1. klimin değişmesi bir türe ait bazı özelliklerin de değişmesine neden olabilir. Bu durum şemalarla şu şekilde açıklanabilir: Bir tür, hayatta kalabilmek için uygun şartlara sahip iklim bölgelerinde yaşar (K). Yaşanan iklim değişiklikleri sebebiyle yeni alanlar yaşamaya uygun hâle gelebilir veya daha önceden yaşanılan bölgeler artık yaşamaya uygun olmayabilir (L). İklim, türün dağılma yeteneğinden daha hızlı değişebilir ve bireyler yeni alanların tümünü kolonileştirmeyebilir (M). Bu bilgilere göre iklim değişikliği canlıların aşağıdaki özelliklerinden hangisinde kesinlikle değişikliğe neden olur?
- A) Birey sayılarında
- B) Yaşam alanlarında
- C) Dağılma yeteneklerinde
- D) Tür sayılarında
2. Aşağıda bazı bitkilerin Kuzey Yarım Küre’de hasat zamanını gösteren bir mevsim çarkı ile Dünya’nın Güneş etrafındaki konumları verilmiştir. Dünya’nın Güneş etrafındaki konumuna bağlı olarak bitkilerin hasat zamanları ile yarım küre eşleştirmelerinden hangisi doğrudur? (Bitkilerin hasat zamanını etkileyen tek faktörün mevsim olduğu varsayılacaktır.)
- A) Bitki Adı : Ayva - Dünya’nın Konumu: 4 - Yarım Küre: Kuzey
- B) Bitki Adı : Enginar - Dünya’nın Konumu: 2 - Yarım Küre: Kuzey
- C) Bitki Adı : Böğürtlen - Dünya’nın Konumu: 1 - Yarım Küre: Güney
- D) Bitki Adı : Bamya - Dünya’nın Konumu: 3 - Yarım Küre: Güney
3. Aşağıdaki şekilde Güneş ışınları K ve L ile temsil edilmiştir. K ve L ışınlarının eşit miktarda Güneş enerjisi taşımasına rağmen Dünya yüzeyinde temas ettiği alanın büyüklükleri farklıdır. Bu nedenle Güneş ışınlarının gelme açısı değiştikçe birim yüzeye düşen ışık miktarı da değişir. Yukarıdaki açıklamalar ve verilen model dikkate alındığında, I. Kuzey Kutbu çevresine göre Ekvator çevresi L ışınları sayesinde daha fazla ısınmaktadır. II. Her iki alana düşen ışık miktarı eşit olmasına rağmen K ışınları daha geniş bir alana etki etmektedir. III. Günün aynı vaktinde bir cismin K ışınlarının düştüğü bölgedeki gölge boyu, L ışınlarının düştüğü bölgedekinden daha azdır. yargılarından hangilerine ulaşılır?
- A) Yalnız II
- B) I ve II
- C) II ve III
- D) Yalnız I
4. Yüksek basınçtan alçak basınca doğru olan hava hareketine rüzgâr denir. Rüzgârın oluşumunu ve hareket yönünü gözlemlemek için aşağıdaki deney düzeneği tasarlanmıştır. Deneyin Adı: Rüzgâr Oluşumu Gerekli Araç Gereçler: Deneyin Yapılışı: • Strafor köpük taneleri cam borunun orta kısmına eşit şekilde dağıtılacaktır. • Aynı miktarda ısı veren mumlar yakılarak cam borunun uygun yerlerine konulacaktır. • Rüzgârın hareket yönünü gözlemlemek için cam borunun içindeki strafor köpük tanelerinin yığılma miktarından yararlanılacaktır. Buna göre hangi seçenek öğrencinin deney sonucunu gösteren düzenek olabilir?
5. Baskın Alel: Bir karakterin oluşumunda etkisini her zaman fenotipte gösteren alellere denir. Çekinik Alel: Genotipte baskın bir alelle bulunduğunda fenotipte etkisini göstermeyen alellere denir. Bezelyelerde bazı karakterlere ait özelliklerin çaprazlanması ve oluşan F1 dölünün özellikleri aşağıda verilmiştir. Karakterlere ait özelliklerin baskınlık ve çekiniklik durumunu önceden bilmeyen bir öğrenci sadece bu çaprazlamalar ve F1 dölüne bakarak hangi özellikten sorumlu alelin kesinlikle çekinik olduğunu söyleyebilir?
