1. Hava olayları insan yaşantısını doğrudan etkiler. Hava durumu kısa süreli insan faaliyetlerine ilişkin plan ve kararlarda etkiliyken iklim özellikleri daha uzun süreli plan ve kararlarda etkilidir. Aşağıdaki tabloda 1981-2010 yılları arasında Ankara iline ait bazı ortalama değerler verilmiştir. Buna göre tablodaki veriler Ankara ile ilgili, I. Yapılacak günlük faaliyetler II. Yetiştirilecek tarımsal ürünler III. Yapılacak turizm faaliyetleri kararlarından hangilerinin verilmesinde kullanılabilir?
- A) Yalnız I
- B) II ve III
- C) Yalnız II
- D) I, II ve III
2. Bitkilerin ışık alma süresi, bulunduğu yarım küreye göre değişiklik gösterir. Bitkiler çiçeklenme zamanında ışık alma ihtiyacına göre uzun, kısa ve nötr gün bitkileri olarak üç gruba ayrılır. Bir bitki; çiçeklenme zamanında 12-14 saatten fazla ışığa ihtiyaç duyuyorsa uzun gün, gün uzunluğundan etkilenmiyorsa nötr gün, gecenin gündüzden daha uzun olduğu günlerde çiçekleniyorsa kısa gün bitkisi olarak isimlendirilir. Bir araştırmacı, yeni keşfettiği bir bitki ile çalışma yapmaktadır. Grafiklerde bu bitkinin ekildiği bölgelere ait bir aylık ortalama gündüz süreleri ile buralarda görülen çiçeklenme durumu verilmiştir. Verilen bilgilere göre sözü edilen bitki ile ilgili, I. A ve B bölgeleri Güney yarım kürede ise haziran, temmuz, ağustos aylarında çiçeklenir. II. C bölgesi Kuzey yarım kürede ise çiçeklenmesi için ekim ayı beklenmelidir. III. Nötr gün bitkisi olduğundan, Ekvator kuşağı üzerinde yıl boyu çiçeklenebilir. yargılarından hangileri söylenebilir?
- A) I ve III
- B) I, II ve III
- C) II ve III
- D) I ve II
3. Hava durumu için kullanılan bazı semboller aşağıda verilmiştir. Beş gün boyunca sabah, öğle ve akşam saatlerinde hava durumu gözlemlenmiş ve gözlem sonuçları aşağıdaki tabloya kaydedilmiştir. Tablodaki verilere göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
- A) Çarşamba günü öğlen ve akşam saatlerinde hava belirgin şekilde rüzgârlıdır.
- B) Pazartesi ve cuma günü öğle saatlerinde yağış görülme olasılığı çok düşüktür.
- C) Pazartesi ve salı günü sabah saatlerinde su damlacıkları yeryüzüne yakın yerlerde havada asılı kalmıştır.
- D) Perşembe günü akşam saatlerinde havadaki su buharı, buz kristalleri şeklinde yoğuşmuştur.
4. Ülkemizde daha çok ilkbaharda ve yaz başlarında görülen yağışlara İç Anadolu’da “kırkikindi yağışları” denir. Bir öğrenci yağışların oluşumunu aşağıdaki gibi açıklamaktadır. 1. Yoğunluğu az olan sıcak hava kütlesi yükselmeye başlar. 2. Yükselen hava soğuduğu için belirli bir yükseklikte bulut oluşturur. 3. Yükselme ve buna bağlı olarak soğuma devam ettiğinde yağmur yağışı gerçekleşir. Buna göre bu öğrenci için hangi seçenekteki ifade yanlıştır?
- A) Bu tip yağışlara neden olan hava kütlesinin özelliklerini bilmektedir.
- B) Yüksek basınç alanının nasıl oluştuğunu bilmektedir.
- C) Yükselen havanın içerisindeki su buharının buluta dönüşme sırasını bilmektedir.
