1. Birden fazla besin zincirinin iç içe geçmesiyle oluşan beslenme şekline besin ağı denir. Besin ağındaki canlıların sayıları birbirine bağlı olarak değişir. Aşağıda bir besin ağı ve bu besin ağında yer alan eşek arısı sayısının belirli zaman aralıklarındaki değişimini gösteren grafik verilmiştir. Grafikte verilen değişimin, besin ağındaki diğer canlıların sayılarının değişmesinden kaynaklandığı bilinmektedir. Buna göre, verilen zaman aralıklarında eşek arısı sayısının değişimi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
- A) Güve ve ot sayılarındaki artma - Yılan sayısındaki azalma - Örümcek sayısındaki artma
- B) Yılan sayındaki artma - Kuş sayısındaki artma - Yılan ve güve sayılarındaki artma
- C) Güve sayısındaki artma - İguana ve kuş sayılarındaki artma - Karınca sayısındaki artma
- D) Örümcek sayısındaki azalma - Karınca sayısındaki azalma - Ot ve yılan sayılarındaki artma
2. Aşağıdaki görselde bir geyik topluluğunun yaptığı göç ve bu göçün bazı sonuçları anlatılmıştır. Buna göre göçe bağlı yaşanan olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Topluluktaki ince postlu geyiklerin soyu tükenmiştir.
- B) Hem kalın hem ince postlu geyikler doğal seçilime uğramıştır.
- C) Kalın postlu geyik sayısının artması tür içi varyasyonu artırmıştır.
- D) İnce postlu geyiklerin ölmesi mutasyona uğramalarından kaynaklanır.
3. Bir öğrenci, gündüz sürelerinden hareketle şehirlerin özelliklerini belirlemek istiyor. Bunun için K, L, M ve N şehirlerinin mevsim başlangıç tarihlerindeki gündüz sürelerini araştırıyor ve araştırma sonuçlarına göre aşağıdaki grafikleri çiziyor. Grafiğe göre öğrencinin şehirlerle ilgili belirlediği aşağıdaki özelliklerden hangisi yanlıştır?
- A) Güneş ışınları L şehrine yıl boyunca dik veya dike yakın açılar ile gelmiştir
- B) 21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde tüm şehirlerde gece süreleri eşittir.
- C) K ve M şehirleri, Kuzey yarım kürede bulunmaktadır
- D) Güneş ışınları, 21 Aralık’ta N şehrine K şehrinden daha küçük açıyla gelmiştir.
4. Hava olaylarını ifade etmek için kullanılan “hava durumu” kavramı kısa bir zamanda dar bir alanda meydana gelen hava olayları olarak tanımlanırken; “iklim” daha uzun bir zaman diliminde, daha geniş bir alanda hava olaylarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Hem hava durumu hem de iklim koşulları insan yaşamını ve faaliyetlerini pek çok bakımdan etkiler. Buna göre aşağıdakilerden hangisi iklim şartlarına göre belirlenen insan faaliyetlerine örnek olamaz?
- A) İnsanların yağışlı bir günde işlerine giderken yanlarına şemsiye alması
- B) Büyük firmaların kışın ısıtmak, yazın soğutmak için enerji sistemleri kurması
- C) Çiftçilerin sonbahardaki ilk, ilkbahardaki son donlardan etkilenmeyecek bitkileri ekmesi
- D) İnsanların, kar yağışının yıl boyunca çok etkili olduğu bir bölgede evlerinin çatılarını dik yapması
5. Havadaki nem, kendisinden daha soğuk bir yüzeye temas ettiğinde gerçekleşen ısı alışverişi sonucu sıvı hâle geçer. Mühendisler çöl ikliminin yaşandığı yerlerde su sıkıntısı çekilen bölgelerin ihtiyacını karşılamak için sabah saatlerinde havadaki nemi toplayıp içme suyuna dönüştürebilen kuleler tasarlamışlardır. Bu kulelerdeki bambudan yapılmış ağlar, günde yaklaşık 100 litre su toplamaktadır. Görseldeki kulede küçük bir alana mercek ile bakıldığında ağlar üzerinde oluşan su damlacıkları görülmektedir. Buna göre su toplama kuleleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Üzerinde hâl değişiminin gerçekleştiği yapının öz ısısı su buharından yüksektir.
