibi üst üste konmuştur. Cisim çiftlerinin yere uyguladığı basınçların büyüklükleri grafikte gösterilmiştir. Buna göre cisimlerin ağırlıklarının doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
- A) L > K > N > M
- B) M > L > K > N
- C) N > K > L > M
- D) K > L > M > N
4. Bitkilerin fotosentez yapabilmesi için klorofilin ışığı soğurması gerekir. Işığın soğurulma miktarı arttıkça fotosentez hızı da artar. Fotoelektrik tüp, ışık enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren alettir. Oluşan elektrik akımı ise miliampermetre ile ölçülür. Miliampermetrede okunan değerin yüksek olması, klorofilin o rengi az soğurarak geçirdiğini gösterir. Aşağıdaki şekillerde belirlenen renklerdeki ışıkların, klorofil çözeltisi bulunan tüp içinden geçerek fotoelektrik tüp aracılığıyla oluşturdukları elektrik akımları gösterilmektedir. Işık renginin fotosenteze etkisini araştırmak isteyen bir araştırmacı, farklı renklerdeki ışıkları ipliksi yeşil alg üzerine düşürmüştür.Algdeki fotosentez hızını ölçmek için ise algin bulunduğu deney kabına sadece oksijenli solunum yapan bakteri türü koymuştur. Verilen bilgilere göre deney ortamında bakterilerin alg üzerindeki ışık rengine bağlı dağılımlarının aşağıdakilerden hangisi gibi olması beklenir?
5. Maddenin kimyasal değişime uğrayarak yeni maddeleri oluşturma sürecine kimyasal tepkime denir. Kimyasal tepkimelerde atom sayısı ve çeşidi korunduğundan kütle de korunur. Öğretmen, kapalı bir kapta gerçekleştirdiği kimyasal bir tepkime sonunda K, L, M katılarının ve N gazının kütlelerinde oluşan değişimi aşağıdaki kütle-zaman grafiğini çizerek öğrencilerine göstermiştir. Buna göre grafiği inceleyen öğrencilerin tepkime ile ilgili yaptığı yorumlardan hangisi doğrudur?
- A) K ve L maddeleri biterken M ve N maddeleri oluşmuştur.
- B) M maddesinin kütlesi, K ve L maddelerinin kütleleri toplamına eşittir.
- C) K ve N maddelerinin kütleleri azalırken M maddesinin kütlesi artmıştır.
- D) Kaptaki toplam katı kütlesi korunmuştur.
6. Özdeş yükler kullanılarak oluşturulmuş farklı düzenekler aşağıdaki gibi hareketsiz durmaktadır. Buna göre I, II ve III ile numaralı yüklerin yere uyguladığı basınçlar arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir? (Eşit bölmelendirilmiş homojen kaldıraç çubuklarının ağırlıkları önemsenmeyecektir.)
- A) I > II > III
- B) III > II > I
- C) III > I > II
- D) II > I > III
7. Nötr plastik bir çubuk ile nötr yün kumaş, şekilde gösterildiği gibi birbirine sürtülerek plastik çubuğun negatif, yün kumaşın ise pozitif elektrik yükü ile yüklenmesi sağlanmıştır. Negatif elektrik yüklü plastik çubuk ve pozitif elektrik yüklü yün kumaş ile ilgili, I. Plastik çubuktaki negatif elektrik yükü sayısı, pozitif elektrik yükü sayısından fazladır. II. Yün kumaştaki pozitif elektrik yükü sayısı, plastik çubuktaki negatif elektrik yükü sayısına eşittir. III. Yün kumaştaki pozitif elektrik yükü sayısı, plastik çubuktaki pozitif elektrik yükü sayısından fazladır. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur?
