1. Bir işçi, içi su dolu bir tankerdeki suyu şekildeki havuza mümkün olan en kısa sürede boşaltmak istiyor. Bunun için tankeri havuza görseldeki gibi yaklaştırıyor. şçi, tankerin vanasını açıp su akışının bitmesini beklerken aşağıdaki sorunları tespit ediyor: • Suyun akış hızının giderek azalmasından dolayı zaman kaybediyor. • Tankerdeki su tamamen boşalmıyor. Buna göre işçi tankerin vanasını açtıktan sonra, I. Üst taraftaki kapağı açmak II. Desteğin üzerindeki kolu yukarı kaldırmak III. Desteğin üzerindeki kolu aşağı indirmek işlemlerinden hangilerini yaparsa bu sorunları giderebilir?
- A) I ve II.
- B) Yalnız II.
- C) Yalnız I.
- D) I ve III.
2. Çeşitli etkiler sonucunda hava sıcaklığında meydana gelen değişimler, alçak veya yüksek basınç alanlarını oluşturur. Isı alarak sıcaklığı artan havanın yoğunluğu azalır ve alçak basınç alanı oluşurken, ısı vererek sıcaklığı azalan havanın yoğunluğu artar ve yüksek basınç alanı oluşur. İki farklı şehirdeki hava moleküllerinin dağılımı tanecik modeli kullanılarak aşağıdaki görselde verilmiştir. Buna göre şehirlerde yaşanan hava olaylarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) L’de yıllık ortalama hava sıcaklığı yüksektir.
- B) L’de havanın bulutluluk oranı yüksektir.
- C) K’de yükseltici hava hareketleri görülür.
- D) K’de yıllık ortalama yağış miktarı fazladır.
3. Mevsimler ve iklim ünitesinde bazı konular anlatılırken birbirine paralel çizilmiş ışık ışınlarından oluşan aşağıdaki görsellerden faydalanılıyor. Bu görseller aşağıdakilerden hangisini açıklamak için kullanılıyor olabilir?
- A) Işınların düşme açılarına bağlı olarak birim yüzeye aktarılan ısı enerjisi miktarını
- B) Bir bölgeye sonbahar, kış ve ilkbahar mevsimlerinde ulaşan Güneş ışınlarını
- C) Gerçekleşen günlük hava olayları ile bulunulan yarım küre arasındaki ilişkiy
- D) Güneş ışınlarının eğimi ile aydınlanan bölgenin alanı arasındaki ilişkiyi
4. Bartın’ın Karaçaydere ve Gürgenpınarı bölgelerinde, 1975-2001 yıllarında çeşitli türlerde çam fideleri kullanılarak ağaçlandırma çalışmaları yapılmıştır. Bir araştırmacı 2007 yılında Karaçaydere ve Gürgenpınarı bölgelerinde; kızılçam, fıstıkçamı ve karaçam türlerindeki ağaçlarda yaptığı çalışmada elde ettiği verileri aşağıdaki tablolarda göstermiştir. Araştırmacının elde ettiği verilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) İki bölgedeki ağaçların yaşlarının farklı olmasında çamların genlerinin işleyişinde oluşan değişiklikler etkilidir
- B) Gövde çaplarına bakıldığında kızılçamlar, Gürgenpınarı bölgesinde daha kolay doğal seçilime uğrayabilir
- C) Yaşama yüzdelerine bakıldığında Karaçaydere bölgesi karaçamlar için daha uygun ortam koşullarına sahiptir.
- D) Çamların boylarına bakıldığında Karaçaydere bölgesindeki çamların genetik varyasyonu daha fazladır
5. Hidroklorik asit (HCl) çözeltisine çinko metali parçaları eklenerek aşağıdaki kimyasal tepkime deneyi yapılıyor. 1. Durum’da HCl çözeltisi, erlenmayer, çinko parçaları ve balonun toplam kütleleri hassas teraziyle ölçülüyor. • 2. Durum’da çinko parçaları HCl çözeltisi içerisine atılır atılmaz balon erlenmayerin ağzına takılıyor. Ardından kabın biraz ısındığı, gaz çıkışı olduğu, balonun şiştiği ve kabın dibinde beyaz çökelti oluşmaya başladığı gözlemleniyor. • 3. Durum’da gaz çıkışı bittikten sonra, balonun ağzı bağlanarak kaptan alınıyor ve geriye kalan kabın kütlesi ölçülüyor. Buna göre deneyde gerçekleşen kimyasal tepkimeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Balonun şişmesine neden olan gazın kütlesi 20 g’dır.