- B) Kuleyi oluşturan ağların sıcaklığı havadaki su buharının sıcaklığından daha azdır.
- C) Bu kulelerdeki su oluşumu yoğuşma olayına dayanır.
- D) Su toplama esnasında ağların üzerinde çiy oluşumu gerçekleşir.
6. Bir öğretmen, öğrencilerinden bir hipotezin doğruluğunu test etmelerini istemiştir. Bunun için öğrenciler aşağıdaki özdeş deney malzemelerini kullanarak kaykay modelleri yapmışlardır. Öğrenciler, bu iki kaykay modelinin üzerine eşit sayıda tuğlayı aynı şekilde yerleştirip okul bahçesindeki toprak zeminde taşıyarak hipotezin doğru olup olmadığını araştırmışlardır. Yapılan kaykay modelleri ile test edilerek doğrulanan bu hipotez aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tuğla sayısı azalırsa zemine uygulanan basınç azalacağından tekerleklerin zeminde bıraktığı iz azalır.
- B) Yüzey alanı azaldıkça yere etki eden basınç artar ve tekerleklerin zeminde bıraktığı iz derinleşir.
- C) Tuğla sayısı artarsa zemine uygulanan basınç artacağından tekerleklerin yerde bıraktığı iz değişir.
- D) Yüzey alanı arttıkça tuğlalara etki eden basınç azalır ve böylece tuğlalar kırılmadan taşınabilir.
7. Sıvı basıncı yoğunluk ve derinlik ile doğru orantılıdır. Bir öğrenci, basınç sensörü ve lambalardan oluşan özdeş iki devre kuruyor. Sensörleri, şişelerin tabanlarına; ampulleri de şişelerin üst kısmına gelecek şekilde devreleri yerleştiriyor. Sensörler, şişelerin tabanlarındaki sıvı basıncı ile doğru orantılı olarak ampullerin parlaklığını değiştiriyor. Öğrenci, şişelerin içine türü ve miktarı bilinmeyen sıvılar koyduğunda K ampulünün L ampulünden daha parlak yandığını gözlemliyor. Yapılan deney ile ilgili aşağıdakilerden hangisinin doğruluğu kesin değildir?
- A) L ampulünün parlaklığının artması için II. şişedeki sıvı daha yoğun bir sıvı ile değiştirilmelidir.
- B) L ampulünün K ampulünden daha parlak yanması için II. şişedeki sıvı miktarının değiştirilmesi yeterlidir.
- C) Şişelerdeki sıvının türü aynı ise II. şişede daha az sıvı vardır.
- D) Şişelerdeki sıvıların hacmi eşit ise K ampulünün daha parlak yanmasında yoğunluk etkili olmuştur.
8. Kimyasal tepkimelerle ilgili yapılan bir deneyde, • Dört adet erlenmayerin içine eşit miktarda elma sirkesi konuluyor. • Daha sonra erlenmayerlere sırasıyla 2, 4, 6 ve 8 g kabartma tozu ilave ediliyor. • Ağızlarına balon geçirilen düzeneklerdeki değişim aşağıdaki gibi gözleniyor. Buna göre deneyle ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
- A) Tüm erlenmayerlerde, sirke ile kabartma tozunun tamamı yeni maddelere dönüşmüştür.
- B) Tüm erlenmayerlerde kimyasal değişim gerçekleşmiştir.
- C) Balonların büyüklüğü eklenen kabartma tozu miktarına bağlı olarak artmıştır.
- D) IV. erlenmayerde oluşan ürünün kütlesi en fazladır.