- A) II ve III
- B) Yalnız I
- C) I ve II
- D) Yalnız III
8. Elektrik yüklerinin cisimler üzerindeki etkisini araştıran bir öğrenci aşağıdaki deney düzeneğini hazırlıyor. Yükünü bilmediği K, L ve M iletken kürelerini yalıtkan eldiven giymiş olduğu eliyle sabit ve X cismine etki edecek şekilde tutuyor. X cisminin bağlı olduğu dinamometrede okunan değerleri aşağıdaki tabloya kaydediyor. İletken X cisminin yükü bilinmediğine göre K, L ve M küreleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
- A) X pozitif yüklü ise M nötrdür.
- B) X pozitif yüklü ise K de pozitif yüklüdür.
- C) X negatif yüklü ise M de negatif yüklüdür.
- D) X negatif ise L de nötrdür.
9. Mendel, homozigot mor ve beyaz çiçekli bitkileri çaprazlayarak elde ettiği tohumları ekmiş ve gelişen yavru bezelyelerin çiçek renklerini gözlemlemiştir. Gelişen bezelyelerin bütün çiçeklerinin mor renkli olduğu gözlemlendiğine göre bu bezelyeler ile ilgili, I. Bezelyelerde mor çiçek özelliği beyaz çiçek özelliğine baskındır. II. Yavru bezelyelerin çiçek rengi bakımından genotipleri heterozigottur. III. Yavru bezelyeler kendi arasında çaprazlandığında beyaz çiçekli bezelye oluşma ihtimali 3/4’tür. yorumlarından hangileri yapılamaz?
- A) Yalnız I.
- B) II ve III.
- C) I ve II.
- D) Yalnız II.
10. Dünya’nın yıllık hareketine bağlı olarak mevsimlerin başlangıcı yarım kürelere göre farklılık göstermektedir. Aynı şekilde bir yarım kürede yılın en uzun gecesi yaşanırken diğer yarım kürede ise en uzun gündüz yaşanır. Dünyanın değişik bölgelerinde yaşayan Türk öğrenciler, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı için Türkiye’ye gelmiştir. Birbirleriyle tanışan öğrencilerin yaşadıkları yer ile ilgili konuşmaları şu şekildedir: Ekin : Yaşadığımız yerde 21 Aralık’ta yılın en uzun gündüzü yaşanır. Elif : Benim yaşadığım yerde yıl boyunca daima 12 saat gece, 12 saat gündüz yaşanır. Arda : Benim yaşadığım yerde ise 21 Haziran’da yaz mevsimi başlar. Umut : Yaşadığım şehirde yılın yalnız iki gününde gece ve gündüz süreleri birbirine eşittir. Bu bilgilere göre öğrencilerden hangisinin yaşadığı yer kesin olarak Kuzey Yarım Küre’dedir?
- A) Ekin
- B) Umut
- C) Arda
- D) Elif
11. Öğrenciler sınıfta bilimsel bir dergide yer alan aşağıdaki metni okuyorlar. Ormanlık bir alandaki geyik sayısını artırmak isteyen yetkililer bu bölgede geyikleri tehdit eden unsurları ortadan kaldırıyor. Başlangıçta geyiklerin sayıları giderek artıyor. Ancak geyiklerin sayısı arttıkça birey başına düşen besin miktarı ve yaşam alanı azalıyor. Yaşam için gerekli kaynaklar azaldığından bireyler arasında rekabet, hastalık ve yavrularda ölümler artıyor. Bundan sonra nüfus artış hızı giderek yavaşlıyor. Ortamın koşullarına uygun özellikler taşıyan ve bunları yeni kuşaklara aktarabilen bireyler yaşamaya devam ediyor. Öğrencilerin bu metinden hareketle yapmış olduğu aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
- A) Geyiklerin kullandığı kaynakların azalması, kaynakların kullanımında rekabete yol açar.
- B) Geyiklerin sayısı, ortamın kaynak miktarı ile kontrol edilmektedir.
- C) Yaşam alanındaki değişimler, bu değişimlere uygun özellik taşıyan geyiklerin seçilimini destekler.