- B) Tepkime sonucunda çinko atomları yok olmuştur.
- C) Tepkimede balonun şişmesine neden olan yeni atomlar oluşmuştur.
- D) Tepkimeye giren maddelerin toplam kütlesi 200 g’dan azdır.
6. Buna göre batık amforalarla ilgili yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğru olabilir?
- A) Batık amforaların üzerinde biriken katı atıklar (plastik, metal vb.) amforaların sadece kimyasal yapısını değiştirmiştir.
- B) Batık amforalarda yaşayan canlılar zamanla amforaların fiziksel ve kimyasal yapısını değiştirmiştir.
- C) Batmadan önce gemide meydana gelen yangın, amforaların sadece dış görünüşünde değişiklik meydana getirmiştir.
- D) Zamanla batık amforaların üzerinde oluşan çatlak ve kırıklar amforaların kimyasal değişime uğradığını gösterir.
7. Sıvılar bulundukları kabın her yerine basınç uygularken katılar sadece temas ettikleri yüzeye basınç uygular. Bir öğrenci katı ve sıvı basıncının bağlı olduğu faktörlerle ilgili bazı hipotezleri test edecektir. Bunun için bir sürahideki meyve suyunu taban alanları ve ağırlıkları eşit olan dört farklı bardağa doldurmuştur. Bardaklardaki meyve suyu miktarı ve yüksekliği görsellerdeki gibidir. Buna göre aşağıdaki seçeneklerin hangisinde kullanılan bardaklarla verilen hipotez doğrulanabilir?
- A) Meyve suyunun derinliği arttıkça dipteki sıvı basıncı artar. - I ve IV.
- B) Bardağın toplam ağırlığı arttıkça zemine uyguladığı katı basıncı artar. - II ve III.
- C) Meyve suyunun yoğunluğu arttıkça sıvı basıncı artar. - III ve IV.
- D) Bardağın yere temas eden yüzeyi azaldıkça katı basıncı artar. - I ve II.
8. Aşağıdaki fotoğrafta bulunan peygamberdevesini görebildiniz mi? Güneydoğu Asya’nın yağmur ormanlarında yaşayan bu tür, pembe orkide peygamberdevesi olarak bilinmektedir. Adını orkide çiçeğine benzeyen görüntüsünden ve tehlike durumunda orkideyi taklit etmesinden almıştır. Bu canlıların nem ve ışık koşulları gibi faktörlere bağlı olarak birkaç gün içinde renk değiştirebildiği gözlenmiştir. Bu canlılar genellikle böceklerle beslenir. Ancak protein ihtiyaçlarını tam karşılayamadıkları durumlarda kertenkele, kurbağa ve fare gibi kendisinden büyük canlılarla da beslenebilir. Verilen bilgilere göre pembe orkide peygamberdeveleriyle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
- A) Bulunduğu ortama göre bazı genlerinin işleyişi kalıcı olarak değişebilir.
- B) Renk ve desenleri yaşadıkları bölgeye adapte olmalarını sağlamıştır.
- C) Görünümü sayesinde polen toplayan böcekleri kendisine çekerek kolayca yakalayabilir.
- D) Avcıları tarafından kolay fark edilemediği için yaşama şansları oldukça fazladır.
9. Bir laborant, üzerinde yazan pH değerlerine göre şişeleri rafa dizecektir. Son kalan iki şişenin üzerinde etiket olmadığını fark eden laborant, yerleştirmeye devam edebilmek için bazı işlemler yapacaktır. Kalan şişeleri doğru bölmelere yerleştirmek için laborantın yapacağı en uygun işlem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bu maddelerin elektriği iletip iletmediğine bakmalı; ileteni L bölmesine, iletmeyeni K bölmesine koymalıdır.