- D) Isınan havanın yoğuşması sonucu ortaya çıkan yağış türünü doğru bilmektedir
5. Futoshiki sütunlar ve satırlardan oluşan bir oyundur. Kutular arasında küçüktür (<) sembolü ile büyüktür (>) sembolü bulunur. Bu sembolün bulunduğu kutulara yazılacak kelimeler arasında büyüklük ve küçüklük ilişkisi vardır. Kelimeler tabloya yerleştirilirken bu semboller dikkate alınmalıdır. Oyunun kuralına göre bir kelime her satır ve sütunda mutlaka bir kez bulunmalıdır. Aşağıda bu oyuna ait bir tablo verilmiştir. Tablo verilen semboller dikkate alınarak “Kromozom”, “DNA”, “Gen” ve “Nükleotid” kavramları ile doldurulacaktır. Buna göre 1 ve 2 ile belirtilen kutulara hangi kavramlar gelmelidir?
- A) 1. Kutu: DNA - 2. Kutu: Kromozom
- B) 1. Kutu: Kromozom - 2. Kutu: Nükleotid
- C) 1. Kutu: Nükleotid - 2. Kutu: Gen
- D) 1. Kutu: Gen - 2. Kutu: DNA
6. Bir kalıtsal özelliğin nesiller boyunca nasıl aktarıldığını gösteren şemaya soy ağacı denir. Soy ağaçlarında aralarında çizgi bulunan bireyler çaprazlanmış demektir. Bu çizginin ortasından aşağı inen çizginin uçlarındaki bireyler ise, çaprazlama sonucu oluşan bireylerdir. Bezelyelerde boy uzunluğu kalıtımıyla ilgili çizilen soy ağacında boyalı bireyler kısa boyludur. Buna göre soy ağacındaki bezelyelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) 7 numaralı birey kısa boyluluk geni taşımaktadır.
- B) 1 ve 2 numaralı bireyler kesinlikle melezdir.
- C) 6 numaralı bireyin genotipi tam olarak tespit edilemez.
- D) 5 numaralı birey homozigot baskın olabilir.
7. Aylık sıcaklık ve yağış değerlerinin birlikte verildiği grafiklere iklim diyagramları denir. Bu diyagramdan yağış ve sıcaklık değerlerinin seyirleri izlenerek o yerin hangi iklim tipinde yer aldığı tespit edilir. Erzurum ve Antalya illerine ait iklim diyagramları aşağıda verilmiştir. Verilenlerden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Erzurum’da mayıs ayında Antalya’ya göre daha fazla kar yağışı gözlenir.
- B) Erzurum’un yıllık sıcaklık ortalaması Antalya’dan düşüktür
- C) Antalya’daki yaz yağışları Erzurum’dan daha fazladır.
- D) Antalya ve Erzurum’da görülen iklim özellikleri büyük oranda benzerlik gösterir.
8. Rüzgâr esme yönleri rüzgârgülü diyagramı ile gösterilir. Taralı alanlar o yönden esen rüzgârların sıklığını göstermektedir. Aşağıda bir bölgeye ait rüzgârgülü diyagramı verilmiştir. Bu bölge ile ilgili olarak, I. Rüzgârlar ağırlıklı olarak kuzey yönlerden esmektedir. II. Rüzgâr esme sıklığının en fazla olduğu yön doğudur. III. Rüzgâr, yıl içerisinde tüm yönlerden esmektedir. ifadelerinden hangileri söylenebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve III
- D) I, II ve III
9. Sıcaklık, ışık, su ve besin gibi etkenler canlılarda modifikasyona sebep olur. Bir çocuk ailesi ile birlikte dağa gezmeye gittiklerinde oradaki karahindiba bitkisinin boyunun, evinin bahçesinde çıkan karahindiba bitkilerinden daha kısa olduğunu gözlemliyor. Bu bitkilerden aldığı tohumları evinin bahçesine ekiyor. Buna göre, I. Dağda yetişen karahindiba bitkisi ile evinin bahçesinde yetişen karahindiba bitkisindeki büyümeye neden olan genlerin işleyişi farklı olabilir. II. Dağda yetişen karahindiba bitkisinin tohumu, evinin bahçesine ekildikten sonra genlerinde yapısal değişiklik meydana gelmiştir. III. Karahindiba bitkisinin değişik ortamlardaki boylarının farklı olması modifikasyona örnek olarak verilir. çıkarımlarından hangileri doğrudur?
