1. Yanma olayının devam edebilmesi için yanan maddenin oksijen gazı ile temasının devam etmesi gerekir. Bu temas kesilirseyanan maddenin oksijen ile yapmış olduğu kimyasal tepkime engellenerek yangın söndürülebilir. Bu olayı araştırmak için yapılan bir deneyin basamakları ve gözlemlenen olaylar aşağıda verilmiştir. Yapılan bu deneyde sonuç olarak aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- A) Oluşan köpük, kaptaki madde kütlesini artırmıştır.
- B) Karbonat ve sirkeyi oluşturan bağlar kırılmış, yeni atomlar oluşmuştur.
- C) Tepkime sürecinde oluşan yeni ürün, alevin oksijenle temasını kesmiştir.
- D) Köpük oluşumu, fiziksel değişim sonucunda meydana gelmiştir.
2. Bir öğretmen üç kısımdan oluşan aşağıdaki deney düzeneğini hazırlamıştır. Bu düzeneklerde gerçekleşen olaylar aşağıdaki gibidir. • 1. Kısım’daki erlenmayerde bulunan sülfürik asit (H2SO4) çözeltisi, içerisine atılan bakır parçacıkları ile tepkimeye girerek yeni bir çözelti ve kükürtdioksit (SO2) gazı meydana getiriyor. • 3. Kısım’daki su kaynatılıyor ve buharlaşması sağlanıyor. • Oluşan kükürtdioksit (SO2) gazı ile su buharı, cam boru içerisinde tepkimeye giriyor. Tepkime sonrası meydana gelen bileşik, soğuk su içinde bulunan erlenmayerde sıvı olarak birikiyor. Buna göre 2. Kısım’da gerçekleşen olay ve oluşan sıvı ile ilgili, I. Oluşan sıvının pH değeri 7’den büyüktür. II. Atmosfer içerisinde gerçekleşen bir olaya örnektir. III. Biriken sıvı, cam ile tepkimeye girerek erlenmayeri aşındırır. yorumlarından hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I.
- B) I, II ve III.
- C) Yalnız II.
- D) II ve III.
3. Kuzey yarım kürede yaşayan bir araştırmacı Güneş’in, takvim yapraklarında bulunan doğuş ve batış saatlerinden faydalanarak, yaşadığı şehrin gece ve gündüz sürelerini bir ay boyunca hesaplıyor. Elde ettiği verilerle aşağıdaki grafiği çiziyor. Buna göre L gününde ve sonrasında yaşanan olaylarla ilgili, I. L gününde Güneş ışınları Ekvator’a dik açıyla düşer. II. Güney yarım kürede gündüz süreleri kısalmaya başlar. III. Kuzey yarım kürede sonbahar mevsimi başlar. çıkarımlarından hangileri kesinlikle doğrudur?
- A) I ve II.
- B) II ve III.
- C) Yalnız III.
- D) Yalnız I.
4. Hücrede DNA’nın yapısında oluşan bozulmaları takip eden ve onaran farklı mekanizmalar vardır. Bunlardan birine ait görseller aşağıda verilmiştir. Bu mekanizmanın işleyişi hangi seçenekte en iyi açıklanmıştır?
- A) Dış etkenler DNA’nın yapısında hasara neden olabilir. Yanlış bağlanmanın bulunduğu bölge kesilerek uzaklaştırılır ve DNA ilk haline döndürülerek modifikasyon giderilmiş olur
- B) UV ışınları bazların birbirine yanlış bağlanmasına neden olabilir. Meydana gelen hasar, bazı mekanizmaların devreye girmesiyle düzeltilerek nükleotitlerin uygun bir şekilde buraya bağlanması sağlanır.
- C) UV ışınları gibi bazı dış etmenler nükleotitlerin yanlış eşleşmesine neden olabilir. Bu nükleotitlerle birlikte 12 nükleotit DNA’dan uzaklaştırılır. Ortaya çıkan boşluk doldurulur ve hasar giderilir.