9. Öğretmen, öğrencilerinden aşağıda verilen kriterlere uygun düzenekler hazırlamalarını istemiştir. I. kriter: Üç farklı basit makine kullanılmalı. II. kriter: Yük, ağırlığından daha az kuvvetle hareket ettirilmeli. Öğrencilerin hazırladığı düzenekler aşağıda verilmiştir. Verilen düzenekler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) II. kriter, düzeneklerin hepsinde sağlanmıştır.
- B) M düzeneğinde eğik düzlem ve çıkrık, kuvvet kazancını oluşturur.
- C) L düzeneği I. kritere uygun hazırlanmıştır.
- D) K düzeneği her iki kritere uygun hazırlanmıştır
10. Bezelye bitkisinde düzgün tohum, sarı tohum ve mor çiçek özelliklerinden sorumlu aleller baskındır. Aşağıdaki tabloda yavru bitki ve bu bitkinin ebeveynlerinden birine ait karakter özellikleri verilmiştir Bu tablodan hareketle aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- A) Yavru bitki, tohum rengi bakımından baskın karaktere sahiptir.
- B) Ana bitkiden yavru bitkiye sarı tohum aleli aktarılmıştır.
- C) Ana bitki ve yavru bitki, çiçek rengi bakımından melezdir.
- D) Ana bitki, yavru bitkiye buruşuk tohum aleli aktarmıştır.
11. Buna göre öğrencilerin kartlara çizdiği gece - gündüz süreleri hangi tarihlere aittir?
- A) Ömer: 21 Aralık - Özge: 23 Eylül - Öykü: 21 Haziran
- B) Ömer: 21 Aralık - Özge: 21 Mart - Öykü: 21 Haziran
- C) Ömer: 21 Haziran - Özge: 21 Mart - Öykü: 23 Eylül
- D) Ömer: 21 Haziran - Özge: 23 Eylül - Öykü: 21 Aralık
12. Aşağıdaki görsellerde Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanımı ve bu esnada Kuzey yarım kürede bulunan bir cismin gölge boyuna ait grafik verilmiştir. verilen görsellerle ilgili olarak; I. M tarihinde Dünya III numaralı konumda hareket etmektedir. II. K tarihinde Dünya I numaralı konumda hareket etmektedir. III. N tarihinde Güneş ışınları oğlak dönencesine dik gelmektedir. IV. L tarihinde Dünya'da gece-gündüz süreleri eşittir. ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) I, III ve IV
- B) II, III ve IV
- C) I, II, III
- D) I, II ve IV
13. Rüzgar,yüksek basınçtan alçak basınca doğru gerçekleşen yatay hava hareketidir.Yüksek basınç alanında hava genellikle açık,alçak basınç alanında ise genellikle kapalıdır. Yukarıdaki görselde 29 Ekim 2019 tarihinde ülkemizdeki bazı şehirlerde görülen hava olayları verilmiştir. Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır ?
- A) İstanbul'da alçalan hava hareketi gözlemlenir.
- B) İstanbul'dan Sinop'a doğru geniş bir alanda rüzgarın oluşması klimatologların çalışma alanına girer.
- C) Mersin ilindeki hava olayları meteorologların çalışma alanıdır.
- D) Rüzgarın hızı en fazla Mersin-İstanbul arasında olur.
14. Kimyasal tepkime ve grafiği verilen maddeler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) 2 ve 4 ile gösterilenler M ve N maddeleri olabilir.
- B) 1 ve 2 ile gösterilenler K ve L maddeleri olabilir.
- C) 1 ve 3 ile gösterilenler M ve N maddeleri olabilir.
- D) 4 ile gösterilen L olup kütlesi 30g.dır.
15. Bezelyelerde Mor çiçek rengi ve Sarı tohumun Baskın karakterler olduğu bilinmektedir. Genotipi bilinmeyen K ve L bezelyeleri çaprazlanarak M ve N bezelyeleri elde ediliyor. M: Ben beyaz çiçekli, kardeşim ise mor çiçeklidir. N: Ben sarı, kardeşim ise yeşil tohumludur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- A) L saf döldür.
