1. Dünya’nın yıllık hareketine bağlı olarak mevsimlerin başlangıcı yarım kürelere göre farklılık göstermektedir. Aynı şekilde bir yarım kürede yılın en uzun gecesi yaşanırken diğer yarım kürede ise en uzun gündüz yaşanır. Dünyanın değişik bölgelerinde yaşayan Türk öğrenciler, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı için Türkiye’ye gelmiştir. Birbirleriyle tanışan öğrencilerin yaşadıkları yer ile ilgili konuşmaları şu şekildedir: Ekin : Yaşadığımız yerde 21 Aralık’ta yılın en uzun gündüzü yaşanır. Elif : Benim yaşadığım yerde yıl boyunca daima 12 saat gece, 12 saat gündüz yaşanır. Arda : Benim yaşadığım yerde ise 21 Haziran’da yaz mevsimi başlar. Umut : Yaşadığım şehirde yılın yalnız iki gününde gece ve gündüz süreleri birbirine eşittir. Bu bilgilere göre öğrencilerden hangisinin yaşadığı yer kesin olarak Kuzey Yarım Küre’dedir?
- A) Ekin
- B) Umut
- C) Arda
- D) Elif
2. Öğrenciler sınıfta bilimsel bir dergide yer alan aşağıdaki metni okuyorlar. Ormanlık bir alandaki geyik sayısını artırmak isteyen yetkililer bu bölgede geyikleri tehdit eden unsurları ortadan kaldırıyor. Başlangıçta geyiklerin sayıları giderek artıyor. Ancak geyiklerin sayısı arttıkça birey başına düşen besin miktarı ve yaşam alanı azalıyor. Yaşam için gerekli kaynaklar azaldığından bireyler arasında rekabet, hastalık ve yavrularda ölümler artıyor. Bundan sonra nüfus artış hızı giderek yavaşlıyor. Ortamın koşullarına uygun özellikler taşıyan ve bunları yeni kuşaklara aktarabilen bireyler yaşamaya devam ediyor. Öğrencilerin bu metinden hareketle yapmış olduğu aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
- A) Geyiklerin kullandığı kaynakların azalması, kaynakların kullanımında rekabete yol açar.
- B) Geyiklerin sayısı, ortamın kaynak miktarı ile kontrol edilmektedir.
- C) Yaşam alanındaki değişimler, bu değişimlere uygun özellik taşıyan geyiklerin seçilimini destekler.
- D) Geyiklerin artış hızı, düşmanlarının olmadığı alanlarda sürekli olarak yükselir.
3. Aşağıda koyunlarda gerçekleştirilen klonlamanın aşamaları şema ile gösterilmiştir. Bu şema ile ilgili olarak, I. Vücut hücresine ait çekirdeğin aktarıldığı yumurta hücresi, uygun ortamda embriyoyu oluşturmuştur. II. D koyununun genetik yapısı C koyunu ile aynıdır. III. D koyunu eşeyli üreme ile oluşmuştur. ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III.
- B) II ve III.
- C) I ve III.
- D) Yalnız I.
4. Bir genin farklı şekillerine “alel” denir. İklim değişikliğine bağlı olarak bir bölgede yaşanan kuraklık, tarımda verimin düşmesine neden olmuştur. Bu bölgede yeni iklim şartlarına uygun ekilebilecek bitki türünün tohumlarıyla ilgili araştırma sonuçları tablodaki gibidir: Tablodaki bilgilere göre iki hipotez ortaya konmuştur: 1. Hipotez : DD genotipli tohum ile dd genotipli tohum çaprazlanarak tamamı kuraklığa dayanıklı tohumlar elde edilir. 2. Hipotez : Dd genotipli tohum ile dd genotipli tohum çaprazlanarak tamamı kuraklığa dayanıksız çekinik tohumlar elde edilir. Verilen hipotezler için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) 1. hipotez doğrudur. Çünkü çaprazlama sonucunda homozigot çekinik genotipli birey elde edilemez.
- B) Hipotezler doğrudur. Çünkü her iki çaprazlamada da “D” aleli bulunmaktadır.
- C) Hipotezler yanlıştır. Çünkü her iki çaprazlamada da “d ” aleli bulunmaktadır.
