1. DNA ile ilgili planladığı bir etkinliği gerçekleştirmek isteyen bir öğretmen tahtaya DNA molekülünün ve bir nükleotidin görselini yansıtıyor. Öğretmen bu etkinlik için sınıfa getirdiği farklı renkteki pulları aşağıdaki gibi ayırarak bir öğrencisine veriyor. Öğrencisinden bu pulları kullanarak DNA modeli tasarlamasını isteyen öğretmen şu açıklamaları yapıyor: • DNA molekül modeli oluştururken 1. gruptaki pullar 1. zincirin yapımında, 2. gruptaki pullar 2. zincirin yapımındakullanılacaktır. Gruplar arasında pul aktarımı kesinlikle yapılmayacaktır. • Pembe, sarı, yeşil ve mavi pullar organik bazları, kahverengiler deoksiriboz şekerini, griler de fosfat grubunu temsilenkullanılacaktır. • Organik baz çeşitleri için kullanılacak renkler belirledikten sonra en uzun DNA modeli yapılacaktır. Buna göre etkinlik sonunda kalan pullar aşağıdakilerden hangisi gibi olursa hatalı bir işlem yapıldığı söylenir?
2. Günlük hayatta karşılaşılan bazı olaylar sonunda maddenin sadece dış görünümünde meydana gelen değişimlere fizikseldeğişim, tanecik yapısında meydana gelen değişimlere ise kimyasal değişim denir. Aşağıda zeytinden sabun yapımı için gerekli malzemeler ve yapımı aşamaları sırasıyla verilmiştir. Buna göre sabun yapımındaki olaylar fiziksel ve kimyasal değişim olarak gruplandırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
- A) Fiziksel değişim: 1, 2 ve 3. - Kimyasal değişim: 4.
- B) Fiziksel değişim: 2 ve 4. - Kimyasal değişim: 1 ve 3.
- C) Fiziksel değişim: 3 ve 4. - Kimyasal değişim: 1 ve 2.
- D) Fiziksel değişim: 1, 2 ve 4. - Kimyasal değişim: 3.
3. Bir öğrenci sıvı basıncına etki eden değişkenleri araştırmak için üç farklı düzenek oluşturuyor. Oluşturulan düzeneklerin özellikleri aşağıdaki gibidir. • Tüm düzeneklerdeki U boruları ve içindeki sıvılar özdeştir. • Sadece I. ve II. düzenekteki beherler özdeştir. • Sadece I. ve III. düzenekte bulunan beherlerdeki sıvıların yoğunluğu aynıdır. Öğrenci hazırlamış olduğu düzeneklerde, beherlere daldırdığı lastik hortumun ucunu aşağı-yukarı hareket ettirerek U borularındaki sıvı seviyelerinde meydana gelen değişimleri gözlemliyor. Buna göre öğrenci, gözlemlerine dayanarak aşağıdaki sorulardan hangisine cevap bulamaz?
- A) Sıvının derinliği sıvı basıncını etkiler mi?
- B) Sıvının yoğunluğu sıvı basıncını etkiler mi?
- C) Kabın şekli sıvı basıncını etkiler mi?
- D) U borusundaki sıvının yoğunluğu sıvı basıncını etkiler mi?
4. Genetik danışmanlık ailedeki genetik bozuklukların oluşma riski veya oluşumu ile ilgili sorunları inceleyen bir alandır. Genetik danışmanlar, danışmanlık sürecinde şu aşamaları takip ederler: 1. En az üç nesli içeren ayrıntılı aile ağacını çizerler. 2. Hastalığın mevcut evlilikte ortaya çıkma riskini belirlerler. 3. Hastalığın seyri, tedavisi vb. konularında bilgi verirler. 4. Yönlendirici olmadan kararın aile tarafından verilmesini sağlarlar. Genetik danışman bir aile ile yaptığı çalışmada aşağıdaki görseli çizmiştir. Buna göre yapılan bu çalışma genetik danışmanlık sürecinin hangi aşamasını gösterir?
5. Bezelyelerde mor çiçek özelliği baskın, beyaz çiçek özelliği çekiniktir. Aşağıdaki şekilde mor ve beyaz çiçekli iki bezelyenin çaprazlanması ve çaprazlama sonucu oluşan bezelyelerden beş tanesi gösterilmiştir. Buna göre çaprazlanan bezelyelerin genotipleri ile ilgili, I. Mor çiçekli bezelye homozigottur. II. Mor çiçekli bezelye heterozigottur. III. Beyaz çiçekli bezelye homozigottur. ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?
- A) I ve III.
- B) I ve II.
- C) Yalnız II.
- D) Yalnız III.
6. Güneş ışınlarının geliş açısı ile o cismin gölge boyu arasında ters orantı vardır. Birbirinden farklı şehirlerde yaşayan Hülya ve Özge’nin, yıl içinde aynı saatte değişen gölge boylarına ait eşit birim aralıklı grafikler aşağıda verilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisinde Hülya ve Özge’nin bulunduğu bölgeler doğru olarak gösterilmiştir?
7. Kültür bitkileri doğal veya yapay yollarla ıslah edilip geliştirilen ve üretimleri yapılan bitkilerdir. DOMATESLER ESKİ LEZZETİNE KAVUŞACAK Son 100-200 yıldır tohum ıslah çalışmaları birim alanda daha fazla ürün elde etmeye dayalı olarak yapılmaktadır. Bu çalışmalar sırasında domateslerin bazı tat ve aroma karakteri kaybolmaktadır. Bilim insanları yeni çalışmalarla ıslah edilmemiş yabani tipleri, bugünkü kültür bitkilerine aktararak domatesleri eski tat ve kokularına kavuştururken, insan sağlığına olumlu etki yapan vitamin oranını da artırmayı amaçlamışlardır. Bu habere göre, I. Genler üzerinde yapılan değişiklikler başka karakterlerin kaybolmasına neden olabilir. II. Biyoteknolojik faaliyetler her zaman canlı doğasına uymayan yapay yöntemlerle gerçekleştirilir. III. Genetiği değiştirilmiş organizmalar kendi aralarında çaprazlanarak istenilen özelliklere sahip hâle getirilebilir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) Yalnız I.
