1. Teraryum genellikle cam ve şeffaf plastik malzemelerden yapılan, içinde solucan, böcek ve küçük bitkiler gibi canlıların yaşayabildiği, kara ortamının ve atmosferin taklit edildiği, kapalı bir ortamdır. Malzemeler belirli bir sıraya göre kabın içine yerleştirilerek yukarıdaki teraryum elde ediliyor. Su ilave edilerek cam kabın açık olan kısmı hava geçirmez şeffaf streçle kapatılıyor. Yeteri kadar güneş alan bir ortama bırakılarak ağzı hiç açılmadan birkaç hafta takip edildiğinde bitkilerin ve solucanın yaşamaya devam ettiği gözleniyor. Buna göre teraryumda gerçekleşen olaylarla ilgili, I. İçerisinde bir enerji dönüşümü meydana gelir. II. Bitkiler, gereksinim duyduğu besinleri topraktan alır. III. Gündüz sadece fotosentez gerçekleşirken solunum gece gerçekleşir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) II ve III
- B) I ve II
- C) Yalnız I
- D) I, II ve III
2. Antoine Lavoisier 1774 yılında gerçekleştirdiği deneyde, • Bir miktar kalay ve bir miktar hava içeren cam balonun ağzını sıkıca kapatmış ve tartmıştır (Şekil I). • Ardından cam balonu ısıtmış ve kalayın tebeşir tozuna benzer bir toz oluşturduğunu gözlemlemiştir (Şekil II). • Isıtma işleminden sonra cam balonu aynı koşullarda tekrar tarttığında kütlenin ilk ölçüm sonucuyla aynı olduğunu gözlemlemiştir (Şekil III) Lavoisier’in yaptığı bu deneyden hareketle, I. Kimyasal tepkimeye giren maddelerin atom çeşidi sayısı, oluşan ürünün atom çeşidi sayısından farklıdır. II. Kimyasal tepkimelerde oluşan ürünlerin kütleleri toplamı, tepkimeye girenlerin kütleleri toplamına eşittir. III. Kimyasal tepkimeler sonucunda bir madde yoktan var olmaz, var olan madde de yok olmaz. genellemelerinden hangileri yapılamaz?
- A) Yalnız III
- B) Yalnız I
- C) I ve II
- D) II ve III
3. Eğik düzlemde bir cismi dengelemek için uygulanması gereken kuvvetlerle ilgili aşamaları belirtilen deney yapılıyor. • Bir cismin ağırlığı dinamometre ile ölçülüyor. (Şekil I) • Yüksekliği değiştirilebilir ve sürtünmesi önemsenmeyen eğik düzlem sisteminde cisim, dinamometre ile dengeleniyor. (Şekil II) • Ardından eğik düzlemin yüksekliği artırılıyor ve cisim, dinamometre ile tekrar dengeleniyor. (Şekil III) Buna göre Şekil III’te uygulanan kuvvetle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Eğik düzlemin yüksekliği arttığından uygulanan kuvvet azalır.
- B) Eğik düzlemin eğimi arttığından uygulanan kuvvet artar.
- C) Eğik düzlemin boyu kısaldığından uygulanan kuvvet artar.
- D) Eğik düzlemlerde işten kazanç olmadığından uygulanan kuvvet azalır.
4. Aşağıda 0 °C’de deniz kenarında yapılan bir deneye ait görsel verilmiştir. Buna göre, yapılan deneyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Kapak açıldıktan sonra cam boruda cıva seviyesinin düşmesi, cıva yüksekliğinin oluşturduğu basıncın açık hava basıncından büyük olduğunu göstermiştir.
- B) Açık hava basıncı 76 cm yüksekliğindeki cıvanın oluşturduğu basınca eşittir
- C) Cam borunun cıva ile tamamen doldurularak ağzının kapatılması, boru içindeki gaz basıncını sıfırlamıştır
- D) Kapak açıldıktan sonra cam boruda cıva seviyesinin düşmesiyle oluşan boşluk, hava ile dolmuştur.