- D) 2. hipotez doğrudur. Çünkü çaprazlama sonucunda heterozigot baskın genotipli birey elde edilemez.
5. Sahip olduğumuz saç şekli, kulak memesinin ayrık veya yapışık olması, kan grupları gibi özelliklerimiz kalıtsal özellikler olup birini annemizden, diğerini babamızdan aldığımız alel (bir genin farklı çeşitleri) çifti ile kontrol edilir. Alel çifti yazılırken baskın olan alel büyük harfle, çekinik olan alel ise baskın alelin küçük harfiyle yazılır. Kalıtsal bir özellik bakımından aşağıda verilen üç durumdan birine sahip oluruz. • AA: homozigot baskın • Aa: heterozigot baskın • aa: homozigot çekinik İnsanda kıvırcık saç aleli, düz saç aleline baskın olduğuna göre; şekildeki gibi düz saçlı bir anne ile heterozigot kıvırcık saçlı bir babanın doğabilecek çocuklarının saç şekli özelliği ile ilgili; I. AA II. Aa III. aa genotiplerinden hangilerine sahip olması beklenemez?
- A) I ve II.
- B) II ve III.
- C) Yalnız I.
- D) Yalnız III.
6. Kalıtsal özelliklerimiz (saç şekli, kan grupları, kulak memesinin yapışık veya ayrık olması gibi) biri annemizden diğeri babamızdan aldığımız alel çifti ile kontrol edilir. Primer bağışıklık yetmezliği hastalığı, doğuştan gelen bir hastalık olup bağışıklık sistemini kodlayan genlerdeki bir hatadan kaynaklanmaktadır. Bu hastalığa sahip bireyler birçok hastalığa karşı savunmasız kalmaktadır. Bu konu ile ilgili araştırma yapan bir doktor açıklamasında “Akraba evliliği, primer bağışıklık yetmezliklerinin ortaya çıkmasında en önemli nedenlerden biridir. Akraba evliliği ile zararlı çekinik alellerin bir araya gelmesi çocukların doğuştan hasta olmasına neden oluyor.” demiştir. (Alel: Bir genin farklı çeşitleridir.) Zeynep, yukarıda verilen haberde geçen‘‘Akraba evliliği ile zararlı çekinik alellerin bir araya gelmesi çocukların doğuştan hasta olmasına neden oluyor’’ cümlesini okuduğunda, I. Hastalığın ortaya çıkmasında, hastalığa yol açan alelin tek bir ebeveynden gelmesi yeterlidir. II. Sağlıklı görünen anne babanın çocukları sağlıklı olmayabilir. III. Tüm akraba evliliklerinde bu hastalık kesinlikle ortaya çıkar. çıkarımlarından hangilerine ulaşabilir?
- A) I, II ve III.
- B) Yalnız II.
- C) II ve III.
- D) Yalnız I.
7. İklim, geniş bir alanda uzun süre gözlenen sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgâr ve yağış gibi hava olaylarının ortalamasıdır. Hava durumu ise, daha dar bir alanda, kısa süre içinde görülen hava olaylarıdır. Fen Bilimleri dersinde iklim ve hava durumu kavramlarını pekiştirmek isteyen öğretmen, öğrencilerinden iklim ve hava durumu örneklerini içeren birer kart hazırlamalarını istemiştir. Bir öğrencinin hazırladığı kartlar aşağıdaki gibidir: Kartlardaki bilgilerin tamamen doğru olması için hangi ifadelerin birbiriyle yer değiştirmesi gerekir?
- A) I - ■
- B) II - ●
- C) I - ●
- D) III - ▲
8. Geçtiğimiz günlerde dünyada yaşanan iki büyük fırtınadan biri ABD’de etkili olan Florance Kasırgası diğeri ise Filipinler, Çin ve Hongkong’u etkisi altına alan Mangkhut Tayfunu’dur. Bu gibi fırtınaların daha sık ve şiddetli yaşanmasına küresel ısınmanın etkisi ile atmosfer ve deniz sıcaklıklarındaki artışın neden olduğu düşünülmektedir. Bu düşünceyi aşağıdaki durumlardan hangisi destekler?