- D) Bazı nükleotitler birbirlerine hatalı bir şekilde bağlandığında DNA’da mutasyon meydana gelir. Mutasyona neden olan baz çifti DNA’dan uzaklaştırılarak yerine doğru olan baz çifti getirilir.
5. Yeryüzündeki su kaynaklarından buharlaşarak oluşan nem; yağmur, kar, dolu, çiy veya kırağı olarak yeryüzüne tekrar döner. Bunları, 0 ºC’nin altında veya 0 ºC’nin üstünde oluşan hava olayları şeklinde sınıflandırmak mümkündür. Örneğin sıvı haldeki çiy ve yağmur, 0 ºC’nin üstündeki ortamlarda oluşur. Aşağıda Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketini sürdürürken belli bir tarihteki konumu verilmiştir. Dünya üzerinde konumları gösterilen K ve L şehirlerinde, aşağıdaki hava olaylarından hangilerinin oluşma ihtimali daha fazladır?
- A) K: Çiy - L: Kırağı
- B) K: Kar - L: Yağmur
- C) K: Yağmur - L: Çiy
- D) K: Dolu - L: Kar
6. Tilkiler üzerinde araştırma yapan bir grup araştırmacı, üç tilkiye takip cihazı takıyor. Tilkileri belirli bir süre takip eden araştırmacılar aşağıdaki izlere rastlıyorlar. Özdeş zeminlerdeki bu izleri kontrol ederek şu üç sonuca ulaşıyorlar: • Her üç tilkinin de ayak izlerinin alanı eşittir. • K tilkisinin ayak izi derinliği, L tilkisinin ayak izi derinliğinden fazladır. • Sağ ayağı incinmiş olan M tilkisinin, bu ayağının iz derinliği ve sayısı sol ayak izinden daha azdır. Verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?
- A) K tilkisinin kütlesi L tilkisine göre daha fazla olduğundan zemine yaptığı basınç da daha fazladır.
- B) Bütün tilkilerin ayak izi alanları eşit olduğundan zemine yaptıkları basınç da eşittir
- C) M tilkisinin ayak izi sayısı daha az olduğu için yaptığı basınç da daha azdır.
- D) Tüm tilkilerin zemine uyguladığı kuvvet aynıdır.
7. Bir öğrenci, eşit bölmelere ayrılmış K, L, M, N kaplarından sadece K kabını bir sıvı ile ağzına kadar dolduruyor. Öğrenci, K kabındaki sıvının bir miktarını N kabına döktükten sonra K ve N kaplarının tabanlarındaki sıvı basıncının eşit olduğunu tespit ediyor. Bu işlemden sonra aşağıdaki adımları sırasıyla uyguluyor. I. adım: K kabında kalan sıvının bir kısmı M kabına dökülünce M ve N kaplarının tabanlarındaki sıvı basınçları eşit oluyor. II. adım: M kabındaki sıvının tamamı L kabına dökülüyor. III. adım: K kabında kalan sıvının 3/5 ’i M kabına dökülüyor. Buna göre kap tabanlarına etki eden sıvı basınçlarıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- A) I. adımdan sonra K kabının tabanındaki sıvı basıncı, II. adımdan sonra L kabının tabanındaki sıvı basıncına eşit olur.
- B) III. adımdan sonra M kabının tabanındaki sıvı basıncı, II. adımdan sonra L kabının tabanındaki sıvı basıncına eşit olur
- C) II. adımdan sonra L kabının tabanındaki sıvı basıncı, N kabının tabanındaki sıvı basıncına eşit olur
- D) Tüm adımlar tamamlandıktan sonra L, M ve N kaplarının tabanlarındaki sıvı basınçları birbirine eşit olur.
8. Bir konuyu araştırmak için aşağıdaki deney yapılıyor. 1. Aşama: İçi, renkli sıvı ile dolu plastik şişenin yan tarafına bir delik açılarak buraya pipet yerleştiriliyor ve hiçbir değişiklik olmuyor. 2. Aşama: Şişirilmiş esnek balon, plastik şişenin ağzına geçiriliyor. Bir müddet sonra balonun içindeki hava azalırken pipetten dışarı sıvı akışı oluyor. Bu deneye göre, I. Bardağa sıvı akmasının sebebi, gazın sıvıya basınç uygulamasıdır. II. Atmosferde bulunan gazlar, temas ettiği nesnelere basınç uygular. III. Sıvıların derinliği azaldıkça bulundukları kabın tabanına uyguladıkları basınç azalır. çıkarımlarından hangileri yapılabilir?