- A) I ve II
- B) I ve III
- C) II ve III
- D) I, II ve III
10. Aşağıdaki görselde bir ağaç türünün farklı mevsimlerdeki durumu verilmiştir. Buna göre verilen tarih ve konumlar dikkate alındığında hangi seçenekteki ağacın durumu doğru gösterilmiştir?
11. Görselde hatasız bir DNA modeli verilmiştir. DNA modeli üzerindeki her bir desen, farklı bir nükleotidi temsil etmektedir. Bu modelde aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı vardır?
- A) Adenin nükleotidlerinin sayısı kaçtır?
- B) Guanin ve sitozin nükleotidlerinin sayılarının toplamı kaçtır?
- C) Adenin ve guanin nükleotidlerinin sayılarının toplamı kaçtır?
- D) Sitozin nükleotidlerinin sayısı kaçtır?
12. Öğrenciler fen bilimleri dersinde biyoteknoloji ile ilgili aşağıdaki diyagramı incelemişlerdir. Öğrencilerin aşağıdaki yorumlarından hangisi diyagramda yer alan bilgilerle çelişmektedir?
- A) Biyoteknolojik çalışmalar sonucu üretilen bazı ilaçların uzun süreli kullanımı bu ilaçların etkisini azaltabilmektedir.
- B) Genetik mühendisliği, biyoteknoloji yöntemlerini araç olarak kullanan daha geniş kapsamlı bir bilim dalıdır.
- C) İnsanların artan beslenme ihtiyaçlarının karşılanmasında biyoteknoloji uygulamalarından faydalanılmaktadır.
- D) Biyoteknolojideki uygulama ve ürünlerin bir kısmının geçmişi çok eski zamanlara dayanmaktadır.
13. Bezelyelerde çiçeğin konumu ile ilgili iki çaprazlama yapılmış ve oluşan bezelyelerin çiçek durumları şekillerle gösterilmiştir. Bu çaprazlamalar dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisine kesinlikle ulaşılabilir?
- A) 1 ve 2. bezelyelerin çaprazlanması sonucunda, çiçekleri yanda olan bezelyelerin oluşma olasılığı % 100’dür.
- B) 3 ve 4. bezelyelerin çaprazlanması sonucunda, çiçekleri uçta olan bezelyelerin oluşma olasılığı % 25’tir.
- C) 2 ve 3. bezelyeler homozigot baskın, 1 ve 4. bezelyeler ise heterozigot baskın genotipe sahiptir.
- D) 1 ve 2. bezelyeler heterozigot baskın, 3 ve 4. bezelyeler ise homozigot baskın genotipe sahiptir.
14. Bir araştırmacı yaşadığı yerdeki hava olaylarını gözlemlemek istemiştir. Bu amaçla dört gün boyunca aynı saatte hava olaylarını gözlemleyerek çizelgeye kaydetmiştir. Ancak daha sonra çizelgeyi kontrol ettiğinde bir hava olayına ilişkin gözlemini yanlış kaydettiğini farketmiştir. Bu araştırmacının hatalı işaretleme yaptığı gün aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 1. gün
- B) 3. gün
- C) 2. gün
- D) 4. gün
15. Aşağıdaki tabloda bezelye bitkisinin bazı karakterlerine ait özellikler verilmiştir. Bezelyelerle ilgili yapılan, I. Heterozigot sarı tohumlu X Heterozigot sarı tohumlu II. Homozigot uzun gövdeli X Homozigot kısa gövdeli III. Homozigot sarı meyveli X Heterozigot yeşil meyveli çaprazlamalarından hangilerinde oluşan bezelyelerin fenotipinde çekinik özellik görülebilir?