- B) Şişenin içindeki maddelerin tadına bakmalı; tadı ekşi olanı K bölmesine, acı olanı L bölmesine koymalıdır.
- C) Şişenin içindeki maddeleri eline dökmeli; ele kayganlık hissi vereni L bölgesine, diğerini K bölgesine koymalıdır.
- D) Turnusol kâğıdı kullanmalı; mavi turnusolü kırmızıya çevireni K bölmesine, kırmızı turnusolü maviye çeviren L bölmesine koymalıdır.
10. Bir DNA molekülünde bulunan dört çeşit nükleotidden adenin nükleotidi timin ile guanin nükleotidi sitozin ile karşılıklı eşleşerek çift zincirli sarmal bir yapı oluşturur. DNA’da nükleotid sayısı kadar deoksiriboz şekeri ve fosfat molekülü bulunur. Bu bilgiden yola çıkarak aşağıdaki DNA modellerinden hangisi hatalıdır?
11. Yapılan araştırmalar Sahra gümüş karıncalarının saniyede 85,5 cm yol katederek, aldıkları yolun vücut uzunluklarının yaklaşık 100 katına ulaşabildiğini gösterdi. Bu durumun nedenlerinden biri bu karıncaların bacaklarının sıra dışı hareketidir. Çoğu böcek gibi karıncalar da adım atarken bacaklarını üçerli gruplar hâlinde hareket ettiriyor. Ancak çoğu böcek bu üç bacağı tam olarak aynı anda hareket ettiremiyor. Sahra gümüş karıncaları ise üç bacağı neredeyse eş zamanlı olarak hareket ettiriyor. Araştırmacılar bu tekniğin, - - - - artırdığını düşünüyor. Verilen metnin bilimsel olarak doğru olması için boşluğun aşağıdakilerden hangisi ile doldurulması gerekir?
- A) birim yüzeye etki eden kuvveti artırarak kumda daha fazla iz bırakma yeteneklerini
- B) kuma batıp onları yavaşlatmasını engelleyerek hareket kabiliyetini
- C) yüzey alanını azaltarak daha hızlı hareket etme yeteneklerini
- D) ağırlıklarını azaltarak rahat yürüme kabiliyetlerini
12. DNA ile ilgili planladığı bir etkinliği gerçekleştirmek isteyen bir öğretmen tahtaya DNA molekülünün ve bir nükleotidin görselini yansıtıyor. Öğretmen bu etkinlik için sınıfa getirdiği farklı renkteki pulları aşağıdaki gibi ayırarak bir öğrencisine veriyor. Öğrencisinden bu pulları kullanarak DNA modeli tasarlamasını isteyen öğretmen şu açıklamaları yapıyor: • DNA molekül modeli oluştururken 1. gruptaki pullar 1. zincirin yapımında, 2. gruptaki pullar 2. zincirin yapımındakullanılacaktır. Gruplar arasında pul aktarımı kesinlikle yapılmayacaktır. • Pembe, sarı, yeşil ve mavi pullar organik bazları, kahverengiler deoksiriboz şekerini, griler de fosfat grubunu temsilenkullanılacaktır. • Organik baz çeşitleri için kullanılacak renkler belirledikten sonra en uzun DNA modeli yapılacaktır. Buna göre etkinlik sonunda kalan pullar aşağıdakilerden hangisi gibi olursa hatalı bir işlem yapıldığı söylenir?
13. Genetik danışmanlık ailedeki genetik bozuklukların oluşma riski veya oluşumu ile ilgili sorunları inceleyen bir alandır. Genetik danışmanlar, danışmanlık sürecinde şu aşamaları takip ederler: 1. En az üç nesli içeren ayrıntılı aile ağacını çizerler. 2. Hastalığın mevcut evlilikte ortaya çıkma riskini belirlerler. 3. Hastalığın seyri, tedavisi vb. konularında bilgi verirler. 4. Yönlendirici olmadan kararın aile tarafından verilmesini sağlarlar. Genetik danışman bir aile ile yaptığı çalışmada aşağıdaki görseli çizmiştir. Buna göre yapılan bu çalışma genetik danışmanlık sürecinin hangi aşamasını gösterir?