- D) Geyiklerin artış hızı, düşmanlarının olmadığı alanlarda sürekli olarak yükselir.
12. Aşağıda koyunlarda gerçekleştirilen klonlamanın aşamaları şema ile gösterilmiştir. Bu şema ile ilgili olarak, I. Vücut hücresine ait çekirdeğin aktarıldığı yumurta hücresi, uygun ortamda embriyoyu oluşturmuştur. II. D koyununun genetik yapısı C koyunu ile aynıdır. III. D koyunu eşeyli üreme ile oluşmuştur. ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III.
- B) II ve III.
- C) I ve III.
- D) Yalnız I.
13. Bir genin farklı şekillerine “alel” denir. İklim değişikliğine bağlı olarak bir bölgede yaşanan kuraklık, tarımda verimin düşmesine neden olmuştur. Bu bölgede yeni iklim şartlarına uygun ekilebilecek bitki türünün tohumlarıyla ilgili araştırma sonuçları tablodaki gibidir: Tablodaki bilgilere göre iki hipotez ortaya konmuştur: 1. Hipotez : DD genotipli tohum ile dd genotipli tohum çaprazlanarak tamamı kuraklığa dayanıklı tohumlar elde edilir. 2. Hipotez : Dd genotipli tohum ile dd genotipli tohum çaprazlanarak tamamı kuraklığa dayanıksız çekinik tohumlar elde edilir. Verilen hipotezler için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) 1. hipotez doğrudur. Çünkü çaprazlama sonucunda homozigot çekinik genotipli birey elde edilemez.
- B) Hipotezler doğrudur. Çünkü her iki çaprazlamada da “D” aleli bulunmaktadır.
- C) Hipotezler yanlıştır. Çünkü her iki çaprazlamada da “d ” aleli bulunmaktadır.
- D) 2. hipotez doğrudur. Çünkü çaprazlama sonucunda heterozigot baskın genotipli birey elde edilemez.
14. Sahip olduğumuz saç şekli, kulak memesinin ayrık veya yapışık olması, kan grupları gibi özelliklerimiz kalıtsal özellikler olup birini annemizden, diğerini babamızdan aldığımız alel (bir genin farklı çeşitleri) çifti ile kontrol edilir. Alel çifti yazılırken baskın olan alel büyük harfle, çekinik olan alel ise baskın alelin küçük harfiyle yazılır. Kalıtsal bir özellik bakımından aşağıda verilen üç durumdan birine sahip oluruz. • AA: homozigot baskın • Aa: heterozigot baskın • aa: homozigot çekinik İnsanda kıvırcık saç aleli, düz saç aleline baskın olduğuna göre; şekildeki gibi düz saçlı bir anne ile heterozigot kıvırcık saçlı bir babanın doğabilecek çocuklarının saç şekli özelliği ile ilgili; I. AA II. Aa III. aa genotiplerinden hangilerine sahip olması beklenemez?
- A) I ve II.
- B) II ve III.
- C) Yalnız I.
- D) Yalnız III.
15. Kalıtsal özelliklerimiz (saç şekli, kan grupları, kulak memesinin yapışık veya ayrık olması gibi) biri annemizden diğeri babamızdan aldığımız alel çifti ile kontrol edilir. Primer bağışıklık yetmezliği hastalığı, doğuştan gelen bir hastalık olup bağışıklık sistemini kodlayan genlerdeki bir hatadan kaynaklanmaktadır. Bu hastalığa sahip bireyler birçok hastalığa karşı savunmasız kalmaktadır. Bu konu ile ilgili araştırma yapan bir doktor açıklamasında “Akraba evliliği, primer bağışıklık yetmezliklerinin ortaya çıkmasında en önemli nedenlerden biridir. Akraba evliliği ile zararlı çekinik alellerin bir araya gelmesi çocukların doğuştan hasta olmasına neden oluyor.” demiştir. (Alel: Bir genin farklı çeşitleridir.) Zeynep, yukarıda verilen haberde geçen‘‘Akraba evliliği ile zararlı çekinik alellerin bir araya gelmesi çocukların doğuştan hasta olmasına neden oluyor’’ cümlesini okuduğunda, I. Hastalığın ortaya çıkmasında, hastalığa yol açan alelin tek bir ebeveynden gelmesi yeterlidir. II. Sağlıklı görünen anne babanın çocukları sağlıklı olmayabilir. III. Tüm akraba evliliklerinde bu hastalık kesinlikle ortaya çıkar. çıkarımlarından hangilerine ulaşabilir?