- A) Küresel ısınmaya bağlı olarak mevsim sürelerinin değişmesi
- B) Su döngüsünün gerçekleşmesinde hava sıcaklığının etkili olması
- C) Kasırga ve tayfunların sürekli olarak aynı yerlerde meydana gelmesi
- D) Deniz yüzeyi sıcaklıkları azaldığında fırtınaların şiddetinin de azalması
9. Bir araştırmada bezelye bitkisinin tohum şeklinin kalıtımıyla ilgili aşağıdaki çaprazlamalar yapılmıştır. Yapılan bu çalışmaya göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) İlk çaprazlama sonucu oluşan bitkilerin hiçbiri çekinik fenotipte değildir
- B) İlk çaprazlama sonucu oluşan tohumların genotipi, baskın özellikteki arı döldür
- C) Buruşuk tohumlu olma özelliği, yuvarlak tohumlu olma özelliğine baskındır
- D) İkinci çaprazlama sonucu oluşan yuvarlak tohumların tamamının genotipi melezdir
10. Barajlarda, nehirden gelen suyun akışını engelleyerek suyu biriktirmek amacıyla inşa edilen duvarlar, şekilde gösterildiği gibi yukarıdan aşağıya doğru kalınlaşmaktadır. Bu durum, I. Derinlik arttıkça sıvı basıncının artması II. Sıvının yoğunluğu arttıkça, sıvı basıncının artması III. Sıvı basıncının, sıvının cinsine bağlı olması gerekçelerinden hangileri ile açıklanabilir?
- A) Yalnız I.
- B) I ve III.
- C) II ve III.
- D) Yalnız II.
11. Öğretmen, sıvı basıncı konusunu anlatırken Dünya’nın en yüksek barajları arasında 5. sırada yer alan Yusufeli Barajı’nın projesinden aşağıdaki görseli kullanmıştır. Bu görsel üzerinde bazı noktaları belirlemiştir. Buna göre, belirlenen noktalarda oluşan sıvı basınçları arasındaki ilişkiden hareketle, I. Sıvı basıncı sıvının yoğunluğuna bağlıdır. II. Sıvı basıncı sıvının bulunduğu kabın şekline bağlı değildir. III. Sıvı basıncı sıvının derinliğine bağlıdır. çıkarımlarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) Yalnız II
- B) Yalnız I
- C) II ve III
- D) I, II ve III
12. Suyun bazı sıvılardan daha yavaş ısındığını kanıtlamak için kontrollü bir deney yapılmak istenmektedir. Bunun için aşağıda verilen K, L, M ve N deney düzenekleri hazırlanmıştır. Buna göre deneyin amacına ulaşabilmesi için K, L, M ve N deney düzeneklerinden hangileri seçilebilir?
- A) K veya M
- B) M veya N
- C) L veya N
- D) K veya L
13. Aşağıdaki düzeneklerde bazı kaldıraç sistemleri modellenmiştir. Düzeneklerin dengede olduğu bilindiğine göre, I. 1. düzenekte kuvvetin yönü değişmektedir. II. 2. düzenek desteğin ortada olduğu kaldıraç tipine örnektir. III. Her iki düzenekte de kuvvetten kayıp, yoldan ise kazanç vardır. ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) II ve III
- D) I ve III
14. Aynı tür elektrik yükleri birbirine elektriksel itme kuvveti, farklı tür elektrik yükleri ise birbirine elektriksel çekme kuvveti uygular. Cisimlerin yüklü olup olmadıklarını, yüklü ise yükün cinsini belirlemek için aşağıdaki elektrik devresi kurulmuştur. Bu devrede hareketli iletken çubuğun uç kısmında bulunan yalıtkan bölüm üzerine iletken bir topuz yerleştirilmiştir. Bu topuzla M cismi arasında gerçekleşen elektriksel itme veya çekme kuvvetleri doğrultusunda topuz, iletken çubuğu 1 ya da 2 yönünde hareket ettirerek devreyi tamamlamaktadır. Çubuk, 1 yönünde hareket ettiğinde K lambası; 2 yönünde hareket ettiğinde L lambası yanmaktadır. Buna göre, I. K lambasının yanması için elektriksel çekme kuvveti gereklidir. II. L lambası yandığında topuzun ve M cisminin yük cinsleri belirlenebilir. III. L lambasının yanması için M cismi topuzla aynı cins yüklü olmalıdır. ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) II ve III
- B) Yalnız II
- C) Yalnız I
- D) I ve III
15. Yapılan bir deneyde, özdeş P, R ve S kaplarına sıcaklıkları eşit olan aynı sıvıdan konulmuştur. Özdeş ısıtıcılar ile bir süre ısıtıldıktan sonra kaplarda meydana gelen sıcaklık değişimi aşağıdaki grafikte verilmiştir. Bu deneydeki bağımsız değişken, I. Kütle ise kütlesi en fazla olan sıvı R kabındadır. II. Isınma süresi ise en uzun süre ısıtılan S kabıdır. III. Isıtıcı sayısı ise en fazla ısıtıcı P kabı için kullanılmıştır. tahminlerinden hangileri doğru olabilir?