14. Kültür bitkileri doğal veya yapay yollarla ıslah edilip geliştirilen ve üretimleri yapılan bitkilerdir. DOMATESLER ESKİ LEZZETİNE KAVUŞACAK Son 100-200 yıldır tohum ıslah çalışmaları birim alanda daha fazla ürün elde etmeye dayalı olarak yapılmaktadır. Bu çalışmalar sırasında domateslerin bazı tat ve aroma karakteri kaybolmaktadır. Bilim insanları yeni çalışmalarla ıslah edilmemiş yabani tipleri, bugünkü kültür bitkilerine aktararak domatesleri eski tat ve kokularına kavuştururken, insan sağlığına olumlu etki yapan vitamin oranını da artırmayı amaçlamışlardır. Bu habere göre, I. Genler üzerinde yapılan değişiklikler başka karakterlerin kaybolmasına neden olabilir. II. Biyoteknolojik faaliyetler her zaman canlı doğasına uymayan yapay yöntemlerle gerçekleştirilir. III. Genetiği değiştirilmiş organizmalar kendi aralarında çaprazlanarak istenilen özelliklere sahip hâle getirilebilir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) II ve III.
- B) I ve III.
- C) Yalnız I.
- D) I, II ve III.
15. Günlük hayatta karşılaşılan bazı olaylar sonunda maddenin sadece dış görünümünde meydana gelen değişimlere fizikseldeğişim, tanecik yapısında meydana gelen değişimlere ise kimyasal değişim denir. Aşağıda zeytinden sabun yapımı için gerekli malzemeler ve yapımı aşamaları sırasıyla verilmiştir. Buna göre sabun yapımındaki olaylar fiziksel ve kimyasal değişim olarak gruplandırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
- A) Fiziksel değişim: 1, 2 ve 4. - Kimyasal değişim: 3.
- B) Fiziksel değişim: 3 ve 4. - Kimyasal değişim: 1 ve 2.
- C) Fiziksel değişim: 2 ve 4. - Kimyasal değişim: 1 ve 3.
- D) Fiziksel değişim: 1, 2 ve 3. - Kimyasal değişim: 4.
16. Bezelyelerde mor çiçek özelliği baskın, beyaz çiçek özelliği çekiniktir. Aşağıdaki şekilde mor ve beyaz çiçekli iki bezelyenin çaprazlanması ve çaprazlama sonucu oluşan bezelyelerden beş tanesi gösterilmiştir. Buna göre çaprazlanan bezelyelerin genotipleri ile ilgili, I. Mor çiçekli bezelye homozigottur. II. Mor çiçekli bezelye heterozigottur. III. Beyaz çiçekli bezelye homozigottur. ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?
- A) I ve II.
- B) Yalnız II.
- C) Yalnız III.
- D) I ve III.
17. Bir öğrenci sıvı basıncına etki eden değişkenleri araştırmak için üç farklı düzenek oluşturuyor. Oluşturulan düzeneklerin özellikleri aşağıdaki gibidir. • Tüm düzeneklerdeki U boruları ve içindeki sıvılar özdeştir. • Sadece I. ve II. düzenekteki beherler özdeştir. • Sadece I. ve III. düzenekte bulunan beherlerdeki sıvıların yoğunluğu aynıdır. Öğrenci hazırlamış olduğu düzeneklerde, beherlere daldırdığı lastik hortumun ucunu aşağı-yukarı hareket ettirerek U borularındaki sıvı seviyelerinde meydana gelen değişimleri gözlemliyor. Buna göre öğrenci, gözlemlerine dayanarak aşağıdaki sorulardan hangisine cevap bulamaz?
- A) U borusundaki sıvının yoğunluğu sıvı basıncını etkiler mi?
- B) Sıvının yoğunluğu sıvı basıncını etkiler mi?