- A) II ve III.
- B) I ve III.
- C) I ve II.
- D) I, II ve III.
9. Doğu mercan yılanı olarak isimlendirilen zehirli yılan, avcıları (yılanlarla beslenen yırtıcıları) uyaran parlak renklere sahiptir. Avcılar, doğu mercan yılanlarına çok zehirli oldukları için nadiren saldırır. Zehirsiz bir yılan olan kırmızı kral yılanı ise doğu mercan yılanlarını dış görünüş olarak taklit etmektedir. Araştırmacılar, kırmızı kral yılanının taklit yeteneğiyle sağladığı avantajları incelemeye karar vermişlerdir. Bu amaçla doğu mercan yılanlarının bulunduğu ve bulunmadığı iki farklı bölgeye eşit sayıda plastik kırmızı kral yılanı ve plastik kahverengi yılan bırakmışlardır. Dört hafta sonra plastik yılanların üzerindeki saldırı izlerine göre aşağıdaki grafiği oluşturmuşlardır. Araştırma sonuçlarına göre aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
- A) Kırmızı kral yılanlarının, doğu mercan yılanlarının bulunduğu ve bulunmadığı bölgelerde bu yılanları taklit etmesi bir modifikasyon örneğidir.
- B) Doğu mercan yılanlarının bulunduğu bölgelerdeki avcılar, doğal seçilim sonucu parlak renkli yılanları av olarak tercih etmezler.
- C) Ortama uyum sağlayabilen kırmızı kral yılanları, doğu mercan yılanlarının olduğu bölgelerde daha az saldırıya uğramıştır
- D) Kırmızı kral yılanlarının taklit etme özelliği, doğu mercan yılanlarının olduğu ve olmadığı tüm bölgelerde etkili olmuştur.
10. Aşağıdaki görselde insanlarda COVID-19 hastalığına sebep olan SARS-CoV-2 virüsünün yapısı gösterilmiştir. Bulaşıcılığın önlenmesi ve azaltılması konusunda alkol ve sabun kullanılmasını öneren bilim insanlarına göre alkol; proteinyapıları oluşturan bağları yıkıp yeni bağlar yapar. Sabun, virüsü koruyan lipit zarın yapısını oluşturan yağları çözerek zarınkoruyucu etkisini yok eder. Böylece virüsün kalıtsal yapısını oluşturan yönetici molekül, dış ortamda hızlıca bozulur. Buna göre, I. Sabunun lipit zar yapısındaki yağı çözerek parçalaması fiziksel değişimdir. II. Dış ortamda kalan yönetici molekülün bozulması kimyasal değişimdir. III. Alkolün protein yapılardaki bağları parçalaması fiziksel değişimdir. çıkarımlarından hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I.
- B) II ve III.
- C) I, II ve III.
- D) I ve II.
11. Aşağıda bir tornavidanın farklı kullanım şekilleri verilmiştir. Tornavidanın verilen kullanım şekillerine göre, I. Şekil 1’de kuvvetten kazanç sağlanmıştır. II. Maşa ve cımbız üretim amacına uygun kullanıldığında Şekil 2’deki kaldıraç çeşidi ile benzerlik gösterir. III. Tornavida, Şekil 1 ve Şekil 2’de farklı basit makine olarak kullanılmıştır. çıkarımlarından hangileri yapılabilir?