5. Çeşitli basit makineler kullanılarak hazırlanan bileşik makine düzeneğinde, eğik düzlem üzerinde bulunan yükü yukarı taşımak için F kuvveti, şekildeki gibi uygulanıyor. Buna göre, F kuvvetinin büyüklüğü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?(Sürtünmeler ve kaldıraç çubuğunun ağırlığı ihmal edilecektir.)
- A) Destek M noktasına kaydırılırsa azalır.
- B) Çıkrıktaki ipin sarım sayısı artırılırsa azalır.
- C) Eğik düzlemin eğimi küçültülürse artar.
- D) R kolunun boyu uzatılırsa artar.
6. Saf bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 °C artırmak için gerekli olan enerjiye “öz ısı” denir. Kütleleri eşit iki maddenin sıcaklığını eşit derecede artırmak için öz ısısı büyük olan maddeye daha çok ısı verilmesi gerekir. Aynı cins iki maddenin sıcaklığını eşit derecede artırmak için ise kütlesi büyük olana daha çok ısı verilmesi gerekir. Bir öğretmen laboratuvarda aşamaları aşağıda belirtilen deneyi yapıyor. • Kaynama sıcaklıkları 75°C’nin üzerinde olan aynı sıcaklıktaki K, L ve M sıvılarını özdeş beherlere koyuyor. • Özdeş ısıtıcılarla beherleri 10 dakika boyunca ısıtıyor ve sıvılardaki sıcaklık değişimini aşağıdaki grafikle gösteriyor. Bu bilgiler ve grafik dikkate alındığında sıvılarla ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?
- A) Farklı cins ve eşit kütlelerde alınmışlarsa öz ısısı en büyük olan M sıvısıdır.
- B) Son sıcaklıklarının 70 °C olması için en fazla ısı M sıvısına verilmelidir.
- C) L sıvısına diğer sıvılara göre daha fazla ısı verilmiştir.
- D) Aynı cins alınmışlarsa kütlesi en az olan L sıvısıdır.
7. Basit makineler, kuvvetten ya da yoldan kazanç sağlayarak günlük hayatı kolaylaştıran pratik araçlardır. Aşağıdaki numaralı kutucuklarda bir yükü hareket ettirmek, kaldırmak, döndürmek vb. amaçlar için kullanılan basit makineler verilmiştir. Buna göre görsellerdeki basit makinelerle ilgili yapılan çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) 4, daima kuvvet kazancı sağlar.
- B) 6, hareketin hızını değiştirerek aktarılmasını sağlar.
- C) 1 ve 5, kuvvetin büyüklüğünün değişmesini sağlar.
- D) 2 ve 3, yoldan kazandırır.
8. Şekilde, bir ormandaki kısmi besin ağı gösterilmektedir. Bu besin ağı ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Biyolojik birikimin en fazla olduğu canlılar yılan ve baykuştur.
- B) Besin ağındaki besin zincirleri üretici basamağından başlar.
- C) Kuş sayısı azalırsa tavşan üzerinde, av olma baskısı artar.
- D) Güneş’ten gelen enerjinin aktarılmasında etçillere doğru gidildikçe kayıp azalır.
9. Kara ve denizler Güneş’ten aynı miktarda ısı almalarına rağmen denizler karalara göre daha yavaş ısınıp daha yavaş soğur. Dolayısıyla aynı bölgede gündüzleri karalar, denizlere göre daha hızlı ısınırken geceleri daha hızlı soğur. Bu da bölgeler arasında sıcaklık etkisiyle basınç farkları oluşturarak havanın yatay ve dikey yönlü hareket etmesine neden olur. Aşağıdaki görselde A ve B bölgeleri arasında havanın yatay yönlü hareketi gösterilmiştir. Buna göre söz konusu bölgelerin sıcaklık durumları ve hava hareketleri ile ilgili, I. A bölgesinin sıcaklığı B bölgesine göre daha yüksektir. II. Geceleyin havanın ters yönde hareket etmesi beklenir. III. B bölgesi gece ve gündüzleri daima yüksek basınç alanı hâlindedir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) Yalnız I
- B) I, II ve III
- C) II ve III
- D) I ve II
10. Bir öğrenci “DNA ve Genetik Kod” ünitesiyle ilgili şu posteri oluşturmuştur. Posterdeki örnekler incelendiğinde, aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?