- A) Buruşuk tohum
- B) Yeşil tohum
- C) Uçta çiçek
- D) Uzun boy
6. İklim ve hava olayları doğal ortamı, insanın yaşam ve faaliyetlerini etkiler. Hava olayları kısa süreli, iklim ise uzun süreli olarak doğal ortamı şekillendirir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi iklime bağlı olarak ortaya çıkan bir görünümdür?
7. Yıl boyunca Güneş’ten gelen ışınlar Dünya’ya farklı açılarda düşer. Bir bölgeye ışınlar dik veya dike yakın bir açı ile düştüğünde daha fazla ısı enerjisi aktarılır. Dünya’nın eş yükseltilerdeki farklı noktalarına görseldeki gibi aynı açıyla özdeş güneş enerjili su ısıtma sistemleri takılmış ve depoların tamamı eşit sıcaklıktaki su ile doldurulmuştur. Buna göre verilen tarihlerde, hangi depodaki suyun sıcaklığının 30 °C’a daha kısa sürede ulaşması beklenir?
- A) 23 Eylül: L - 21 Aralık: K - 21 Haziran: M
- B) 23 Eylül: K - 21 Aralık: M - 21 Haziran: L
- C) 23 Eylül: M - 21 Aralık: K - 21 Haziran: L
- D) 23 Eylül: L - 21 Aralık: M - 21 Haziran: K
8. Barajların yapıldıkları bölgelerdeki iklim değişikliğine etkileri konulu bir araştırma için Türkiye’nin en büyük barajı olan Atatürk Barajı seçiliyor. Atatürk Barajı enerji ve sulama amacıyla Fırat Nehri üzerinde kurulmuştur. Baraj 1990 yılında su tutmaya başlamış ve geçen zaman içerisinde bölgede büyük bir göl oluşmuştur. Barajın çevre illerin iklimine etkisiyle ilgili aşağıdaki basamaklardan hangisi takip edilirse araştırma en doğru şekilde tamamlanmış olur?
- A) Ortalama hava olaylarının baraj yapımından 30 yıl öncesi ve günümüze kadar olan verileri incelenmeli ve karşılaştırılmalıdır.
- B) Barajın yapımından itibaren 5 yıl boyunca hava olaylarının değişimine ilişkin veriler incelenmelidir.
- C) 1990 yılından önceki hava olaylarının ortalamalarına ilişkin verilerin nasıl değiştiği incelenmelidir.
- D) 1980 ile 2000 yıllarına ait ortalama hava olayları incelenmeli ve bunlar karşılaştırılmalıdır.
9. Bezelye bitkisinde yeşil meyve rengi özelliği baskın, sarı meyve rengi özelliği ise çekiniktir. Bezelyelerde bu özelliklerin kalıtımında üç farklı genotipte birey oluşabilir. Bezelye bitkisinde meyve rengi genotipleri aşağıdaki gibidir. Bir araştırmacı dört farklı bezelye bitkisinin meyve rengi ile ilgili yaptığı çaprazlamalarda aşağıdaki sonuçlara ulaşıyor. • 1. ve 2. bezelyeleri çaprazladığında, tamamı yeşil meyve veren ve iki farklı genotipe sahip bezelye bitkileri elde ediyor. • 1. ve 3. bezelyeleri çaprazladığında, yeşil ve sarı meyve veren ve iki farklı genotipe sahip bezelye bitkileri elde ediyor. • 1. ve 4. bezelyeleri çaprazladığında, yeşil ve sarı meyve veren ve üç farklı genotipe sahip bezelye bitkileri elde ediyor. Araştırmacının bu sonuçlarından yola çıkarak çaprazlamalarda kullanılan 2, 3 ve 4. bezelyelerin fenotip ve genotiplerinin durumu hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
10. Alçak basınç alanlarında yükselici hava hareketleri görülürken, yüksek basınç alanlarında alçalıcı hava hareketleri görülür. Bu bilgiye uygun çizim aşağıdakilerden hangisidir?
11. Aşağıdakilerden hangisi asit yağmurlarına sebep olan olaylardan biri değildir?
- A) Fabrika bacalarından çıkan zararlı gazlar
- B) Motorlu taşıtlardan çıkan egzoz gazları
- C) Evlerde kullanılan fosil yakıtlar
- D) Çevreye atılan pet şişeler
12. Oda sıcaklığında katı, sıvı veya gaz hâlinde bulunabilirler. Elektrik akımı ve ısıyı iletmezler. Yukarıda özellikleri verilen elementler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) Periyodik cetvelin sağ tarafında yer alırlar.