- A) Yalnız I
- B) I ve III
- C) I, II ve III
- D) II ve III
12. Geçirimsiz iki tabaka arasında bulunan yer altı sularının açılan sondaj kuyuları ile yeryüzüne çıkması sonucu artezyen kaynağıoluşur. Mühendis Mehmet Bey yaptığı çalışmalar sonucunda su çıkarabileceği iki nokta belirlemiş ve belirlediği bu noktalara sondajkuyularını şekildeki gibi açarak artezyen oluşturmayı düşünmüştür. Sondaj kuyuları açıldığında gerçekleşecek olaylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) L noktasında su kendiliğinden çıkar. Çünkü L noktasının altındaki geçirimsiz tabaka daha kalındır.
- B) K noktasından suyun çıkabilmesi için pompaya ihtiyaç vardır. Çünkü K noktası, yeraltı su seviyesinin üzerindedir.
- C) L noktasından suyun çıkabilmesi için pompaya ihtiyaç vardır. Çünkü L’deki kuyunun derinliği daha fazladır.
- D) K noktasında su kendiliğinden çıkar. Çünkü K’deki kuyunun derinliği daha azdır.
13. Bir öğretmen sınıfta şekildeki düzeneği kuruyor ve öğrencilerine “Dinamometredeki değeri azaltmak için neler yapabiliriz?”sorusunu yöneltiyor. Buna göre öğrencilerden gelen, I. Eğimi azaltacak şekilde tahtanın boyunu uzatabiliriz. II. Daha fazla kuvvet uygularız. III. Kitap sayısını azaltabiliriz. cevaplarından hangileri doğrudur?
- A) I ve III
- B) Yalnız I
- C) II ve III
- D) I, II ve III
14. Hanoi kuleleri oyunu, kule içine geçirilmiş disklerin yine aynı şekilde başka bir kuleye taşınmasına dayanan bir oyundur. Bu oyunda, • Aynı maddeden yapılmış, farklı büyüklükte diskler kullanılır. • Her hamlede sadece bir disk yerinden oynatılabilir. • Büyük disk, küçük disk üzerine gelemez. • Alınan disk, herhangi bir kuleye konulmak zorundadır. 1. kuledeki diskleri 7 hamleyle 3. kuleye taşıyan bir öğrenci ilk hamleyi aşağıdaki gibi yapmıştır. Hamlelere göre disklerin 2. kulenin tabanına uyguladığı basıncı gösteren grafik aşağıdakilerden hangisi olabilir?
15. • Tüketilen kaynakların yeniden üretiminin sağlanması ve oluşan atıkların bertaraf edilmesi için kullanılan verimli toprak ve su alanı ekolojik ayak izi kapsamında yer almakta ve küresel hektar ile ifade edilmektedir. • Bir coğrafi bölgenin yenilenebilir doğal kaynakları üretme kapasitesi ise biyolojik kapasite olarak adlandırılmaktadır. Aşağıdaki grafikte 1961-2011 yılları arasındaki kişi başına düşen küresel ekolojik ayak izi ve biyolojik kapasite oranları yer almaktadır. Verilen bilgiler ve grafikten hareketle aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
- A) Kaynakların yenilenme hızlarından daha hızlı bir şekilde tüketilmesi, insan yaşamının ve biyolojik çeşitliliğin bağlı olduğu kaynakları yok edebilir.
- B) Ekolojik açığın artması, karbondioksit salınımının yükselmesi ve içilebilir suların tükenmesi gibi birçok olumsuz sonuca neden olabilir.
- C) İnsanların doğadan taleplerinin artması, kişi başı küresel hektar alanını düşüreceğinden ekolojik açığın azalmasını sağlayabilir.
- D) Biyolojik kapasitede meydana gelen azalışın aksine ekolojik ayak izinin artması, dünyamızı sürdürülemez bir yapıya sokabilir.