- A) Yalnız I.
- B) I ve II.
- C) I ve III.
- D) II ve III.
16. Dünya üzerinde yarım kürelere göre Güneş’in doğuş ve batış saatleri farklılık gösterir. Bulunduğu yerde Güneş’in doğuş ve batış saatlerini gözlemleyen bir öğrenci elde ettiği değerlere ilişkin bir çizelge oluşturmuştur. Buna göre öğrencinin verileri elde ettiği yer ve tarih aralığı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Güney yarım kürede ise 23 Eylül – 21 Aralık
- B) Güney yarım kürede ise 21 Mart – 21 Haziran
- C) Kuzey yarım kürede ise 21 Aralık – 21 Mart
- D) Kuzey yarım kürede ise 23 Eylül – 21 Aralık
17. Aşağıda bir DNA molekülünde yer alan dört farklı nükleotidin sarmal yapıdaki eşleşmeleri şematize edilmiştir. Şema üzerinde numaralandırılmış nükleotidlerle ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) 1. nükleotiddeki azotlu organik baz timin ise 2. nükleotiddeki adenindir.
- B) 3. nükleotiddeki azotlu organik baz guanin ise 4. nükleotiddeki sitozindir.
- C) 4. nükleotiddeki azotlu organik baz sitozin ise 1. nükleotiddeki timin olabilir.
- D) 2. nükleotiddeki azotlu organik baz guanin ise 4. nükleotiddeki sitozin olabilir.
18. Bezelyelerde mor çiçeklilik baskın, beyaz çiçeklilik ise çekinik özelliktir. Aşağıda mor ve beyaz çiçekli bezelyelerle yapılan bir çaprazlama verilmiştir. Bu çaprazlama sonunda elde edilen bezelye bitkilerinin bir kısmının beyaz çiçekli olduğu gözlenmiştir. Verilenlere göre bu çaprazlamadaki mor çiçekli bezelye kendisiyle aynı genotipteki başka bir bezelye bitkisiyle çaprazlanacak olursa yeni kuşakta beyaz çiçekli bireylerin oluşma olasılığı kaçtır?
- A) % 0
- B) % 50
- C) % 25
- D) % 100
19. Rüzgâr yüksek basınçtan alçak basınca doğru olan hava hareketidir. Basınç farkı rüzgârın hızını etkiler. Rüzgârın hızını ölçmeye yarayan anemometre düzeneğini evdeki atık malzemelerden yararlanarak oluşturabiliriz. Bu düzeneği hazırlayan bir öğrenci, bir hafta boyunca bardakların dakikadaki dönüş sayılarını yukarıdaki çizelgeye kaydetmiştir. Buna göre, I. Cumartesi günü düzeneğin çevresinde basınç farkı oluşmamıştır. II. Havadaki basınç farkının en az olduğu gün salıdır. III. Bardakların dönüş sayısının artması, rüzgârın hızlı olduğunu gösterir. ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III.
- B) I ve III.
- C) II ve III.
- D) Yalnız I.
20. Kaynakların kullanımı ile ilgili hazırlanan bir simülasyonda aşağıdaki şemalarda verilen modeller denenecektir. Simülasyon, herhangi bir modelde sürdürülebilirlik bitene kadar devam edecektir. Simülasyon tamamlandığında her bir modelden elde edilen sonuçlar aşağıdaki gibidir. ■ Üretilen malzemenin kullanım süresi en fazladır. ▲ Simülasyonun sonlanmasına neden olmuştur. ♦ Kullanılan maddelerin bir kısmı atılır. Buna göre, elde edilen sonuçlar ile simülasyondaki modellerin eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) M - L - K
- B) M - K - L
- C) L - M - K
- D) K - L - M