- B) Katılarının yüzeyleri mattır.
- C) Kaynama noktaları diğer elementlerden yüksektir.
- D) Kırılgandırlar.
13. Yarı metallerle ilgili; I. Yüzeyleri parlak veya mat olabilir. II. Elektriği ve ısıyı ametallerden daha iyi iletir. III. Oda koşullarında katı hâlde bulunurlar. ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) I ve III
- B) Yalnız III
- C) I, II ve III
- D) Yalnız I
14. Aşağıda verilenlerden hangisi element hâlinde en kararlı yapıya sahiptir?
- A) Geçiş elementleri
- B) Soygazlar
- C) Ametaller
- D) Metaller
15. X ayıracı, sulu çözeltide H+iyonu fazla olduğunda sarı; OH−iyonu fazla olduğunda ise mavi renk vermektedir. Buna göre, X ayıracı aşağıdaki maddelerden hangisinin rengini maviye dönüştürür?
- A) Limonata
- B) Elma suyu
- C) Sirke
- D) Sabunlu su
16. Periyodik cetvel, birçok bilim insanının uzun yıllar boyunca çalışmaları sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu sistemde, elementlerin sınıflandırılmasının bilime sağladığı katkılarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Atom kütlelerinin karşılaştırılmasını sağlamıştır.
- B) Benzer özellikleri olan elementler gruplandırılmıştır.
- C) Elementlerin özelliklerinin öğrenilmesi kolaylaşmıştır.
- D) Bilimsel çalışmalara kolaylık sağlamıştır.
17. Burak akşam yemeği için annesinin verdiği alacak listesi ile bakkalın yolunu tutmuştur. (1) İlk sırada kıyma vardır, fakat kıyma hazır bulunmadığı için kasap, etleri makineye atarak kıyma hâline getirmiştir. (2) Daha sonra ekmek almak için fırın kısmına geçmiş burada ekmekçinin hamurları fırına atarak pişirdiğini görmüştür. (3) Eve geldiğinde annesi kıymayı baharatlarla karıştırarak bir harç hazırlamış ve harca şekil vererek köfte yapmıştır. (4) Annesi sonra da köfteleri tavada kızartmıştır. (5) Son olarak da babası eve gelip annesinin pişirdiği yemeğin yanına salata malzemelerini doğrayarak bir salata hazırlamıştır. Yukarıdaki metne göre, Burak'ın şahit olduğu olayların kaç tanesi fiziksel değişime kaç tanesi kimyasal değişime örnektir?
- A) Kimyasal Değişim: 2 Fiziksel Değişim: 3
- B) Kimyasal Değişim: 2 Fiziksel Değişim: 4
- C) Kimyasal Değişim: 3 Fiziksel Değişim: 2
- D) Kimyasal Değişim: 1 Fiziksel Değişim: 5
18. Aşağıdakilerden hangisi asit ve bazların olumsuz etkilerinden korunmak için yapılan bir uygulama değildir?
- A) Dilimlenmiş limonun mermer üzerinde bırakılması
- B) Maddelerin ambalajları üzerindeki uyarılara dikkat edilmesi
- C) Yemeklerden sonra dişlerin fırçalanması
- D) Sindirim sisteminin sağlığı için asitli içeceklerden uzak durulması
19. Periyodik çizelge için verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Aynı grupta yer alan elementler benzer kimyasal özellik gösterir.
- B) Aynı periyotta bulunan elementlerin son katmanlarındaki elektron sayıları eşittir.
- C) Elementler artan atom numaralarına göre sıralanmıştır.
- D) Yatay sıralara "periyot" adı verilir.
20. Sıcak ve soğuk iki maddeyi birbirine değdirdiğimizde bu maddelerin sıcaklıklarında nasıl bir değişme olur?
- A) Sıcaklığı yüksek olanın sıcaklığı azalır, sıcaklığı düşük olanın sıcaklığı artar.
- B) Sıcaklığı yüksek olan maddede değişim olmaz, düşük sıcaklıkta olanın sıcaklığı artar.
- C) Sıcaklığı yüksek olanın sıcaklığı azalır, düşük sıcaklıkta olanın sıcaklığı değişmez.
- D) Her ikisinin de sıcaklığı azalır.