- A) Çevresel faktörler canlıların genetik yapısında değişikliğe yol açabilir.
- B) Çevresel faktörlerde değişiklik olmazsa bir türe ait canlıların genotipleri birbirinin aynısı olur.
- C) Çevresel faktörlerle canlıların dış görünüşlerinde değişiklikler meydana gelebilir
- D) Çevresel faktörlerin etkisiyle canlılarda meydana gelen her değişiklik yavru döllere aktarılabilir.
11. Aylık sıcaklık ve yağış değerlerinin birlikte verildiği grafiklere iklim diyagramları denir. Bu diyagramdan yağış ve sıcaklık değerlerinin seyirleri izlenerek o yerin hangi iklim tipinde yer aldığı tespit edilir. Erzurum ve Antalya illerine ait iklim diyagramları aşağıda verilmiştir. Verilenlerden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Antalya’daki yaz yağışları Erzurum’dan daha fazladır.
- B) Erzurum’da mayıs ayında Antalya’ya göre daha fazla kar yağışı gözlenir.
- C) Erzurum’un yıllık sıcaklık ortalaması Antalya’dan düşüktür
- D) Antalya ve Erzurum’da görülen iklim özellikleri büyük oranda benzerlik gösterir.
12. Hava olayları insan yaşantısını doğrudan etkiler. Hava durumu kısa süreli insan faaliyetlerine ilişkin plan ve kararlarda etkiliyken iklim özellikleri daha uzun süreli plan ve kararlarda etkilidir. Aşağıdaki tabloda 1981-2010 yılları arasında Ankara iline ait bazı ortalama değerler verilmiştir. Buna göre tablodaki veriler Ankara ile ilgili, I. Yapılacak günlük faaliyetler II. Yetiştirilecek tarımsal ürünler III. Yapılacak turizm faaliyetleri kararlarından hangilerinin verilmesinde kullanılabilir?
- A) Yalnız II
- B) I, II ve III
- C) Yalnız I
- D) II ve III
13. Hava durumu için kullanılan bazı semboller aşağıda verilmiştir. Beş gün boyunca sabah, öğle ve akşam saatlerinde hava durumu gözlemlenmiş ve gözlem sonuçları aşağıdaki tabloya kaydedilmiştir. Tablodaki verilere göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
- A) Pazartesi ve cuma günü öğle saatlerinde yağış görülme olasılığı çok düşüktür.
- B) Perşembe günü akşam saatlerinde havadaki su buharı, buz kristalleri şeklinde yoğuşmuştur.
- C) Çarşamba günü öğlen ve akşam saatlerinde hava belirgin şekilde rüzgârlıdır.
- D) Pazartesi ve salı günü sabah saatlerinde su damlacıkları yeryüzüne yakın yerlerde havada asılı kalmıştır.
14. Sıcaklık, ışık, su ve besin gibi etkenler canlılarda modifikasyona sebep olur. Bir çocuk ailesi ile birlikte dağa gezmeye gittiklerinde oradaki karahindiba bitkisinin boyunun, evinin bahçesinde çıkan karahindiba bitkilerinden daha kısa olduğunu gözlemliyor. Bu bitkilerden aldığı tohumları evinin bahçesine ekiyor. Buna göre, I. Dağda yetişen karahindiba bitkisi ile evinin bahçesinde yetişen karahindiba bitkisindeki büyümeye neden olan genlerin işleyişi farklı olabilir. II. Dağda yetişen karahindiba bitkisinin tohumu, evinin bahçesine ekildikten sonra genlerinde yapısal değişiklik meydana gelmiştir. III. Karahindiba bitkisinin değişik ortamlardaki boylarının farklı olması modifikasyona örnek olarak verilir. çıkarımlarından hangileri doğrudur?