- C) Kabın şekli sıvı basıncını etkiler mi?
- D) Sıvının derinliği sıvı basıncını etkiler mi?
18. Aralarında kan bağı bulunan kişilerin evlenmesine akraba evliliği denilmektedir. İnsanlardaki kalıtsal hastalıkgenleri anne ve babalarından gelmektedir. Kalıtsal hastalık geni taşıyan kişinin yakın akrabalarında da aynıhastalık geninin bulunma ihtimali, akraba olmayan kişilere göre daha yüksektir. Bu nedenle akraba evliliğiyapan kişilerde kalıtsal hastalık geni varsa doğacak bireylerin hasta olma ihtimali daha yüksektir.Derste akraba evliliğini anlatan öğretmenin yukarıdaki ifadeleri kullanması üzerine; anne ve babası akraba evliliği yapmış olan Tuğba, öğretmenine; öğretmenim benim babam renk körü ama annem renk körü değil, ben renk körü değilim ama erkek kardeşim renk körü ‘’Bunun nedeni nedir?’’ diye sormaktadır. Öğretmen aşağıdaki cevaplardan hangisini vermiş olabilir?
- A) Renk körlüğü geni hem annende hem babanda baskın olarak bulunduğu için hepiniz de bu gen vardır.
- B) Renk körlüğü geni yalnızca babanda bulunduğu için erkek kardeşine geçebilir.
- C) Renk körlüğü çekinik genle taşınır ve annen de bu geni taşıdığı için kardeşin renk körüdür.
- D) Renk körlüğü baskın genle taşındığı için kardeşin renk körüdür.
19. Dünya’nın 21 Aralık, 21 Mart, 21 Haziran ve 23 Eylül tarihlerinde Güneş’in etrafındaki konumları aşağıdaki görselde verilmiştir. 21 Aralık tarihinde Güneş ışınları Kuzey Yarım Küre’ye eğik olarak gelirken, 21 Haziran tarihinde ise Kuzey Yarım Küre’ye dik veya dike yakın olarak gelir. Şekildeki aynı miktar buzlar Dünya N ve L konumlarında iken oğlak dönencesi üzerinde bulunmaktadır. (Sadece Güneş ışınlarının Dünya’ya gelme açısı dikkate alınacaktır.) Verilenlere bilgilere göre ; 1. Dünya N konumunda iken Güneş ışınları Yengeç Dönencesine dik olarak geleceğinden Güney Yarım Küre’de bulunan buz miktarı biraz azalır ya da hiç azalmaz. 2. Buzun farklı miktarlarda azalması Dünya’nın şekildeki konumlarına bağlı değildir. 3. Dünya L konumunda iken buz miktarı hiç değişmez. ifadelerinden hangisi ya da hangileri doğru olabilir?
- A) Yalnız 3
- B) 1 ve 2
- C) Yalnız 1
- D) 1 ve 3
20. The Sun gazetesinin bir haberine göre Güney Londra’da yaşayan Nijerya asıllı siyahi bir çiftin beyaz tenli, sarışın ve mavi gözlü bebekleri olmuştur. Haberle ilgili olarak İngiltere’nin önde gelen genetik uzmanlarının verdiği bilgiye göre çiftin bebeklerinin beyaz tenli ve sarı saçlı olmasının albinoluktan kaynaklamadığı ve DNA testinde bebeğin ailesinin % 100 bu çift olduğu açıklanmıştır. Bu habere göre çocuğun beyaz tenli olma nedeni hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
- A) Çiftin kalıtsal hastalıklarından dolayı bebekleri beyaz tenli olmuştur.
- B) Babanın homozigot baskın siyah, annenin ise heterozigot siyah gene sahip olması sebebiyle bebekte beyaz ten genine sahip olmuştur.
- C) İngiltere’de yaşadıkları çevreden dolayı modifikasyon sonucu bebek beyaz tenli doğmuştur.
- D) Çiftin atalarından gelen beyaz ten geni çekinik karakterlerinin bu bebekte birleşerek fenotipin de beyaz ten rengi oluşmuştur.