- A) I, II ve III.
- B) Yalnız II.
- C) II ve III.
- D) Yalnız I.
16. İklim, geniş bir alanda uzun süre gözlenen sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgâr ve yağış gibi hava olaylarının ortalamasıdır. Hava durumu ise, daha dar bir alanda, kısa süre içinde görülen hava olaylarıdır. Fen Bilimleri dersinde iklim ve hava durumu kavramlarını pekiştirmek isteyen öğretmen, öğrencilerinden iklim ve hava durumu örneklerini içeren birer kart hazırlamalarını istemiştir. Bir öğrencinin hazırladığı kartlar aşağıdaki gibidir: Kartlardaki bilgilerin tamamen doğru olması için hangi ifadelerin birbiriyle yer değiştirmesi gerekir?
- A) I - ■
- B) II - ●
- C) I - ●
- D) III - ▲
17. Geçtiğimiz günlerde dünyada yaşanan iki büyük fırtınadan biri ABD’de etkili olan Florance Kasırgası diğeri ise Filipinler, Çin ve Hongkong’u etkisi altına alan Mangkhut Tayfunu’dur. Bu gibi fırtınaların daha sık ve şiddetli yaşanmasına küresel ısınmanın etkisi ile atmosfer ve deniz sıcaklıklarındaki artışın neden olduğu düşünülmektedir. Bu düşünceyi aşağıdaki durumlardan hangisi destekler?
- A) Küresel ısınmaya bağlı olarak mevsim sürelerinin değişmesi
- B) Su döngüsünün gerçekleşmesinde hava sıcaklığının etkili olması
- C) Kasırga ve tayfunların sürekli olarak aynı yerlerde meydana gelmesi
- D) Deniz yüzeyi sıcaklıkları azaldığında fırtınaların şiddetinin de azalması
18. Bir araştırmada bezelye bitkisinin tohum şeklinin kalıtımıyla ilgili aşağıdaki çaprazlamalar yapılmıştır. Yapılan bu çalışmaya göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) İlk çaprazlama sonucu oluşan bitkilerin hiçbiri çekinik fenotipte değildir
- B) İlk çaprazlama sonucu oluşan tohumların genotipi, baskın özellikteki arı döldür
- C) Buruşuk tohumlu olma özelliği, yuvarlak tohumlu olma özelliğine baskındır
- D) İkinci çaprazlama sonucu oluşan yuvarlak tohumların tamamının genotipi melezdir
19. Barajlarda, nehirden gelen suyun akışını engelleyerek suyu biriktirmek amacıyla inşa edilen duvarlar, şekilde gösterildiği gibi yukarıdan aşağıya doğru kalınlaşmaktadır. Bu durum, I. Derinlik arttıkça sıvı basıncının artması II. Sıvının yoğunluğu arttıkça, sıvı basıncının artması III. Sıvı basıncının, sıvının cinsine bağlı olması gerekçelerinden hangileri ile açıklanabilir?
- A) Yalnız I.
- B) I ve III.
- C) II ve III.
- D) Yalnız II.
20. Kapalı bir kutudaki sıvının boşaltılması için yapılan deneyler ve bunların sonuçları aşağıda verilmiştir. Verilen deneylerden hangilerinde sıvıların basıncı iletme özelliği gözlenmektedir?
- A) I ve II
- B) II ve III
- C) Yalnız I
- D) Yalnız II