16. Bitkilerin fotosentez yapabilmesi için klorofilin ışığı soğurması gerekir. Işığın soğurulma miktarı arttıkça fotosentez hızı da artar. Fotoelektrik tüp, ışık enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren alettir. Oluşan elektrik akımı ise miliampermetre ile ölçülür. Miliampermetrede okunan değerin yüksek olması, klorofilin o rengi az soğurarak geçirdiğini gösterir. Aşağıdaki şekillerde belirlenen renklerdeki ışıkların, klorofil çözeltisi bulunan tüp içinden geçerek fotoelektrik tüp aracılığıyla oluşturdukları elektrik akımları gösterilmektedir. Işık renginin fotosenteze etkisini araştırmak isteyen bir araştırmacı, farklı renklerdeki ışıkları ipliksi yeşil alg üzerine düşürmüştür.Algdeki fotosentez hızını ölçmek için ise algin bulunduğu deney kabına sadece oksijenli solunum yapan bakteri türü koymuştur. Verilen bilgilere göre deney ortamında bakterilerin alg üzerindeki ışık rengine bağlı dağılımlarının aşağıdakilerden hangisi gibi olması beklenir?
17. Elektrik yüklerinin cisimler üzerindeki etkisini araştıran bir öğrenci aşağıdaki deney düzeneğini hazırlıyor. Yükünü bilmediği K, L ve M iletken kürelerini yalıtkan eldiven giymiş olduğu eliyle sabit ve X cismine etki edecek şekilde tutuyor. X cisminin bağlı olduğu dinamometrede okunan değerleri aşağıdaki tabloya kaydediyor. İletken X cisminin yükü bilinmediğine göre K, L ve M küreleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
- A) X negatif ise L de nötrdür.
- B) X negatif yüklü ise M de negatif yüklüdür.
- C) X pozitif yüklü ise M nötrdür.
- D) X pozitif yüklü ise K de pozitif yüklüdür.
18. Elektriklenme, günlük yaşamın birçok alanında ve teknolojide kullanılır. Örneğin otomobil ve beyaz eşyaların boyanmasında elektriklenmeden faydalanılır. Boyama olaylarında gerçekleşen aşamalar aşağıda verilmiştir. I. Boyanacak otomobil ya da beyaz eşyanın yüzeyi negatif (-) elektrik yüküyle yüklenir. II. Boya damlacıklarının, püskürtme mekanizmasında pozitif (+) elektrik yüküyle yüklenmesi sağlanır. III. Boya damlacıkları püskürtme sırasında birbirini iter, böylece üst üste yapışmaz. IV. Boya damlacıkları ile yüzeyin elektrik yükleri birbirine zıt olduğundan boya tanecikleri yüzeye yapışır. Bir öğrenci, numaralanmış aşamalarda gerçekleşen olayları temsilen deneyler gerçekleştiriyor fakat bu aşamalardan biri için deney oluşturamıyor. Buna göre öğrenci hangi aşama için deney oluşturamamıştır?
19. Katı maddeler ağırlıkları nedeniyle bulundukları yüzeye kuvvet uygular. Birim yüzeye etki eden bu kuvvete basınç denir. Katıların basıncı, uyguladıkları kuvvete ve yere temas eden yüzeylerine bağlı olarak değişir. Taban alanları birbirine eşit olan, düzgün şekilli K, L, M ve N cisimleri aşağıdaki gibi üst üste konmuştur. Cisim çiftlerinin yere uyguladığı basınçların büyüklükleri grafikte gösterilmiştir. Buna göre cisimlerin ağırlıklarının doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
- A) M > L > K > N
- B) N > K > L > M
- C) K > L > M > N
- D) L > K > N > M
20. Nötr plastik bir çubuk ile nötr yün kumaş, şekilde gösterildiği gibi birbirine sürtülerek plastik çubuğun negatif, yün kumaşın ise pozitif elektrik yükü ile yüklenmesi sağlanmıştır. Negatif elektrik yüklü plastik çubuk ve pozitif elektrik yüklü yün kumaş ile ilgili, I. Plastik çubuktaki negatif elektrik yükü sayısı, pozitif elektrik yükü sayısından fazladır. II. Yün kumaştaki pozitif elektrik yükü sayısı, plastik çubuktaki negatif elektrik yükü sayısına eşittir. III. Yün kumaştaki pozitif elektrik yükü sayısı, plastik çubuktaki pozitif elektrik yükü sayısından fazladır. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur?
- A) Yalnız III
- B) Yalnız I
- C) I ve II
- D) II ve III
