1. Kalıtsal özelliklerimiz (saç şekli, kan grupları, kulak memesinin yapışık veya ayrık olması gibi) biri annemizden diğeri babamızdan aldığımız alel çifti ile kontrol edilir. Primer bağışıklık yetmezliği hastalığı, doğuştan gelen bir hastalık olup bağışıklık sistemini kodlayan genlerdeki bir hatadan kaynaklanmaktadır. Bu hastalığa sahip bireyler birçok hastalığa karşı savunmasız kalmaktadır. Bu konu ile ilgili araştırma yapan bir doktor açıklamasında “Akraba evliliği, primer bağışıklık yetmezliklerinin ortaya çıkmasında en önemli nedenlerden biridir. Akraba evliliği ile zararlı çekinik alellerin bir araya gelmesi çocukların doğuştan hasta olmasına neden oluyor.” demiştir. (Alel: Bir genin farklı çeşitleridir.) Zeynep, yukarıda verilen haberde geçen‘‘Akraba evliliği ile zararlı çekinik alellerin bir araya gelmesi çocukların doğuştan hasta olmasına neden oluyor’’ cümlesini okuduğunda, I. Hastalığın ortaya çıkmasında, hastalığa yol açan alelin tek bir ebeveynden gelmesi yeterlidir. II. Sağlıklı görünen anne babanın çocukları sağlıklı olmayabilir. III. Tüm akraba evliliklerinde bu hastalık kesinlikle ortaya çıkar. çıkarımlarından hangilerine ulaşabilir?
- A) I, II ve III.
- B) Yalnız I.
- C) II ve III.
- D) Yalnız II.
2. Geçtiğimiz günlerde dünyada yaşanan iki büyük fırtınadan biri ABD’de etkili olan Florance Kasırgası diğeri ise Filipinler, Çin ve Hongkong’u etkisi altına alan Mangkhut Tayfunu’dur. Bu gibi fırtınaların daha sık ve şiddetli yaşanmasına küresel ısınmanın etkisi ile atmosfer ve deniz sıcaklıklarındaki artışın neden olduğu düşünülmektedir. Bu düşünceyi aşağıdaki durumlardan hangisi destekler?
- A) Su döngüsünün gerçekleşmesinde hava sıcaklığının etkili olması
- B) Küresel ısınmaya bağlı olarak mevsim sürelerinin değişmesi
- C) Deniz yüzeyi sıcaklıkları azaldığında fırtınaların şiddetinin de azalması
- D) Kasırga ve tayfunların sürekli olarak aynı yerlerde meydana gelmesi
3. Sahip olduğumuz saç şekli, kulak memesinin ayrık veya yapışık olması, kan grupları gibi özelliklerimiz kalıtsal özellikler olup birini annemizden, diğerini babamızdan aldığımız alel (bir genin farklı çeşitleri) çifti ile kontrol edilir. Alel çifti yazılırken baskın olan alel büyük harfle, çekinik olan alel ise baskın alelin küçük harfiyle yazılır. Kalıtsal bir özellik bakımından aşağıda verilen üç durumdan birine sahip oluruz. • AA: homozigot baskın • Aa: heterozigot baskın • aa: homozigot çekinik İnsanda kıvırcık saç aleli, düz saç aleline baskın olduğuna göre; şekildeki gibi düz saçlı bir anne ile heterozigot kıvırcık saçlı bir babanın doğabilecek çocuklarının saç şekli özelliği ile ilgili; I. AA II. Aa III. aa genotiplerinden hangilerine sahip olması beklenemez?
- A) Yalnız III.
- B) I ve II.
- C) II ve III.
- D) Yalnız I.
4. Barajlarda, nehirden gelen suyun akışını engelleyerek suyu biriktirmek amacıyla inşa edilen duvarlar, şekilde gösterildiği gibi yukarıdan aşağıya doğru kalınlaşmaktadır. Bu durum, I. Derinlik arttıkça sıvı basıncının artması II. Sıvının yoğunluğu arttıkça, sıvı basıncının artması III. Sıvı basıncının, sıvının cinsine bağlı olması gerekçelerinden hangileri ile açıklanabilir?
- A) I ve III.
- B) Yalnız I.
- C) II ve III.
- D) Yalnız II.