- A) Yalnız III
- B) I ve II
- C) I, II ve III
- D) Yalnız I
16. Şekil 1’deki eğik düzlemde P ağırlığındaki yük F kuvveti ile hareket ettirilmektedir. Şekil 2’de ise 3P ağırlığındaki yük Şekil 1’deki kuvvet kazancı ile hareket ettirilmek istenmektedir. Bunun için Şekil 2’deki eğik düzlemde, I. Yükseklik 2 katına çıkarılırken boy aynı kalmalıdır. II. Yükseklik aynı kalırken boy yarıya düşürülmelidir. III. Yükseklik ve boy aynı oranda artırılmalıdır. değişikliklerinden hangilerinin tek başına yapılması yeterlidir?
- A) I ve II
- B) Yalnız I
- C) I, II ve III
- D) II ve III
17. Işık kaynağının fotosentez hızına etkisini incelemek için yapılan bir deneyde aşağıdaki düzenek kuruluyor. Bu düzenekte ışık kaynağı ile elodea bitkisi arasındaki mesafe değiştiriliyor. Buna bağlı olarak oluşan hava kabarcıklarının sayısı belirlenip tabloya kaydediliyor. Yapılan deneyden hareketle aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Deneydeki bağımsız değişken besin üretim hızıdır.
- B) Erlenmeyerde oluşan hava kabarcıkları CO2 gazıdır
- C) Bitki ile ışık kaynağı arasındaki uzaklık azaldıkça fotosentez hızı artarak devam etmiştir.
- D) Deneyde ışık şiddetinin fotosentez hızına etkisi araştırılmıştır
18. Normal şartlarda 100°C sıcaklıktaki bir miktar saf suyun içine öz ısıları ve ilk sıcaklıkları farklı, kütleleri aynı olan T, Y ve Z maddeleri bırakılıyor. Bu maddeler ile su arasında ısı alışverişi tamamlanana kadar gözlem yapılıyor. (Isı alışverişi sadece maddeler ve su arasında gerçekleşecektir.) Buna göre T, Y ve Z maddelerinin sıcaklık değişimi için, grafiklerinden hangileri çizilebilir?
- A) Yalnız II
- B) Yalnız I
- C) I ve III
- D) II ve III
19. Bir öğrenci özdeş fayansları numaralayarak aşağıdaki seksek oyun alanını oluşturmuştur. Öğrenci taşı 3 numaralı fayansın üzerine attıktan sonra oyun alanı üzerinde görseldeki gibi hareket etmiştir. Buna göre öğrencinin bastığı fayanslarda oluşturduğu basınç, aşağıdaki grafiklerinden hangisi olabilir?
20. Kütleleri eşit K, L, M, N cisimleri ile yalıtkan kaldıraç ve çubuklarla kurulan düzenek, şekildeki gibi dengededir. Bu düzenekte M sadece K cismi ile N ise sadece L cismi ile elektriksel olarak etkileşebilecek konumdadır. Buna göre cisimlerin yük durumları ile ilgili, I. K, L ve N nötr, M pozitif (+) yüklüdür. II. K, M ve N pozitif (+), L negatif (-) yüklüdür. III. K ve M nötr, L ve N negatif (-) yüklüdür. tahminlerinden hangileri doğru olabilir?
- A) II ve III
- B) Yalnız I
- C) I ve III
- D) Yalnız II