- B) N saf baskın döldür.
- C) K'da beyaz gen bulunmaz.
- D) M saf yeşil tohumludur.
16. Mutasyon ve modifikasyona ait özellikler venn şeması üzerinde K,L ve M ile gösterilmiştir. Buna göre K,L ve M ile belirtilen yerlere aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?
- A) M, canlılarda kalıtsal çeşitlilik sağlar.
- B) L, yavru döllere aktarılır.
- C) K, genlerin işleyişinde meydana gelen değişimlerdir.
- D) L, ortam koşullarının etkisiyle meydana gelen değişimlerdir.
17. Aşağıdaki görselde DNA Molekülünün eşlenmesi verilmiştir. Şekilde verilen DNA molekülünün eşlenme olayı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) K molekülünün X zincirinin nükleotid sıralaması ile 2.zincirin nükleotid sıralaması aynıdır.
- B) X ve Y zincirlerinin nükleotid sıralaması aynıdır.
- C) K ve L moleküllerinin karşılıklı nükleotid dizilimleri aynıdır.
- D) L molekülündeki Y zincirinin nükleotid sıralaması ile 2.zincirin nükleotid sıralaması farklıdır.
18. Aşağıdaki görselde atlar ve bunların hücre çekirdeğinde bulunan bazı yapılar verilmiştir. Buna göre aşağıda verilen yorumlardan hangisi doğrudur?
- A) Her iki atın L ile gösterilen yapısındaki N çeşitleri aynıdır.
- B) Her iki atın L ile gösterilen yapısında farlı çeşitte nükleotid bulunur.
- C) Her iki atın yapısında bulunan K sayısı farklıdır.
- D) Atlar aynı tür olduklarından M ile gösterilen yapıları aynıdır.
19. Aşağıda 26.04.2019 tarihinde Meteoroloji Genel Müdürlüğünün yayınladığı uydu görüntülerine ait fotoğraf verilmiştir.Uydu görüntülerinde Marmara ve Ege bölgelerinde havanın açık,İç Anadolu ,Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerimizde havanın bulutlu,Güneydoğu Anadolu Bölgesinin ise parçalı bulutlu olduğu görülmektedir. Bilindiği üzere havanın bulutu ya da açık olması bölgelerde meydana gelen yüksek ve alçak basınç alanlarından kaynaklanmaktadır. Buna göre; I. İstanbul’dan Ankara’ya doğru rüzgâr oluşumu gözlemlenir. II. Ankara’daki hava sıcaklığı diğer illerimize göre daha düşük seviyededir. III. İzmir ilimiz Diyarbakır’a göre daha fazla yüksek basınç alanına sahiptir. yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
- A) I ve III
- B) Yalnız II
- C) II ve III
- D) I ve II
20. Aşağıdaki İklim ve Hava Durumu konusuyla ilgili yapılan bir sunumda kullanılan M ve N görselleri aşağıda verilmiştir. Buna göre sunum sırasında üzerinde durulan bazı noktalar notlar aşağıda verilmiştir. 1. Genelde Klimatologlar ……. Meteorologlar ise ……..görselinin oluşturulmasını sağlar. 2. Bir bölgede kısa sürede meydana gelen atmosferik olayları inceleyen kişiler genelde ……… görselini paylaşırlar. 3. ………görselinde görülen olayları anlatırken kurak, yağışlı, soğuk, sıcak gibi ifadeler kullanılır. 4. ……….görselinde görülen olayları anlatırken güneşli, yağmurlu, rüzgarlı gibi ifadeler kullanılır. Buna göre verilen ifadelerde boş bırakılan yerler sırsıyla M veya N harfleriyle doldurulursa doğru cevaplar aşağıdakilerden hangisindeki gibi olur?
- A) 1. M/N - 2: N - 3: M - 4: N
- B) 1: M/N - 2: M - 3: N - 4: M
- C) 1: M/N - 2: M - 3: N - 4: M
- D) 1: N/M - 2: N - 3: M - 4: N