5. Bir genin farklı şekillerine “alel” denir. İklim değişikliğine bağlı olarak bir bölgede yaşanan kuraklık, tarımda verimin düşmesine neden olmuştur. Bu bölgede yeni iklim şartlarına uygun ekilebilecek bitki türünün tohumlarıyla ilgili araştırma sonuçları tablodaki gibidir: Tablodaki bilgilere göre iki hipotez ortaya konmuştur: 1. Hipotez : DD genotipli tohum ile dd genotipli tohum çaprazlanarak tamamı kuraklığa dayanıklı tohumlar elde edilir. 2. Hipotez : Dd genotipli tohum ile dd genotipli tohum çaprazlanarak tamamı kuraklığa dayanıksız çekinik tohumlar elde edilir. Verilen hipotezler için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) 1. hipotez doğrudur. Çünkü çaprazlama sonucunda homozigot çekinik genotipli birey elde edilemez.
- B) Hipotezler doğrudur. Çünkü her iki çaprazlamada da “D” aleli bulunmaktadır.
- C) Hipotezler yanlıştır. Çünkü her iki çaprazlamada da “d ” aleli bulunmaktadır.
- D) 2. hipotez doğrudur. Çünkü çaprazlama sonucunda heterozigot baskın genotipli birey elde edilemez.
6. Dünya’nın yıllık hareketine bağlı olarak mevsimlerin başlangıcı yarım kürelere göre farklılık göstermektedir. Aynı şekilde bir yarım kürede yılın en uzun gecesi yaşanırken diğer yarım kürede ise en uzun gündüz yaşanır. Dünyanın değişik bölgelerinde yaşayan Türk öğrenciler, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı için Türkiye’ye gelmiştir. Birbirleriyle tanışan öğrencilerin yaşadıkları yer ile ilgili konuşmaları şu şekildedir: Ekin : Yaşadığımız yerde 21 Aralık’ta yılın en uzun gündüzü yaşanır. Elif : Benim yaşadığım yerde yıl boyunca daima 12 saat gece, 12 saat gündüz yaşanır. Arda : Benim yaşadığım yerde ise 21 Haziran’da yaz mevsimi başlar. Umut : Yaşadığım şehirde yılın yalnız iki gününde gece ve gündüz süreleri birbirine eşittir. Bu bilgilere göre öğrencilerden hangisinin yaşadığı yer kesin olarak Kuzey Yarım Küre’dedir?
- A) Umut
- B) Arda
- C) Elif
- D) Ekin
7. Aşağıda koyunlarda gerçekleştirilen klonlamanın aşamaları şema ile gösterilmiştir. Bu şema ile ilgili olarak, I. Vücut hücresine ait çekirdeğin aktarıldığı yumurta hücresi, uygun ortamda embriyoyu oluşturmuştur. II. D koyununun genetik yapısı C koyunu ile aynıdır. III. D koyunu eşeyli üreme ile oluşmuştur. ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) I, II ve III.
- B) I ve III.
- C) Yalnız I.
- D) II ve III.
8. Bir araştırmada bezelye bitkisinin tohum şeklinin kalıtımıyla ilgili aşağıdaki çaprazlamalar yapılmıştır. Yapılan bu çalışmaya göre aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) İlk çaprazlama sonucu oluşan bitkilerin hiçbiri çekinik fenotipte değildir
- B) İkinci çaprazlama sonucu oluşan yuvarlak tohumların tamamının genotipi melezdir
- C) Buruşuk tohumlu olma özelliği, yuvarlak tohumlu olma özelliğine baskındır
- D) İlk çaprazlama sonucu oluşan tohumların genotipi, baskın özellikteki arı döldür
9. Öğrenciler sınıfta bilimsel bir dergide yer alan aşağıdaki metni okuyorlar. Ormanlık bir alandaki geyik sayısını artırmak isteyen yetkililer bu bölgede geyikleri tehdit eden unsurları ortadan kaldırıyor. Başlangıçta geyiklerin sayıları giderek artıyor. Ancak geyiklerin sayısı arttıkça birey başına düşen besin miktarı ve yaşam alanı azalıyor. Yaşam için gerekli kaynaklar azaldığından bireyler arasında rekabet, hastalık ve yavrularda ölümler artıyor. Bundan sonra nüfus artış hızı giderek yavaşlıyor. Ortamın koşullarına uygun özellikler taşıyan ve bunları yeni kuşaklara aktarabilen bireyler yaşamaya devam ediyor. Öğrencilerin bu metinden hareketle yapmış olduğu aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
- A) Geyiklerin artış hızı, düşmanlarının olmadığı alanlarda sürekli olarak yükselir.
- B) Geyiklerin kullandığı kaynakların azalması, kaynakların kullanımında rekabete yol açar.
- C) Geyiklerin sayısı, ortamın kaynak miktarı ile kontrol edilmektedir.