- A) I ve III
- B) II ve III
- C) I ve II
- D) I, II ve III
15. Futoshiki sütunlar ve satırlardan oluşan bir oyundur. Kutular arasında küçüktür (<) sembolü ile büyüktür (>) sembolü bulunur. Bu sembolün bulunduğu kutulara yazılacak kelimeler arasında büyüklük ve küçüklük ilişkisi vardır. Kelimeler tabloya yerleştirilirken bu semboller dikkate alınmalıdır. Oyunun kuralına göre bir kelime her satır ve sütunda mutlaka bir kez bulunmalıdır. Aşağıda bu oyuna ait bir tablo verilmiştir. Tablo verilen semboller dikkate alınarak “Kromozom”, “DNA”, “Gen” ve “Nükleotid” kavramları ile doldurulacaktır. Buna göre 1 ve 2 ile belirtilen kutulara hangi kavramlar gelmelidir?
- A) 1. Kutu: Nükleotid - 2. Kutu: Gen
- B) 1. Kutu: DNA - 2. Kutu: Kromozom
- C) 1. Kutu: Kromozom - 2. Kutu: Nükleotid
- D) 1. Kutu: Gen - 2. Kutu: DNA
16. Aşağıdaki görselde bir ağaç türünün farklı mevsimlerdeki durumu verilmiştir. Buna göre verilen tarih ve konumlar dikkate alındığında hangi seçenekteki ağacın durumu doğru gösterilmiştir?
17. Bitkilerin ışık alma süresi, bulunduğu yarım küreye göre değişiklik gösterir. Bitkiler çiçeklenme zamanında ışık alma ihtiyacına göre uzun, kısa ve nötr gün bitkileri olarak üç gruba ayrılır. Bir bitki; çiçeklenme zamanında 12-14 saatten fazla ışığa ihtiyaç duyuyorsa uzun gün, gün uzunluğundan etkilenmiyorsa nötr gün, gecenin gündüzden daha uzun olduğu günlerde çiçekleniyorsa kısa gün bitkisi olarak isimlendirilir. Bir araştırmacı, yeni keşfettiği bir bitki ile çalışma yapmaktadır. Grafiklerde bu bitkinin ekildiği bölgelere ait bir aylık ortalama gündüz süreleri ile buralarda görülen çiçeklenme durumu verilmiştir. Verilen bilgilere göre sözü edilen bitki ile ilgili, I. A ve B bölgeleri Güney yarım kürede ise haziran, temmuz, ağustos aylarında çiçeklenir. II. C bölgesi Kuzey yarım kürede ise çiçeklenmesi için ekim ayı beklenmelidir. III. Nötr gün bitkisi olduğundan, Ekvator kuşağı üzerinde yıl boyu çiçeklenebilir. yargılarından hangileri söylenebilir?
- A) I ve III
- B) II ve III
- C) I, II ve III
- D) I ve II
18. Bir kalıtsal özelliğin nesiller boyunca nasıl aktarıldığını gösteren şemaya soy ağacı denir. Soy ağaçlarında aralarında çizgi bulunan bireyler çaprazlanmış demektir. Bu çizginin ortasından aşağı inen çizginin uçlarındaki bireyler ise, çaprazlama sonucu oluşan bireylerdir. Bezelyelerde boy uzunluğu kalıtımıyla ilgili çizilen soy ağacında boyalı bireyler kısa boyludur. Buna göre soy ağacındaki bezelyelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) 7 numaralı birey kısa boyluluk geni taşımaktadır.
- B) 6 numaralı bireyin genotipi tam olarak tespit edilemez.
- C) 5 numaralı birey homozigot baskın olabilir.
- D) 1 ve 2 numaralı bireyler kesinlikle melezdir.
19. Rüzgâr esme yönleri rüzgârgülü diyagramı ile gösterilir. Taralı alanlar o yönden esen rüzgârların sıklığını göstermektedir. Aşağıda bir bölgeye ait rüzgârgülü diyagramı verilmiştir. Bu bölge ile ilgili olarak, I. Rüzgârlar ağırlıklı olarak kuzey yönlerden esmektedir. II. Rüzgâr esme sıklığının en fazla olduğu yön doğudur. III. Rüzgâr, yıl içerisinde tüm yönlerden esmektedir. ifadelerinden hangileri söylenebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I, II ve III
- D) I ve III
20. Periyodik tablodan alınan kesite göre hangi yargı doğrudur?
- A) Atom numarası büyük olan A'dır.
- B) C ve D aynı periyottadır.
- C) A ve B aynı gruptadır.
- D) D'nin atom numarası C'den büyüktür.