- D) Yaşam alanındaki değişimler, bu değişimlere uygun özellik taşıyan geyiklerin seçilimini destekler.
10. İklim, geniş bir alanda uzun süre gözlenen sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgâr ve yağış gibi hava olaylarının ortalamasıdır. Hava durumu ise, daha dar bir alanda, kısa süre içinde görülen hava olaylarıdır. Fen Bilimleri dersinde iklim ve hava durumu kavramlarını pekiştirmek isteyen öğretmen, öğrencilerinden iklim ve hava durumu örneklerini içeren birer kart hazırlamalarını istemiştir. Bir öğrencinin hazırladığı kartlar aşağıdaki gibidir: Kartlardaki bilgilerin tamamen doğru olması için hangi ifadelerin birbiriyle yer değiştirmesi gerekir?
- A) II - ●
- B) I - ●
- C) III - ▲
- D) I - ■
11. Fen bilimleri öğretmeni Betül Hanım dünyanın güneş etrafındaki bir yıllık dolanımını çizerek öğrencilerinden konu ile ilgili yorum yapmalarını istiyor. Ahmet: 21 aralık tarihinde kuzey yarımkürede yaz mevsimi yaşanır Sinem: Dünya 1 konumundan 2 konumuna giderken Güney Yarım Küre’de gündüzler uzamaya başlar. Selim: Dünya 3 konumda iken güneş ışınları oğlak dönencesine dik açı ile gelirken, yengeç dönencesine eğik açı ile gelir. Buna göre hangi öğrencilerin yorumları yanlış olabilir?
- A) Yalnız Selim
- B) Yalnız Ahmet
- C) Ahmet ve Selim
- D) Ahmet, Sinem ve Selim
12. Küresel ısınma: Atmosferde sera gazı olarak nitelendirilen gazların güneş ışınlarının bir kısmını tekrar yeryüzüne göndermesinden dolayı gezegenimizde sıcaklık artışına sebep olmasıdır.Bilim adamları bu konuda yaptıkları araştırmalarında küresel iklim değişikliklerinin nedenleri ve sonuçları üzerinde tartışıyorlar. Kerem Bey küresel ısınmanın nedenleri ile ilgili bilgileri, Erdem Bey küresel ısınma değişikliğinin sonuçları hakkında bilgi toplamışlardır. Topladıkları bilgileri tablo şeklinde açıklamışlardır. Bu sonuçları arkadaşları aşağıdaki şekilde değerlendirmişlerdir. Aydın: Erdem Bey’in listelediği sonuçlar doğrudur. Tolga: Kerem Bey’in listelediği sebepler doğrudur. Osman: Kerem Bey’in listesinden 2 ve 5 numaralı maddeler Erdem Bey’e aktarılmalıdır. Buna göre Kerem ve Erdem Bey’in hangi arkadaşları doğru değerlendirme yapmıştır?
- A) Yalnız Osman
- B) Aydın ve Osman
- C) Aydın ve Tolga
- D) Yalnız Aydın
13. Aşağıda nemli havanın hal değişmesinin gerçekleştiği yerlere göre yağışlar verilmiş. Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Y, su buharı buz kristallerine dönüşerek yer yüzüne kar halinde iner.
- B) K, bulutların yer yüzüne yakın yerlerde oluşmuş halidir.
- C) L, donan su damlacıklarının yer yüzüne dolu şeklinde inmesidir.
- D) X,su buharı yoğuşarak yer yüzüne su halinde iner.
14. Aşağıdaki İklim ve Hava Durumu konusuyla ilgili yapılan bir sunumda kullanılan M ve N görselleri aşağıda verilmiştir. Buna göre sunum sırasında üzerinde durulan bazı noktalar notlar aşağıda verilmiştir. 1. Genelde Klimatologlar ……. Meteorologlar ise ……..görselinin oluşturulmasını sağlar. 2. Bir bölgede kısa sürede meydana gelen atmosferik olayları inceleyen kişiler genelde ……… görselini paylaşırlar. 3. ………görselinde görülen olayları anlatırken kurak, yağışlı, soğuk, sıcak gibi ifadeler kullanılır. 4. ……….görselinde görülen olayları anlatırken güneşli, yağmurlu, rüzgarlı gibi ifadeler kullanılır. Buna göre verilen ifadelerde boş bırakılan yerler sırsıyla M veya N harfleriyle doldurulursa doğru cevaplar aşağıdakilerden hangisindeki gibi olur?
- A) 1: M/N - 2: M - 3: N - 4: M
- B) 1: M/N - 2: M - 3: N - 4: M
- C) 1. M/N - 2: N - 3: M - 4: N
- D) 1: N/M - 2: N - 3: M - 4: N
15. Dünya’nın Güneş’e göre konumu şekildeki gibi olduğuna göre aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
- A) T bölgesinde kış mevsimi yaşanmaktadır
- B) Z bölgesinde yaz mevsimi yaşanmaktadır.
- C) T bölgesinde bu mevsimde birim yüzeye düşen enerji miktarı daha fazladır.
- D) Bu mevsimde Z ve T bölgelerine düşen ışık enerjisi miktarları birbirine eşittir
16. Fen bilimleri dersinde Remzi öğretmen tahtaya aşağıdaki gibi dünyanın güneş etrafındaki bir yıllık dolanımını çizerek öğrencilere bazı sorular yöneltiyor. 1. Güneş ışınlarının kuzey yarım küreye dik geldiği konum hangisidir? 2. Güney yarım kürede hangi konumdan itibaren yaz mevsimi başlar? 3. Kuzey yarım kürede hangi iki konum arasında ilkbahar mevsimi yaşanır? Buna göre aşağıdaki öğrencilerden hangisi bütün soruları doğru cevaplamıştır?
- A) Tuanna: 1 Soru: M / 2: Soru: K / 3: Soru K-L
- B) Hasret: 1 Soru: K / 2: Soru: L / 3: Soru M-N
- C) Mücahit: 1 Soru: M / 2: Soru: K / 3: Soru K-L
- D) Diyar: 1 Soru: K / 2: Soru: M / 3: Soru L-M
17. Emekli olan Kaan Bey seyahat gemisiyle tatile çıkıyor. Seyahati süresince belirli aylarda gittiği yerlerin gece-gündüz sürelerini not ederek Şekil 1’deki grafiği çiziyor. Buna göre Kaan Bey ile ilgili; I. Geziye 1 numaralı konumdan başlayarak 3 numaralı konumda bitirmiştir. II. 21 Haziranda 2 numaralı konumda bulunmuştur. III. Geziye 4 numaralı konumdan başlayarak 3 numaralı konumda bitirmiştir. yukarıdaki yorumlardan hangisi söylenebilir?
- A) Yalnız III
- B) I ve II
- C) II ve III
- D) Yalnız I
18. Aşağıda 26.04.2019 tarihinde Meteoroloji Genel Müdürlüğünün yayınladığı uydu görüntülerine ait fotoğraf verilmiştir.Uydu görüntülerinde Marmara ve Ege bölgelerinde havanın açık,İç Anadolu ,Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerimizde havanın bulutlu,Güneydoğu Anadolu Bölgesinin ise parçalı bulutlu olduğu görülmektedir. Bilindiği üzere havanın bulutu ya da açık olması bölgelerde meydana gelen yüksek ve alçak basınç alanlarından kaynaklanmaktadır. Buna göre; I. İstanbul’dan Ankara’ya doğru rüzgâr oluşumu gözlemlenir. II. Ankara’daki hava sıcaklığı diğer illerimize göre daha düşük seviyededir. III. İzmir ilimiz Diyarbakır’a göre daha fazla yüksek basınç alanına sahiptir. yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
- A) Yalnız II
- B) I ve III
- C) I ve II
- D) II ve III
19. Dünyamızın eksen eğikliğinin yaklaşık 23° olması mevsimlerin oluşmasında etkilidir. Güneş sistemindeki bazı gezegenlerin eksen eğikliği şekilde verilmiştir. Eksen eğikliği göz önünde bulundurulduğunda; I. Merkür’de bir mevsimin bittiğini ve diğerinin başladığını fark etmek mümkün değildir. II. Eksen eğikliği gezegenler arasında farklılık gösterebilir. III. Mars’taki yıllık sıcaklık farkı Dünya’dan daha fazla ölçülür. yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?
- A) I ve II
- B) II ve III
- C) Yalnız I
- D) I, II ve III
20. 30 Ocak 2020 tarihinde ülkemizdeki bazı bölgelerde verilen sıcaklık grafiği aşağıdaki gibidir. Buna göre; I. Geniş bölgelerdeki sıcaklık değerleri ölçüldüğü için Klimataloglar tarafından çizilmiştir. II. Karadeniz bölgesinden Ege’ye doğru rüzgarlar oluşur. III. Ege bölgesi alçak basınç alanına sahip olduğundan hava genellikle açıktır. yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur ?
- A) II ve III
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II