- B) I, II ve III.
- C) II ve III.
- D) I ve III.
8. Aşağıdaki grafikte P, R ve S elementlerinin katman sayıları ve son katmandaki elektron sayıları verilmiştir. Verilen grafiğe göre, I . Elementlerin atom numaraları P > R > S şeklindedir. II. R ve S elementlerinin kimyasal özellikleri benzerdir. III. P ve S elementleri periyodik cetvelde aynı yatay sırada bulunurlar. çıkarımlarından hangileri doğrudur?
- A) I ve III.
- B) Yalnız II.
- C) Yalnız I.
- D) II ve III.
9. Elementler kimyasal olaylar neticesinde birleşerek yeni bir madde oluştururlar. Bu kimyasal olay sırasında oluşan bileşiğinkütlesi tepkimeye katılan elementlerin kütleleri toplamına eşittir. Yapılan deneylerde farklı miktarlarda azot ve hidrojen gazları uygun şartlarda tepkimeye sokularak amonyak bileşiğininoluşumu gözlemlenmiştir. Tepkimenin oluşum modeli ve maddelerin kütleleri ile ilgili tablo aşağıda verilmiştir. Buna göre tabloda verilen ölçümler kontrol edildiğinde hangi deneyde yapılan ölçümde hata yapılmıştır?
10. Yapılan araştırmalar Sahra gümüş karıncalarının saniyede 85,5 cm yol katederek, aldıkları yolun vücut uzunluklarının yaklaşık 100 katına ulaşabildiğini gösterdi. Bu durumun nedenlerinden biri bu karıncaların bacaklarının sıra dışı hareketidir. Çoğu böcek gibi karıncalar da adım atarken bacaklarını üçerli gruplar hâlinde hareket ettiriyor. Ancak çoğu böcek bu üç bacağı tam olarak aynı anda hareket ettiremiyor. Sahra gümüş karıncaları ise üç bacağı neredeyse eş zamanlı olarak hareket ettiriyor. Araştırmacılar bu tekniğin, - - - - artırdığını düşünüyor. Verilen metnin bilimsel olarak doğru olması için boşluğun aşağıdakilerden hangisi ile doldurulması gerekir?
- A) ağırlıklarını azaltarak rahat yürüme kabiliyetlerini
- B) kuma batıp onları yavaşlatmasını engelleyerek hareket kabiliyetini
- C) birim yüzeye etki eden kuvveti artırarak kumda daha fazla iz bırakma yeteneklerini
- D) yüzey alanını azaltarak daha hızlı hareket etme yeteneklerini
11. Dünya Sağlık Örgütünün uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan etmesine neden olan ve Covid-19 olarak adlandırılan salgın, 2019’un Aralık ayının son günlerinden beri dünyanın gündemindedir. Bu salgınla ilgili aşağıdaki afiş çalışması yapılmıştır. Buna göre afişte bulunan hangi kutucuk virüsün mutasyona uğradığı konusunda bilgi içermektedir?
12. Kalıtımda baskın özellik büyük harfle gösterilip her durumda fenotipte görülebilirken, çekinik özellik küçük harfle gösterilir ve sadece homozigot olduğunda fenotipte görülebilir. Melez mor çiçekli bir bezelye ile beyaz çiçekli bir bezelyenin çaprazlanması aşağıdaki gibi yapılıyor. Her aşama kendinden önceki aşamanın doğru olduğu kabul edilerek çaprazlama işlemi tamamlanmıştır. Buna göre aşamalar için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) II. aşamada Mor çiçekli bezelyenın genotipi yanlış verilmiştir.
- B) IV. aşamada F1 dölünde melez birey oranı %75’tir.
- C) I. aşamada alellerin gösterimi doğru yapılmıştır.
- D) III. aşamada çaprazlamaya göre oluşan F1 dölünün genotipi doğru verilmiştir.
13. 2011 yılında Japonya’da oluşan deprem ve tsunamiden sonra Fukuşima Nükleer Santrali’nde radyasyon sızıntısı meydana gelmiştir. Bir süre sonra santralin çevresinde yaşayan Lisenid ailesinden mavi kelebek türünün görünüşünde bazı değişiklikler gözlenmiştir. Bu kelebekler üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda, iki nesil sonra bile, kanatlarında küçülme ve gözlerinde de şekil bozukluğu olduğu belirtilmiştir. Kazadan iki ay sonra santrale yakın bir bölgeden toplanan bu türe ait kelebekler laboratuvar ortamında yetiştirildiğinde, bir sonraki nesilde mutasyona uğrayan özelliklerin görülme oranında % 18 artış olmuştur. Bu kelebeklerle sağlıklı kelebekler çiftleştirildiğinde mutasyona uğrama oranının % 34’e yükseldiği gözlenmiştir. Verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
- A) Mutasyonun üreme hücrelerinde meydana geldiğinin kanıtı kelebeklerdeki değişimin sonraki nesillerde gözlenmesidir.
- B) 2011 yılında meydana gelen nükleer sızıntı ile birçok canlının gen yapısında değişiklik meydana gelmiştir.
- C) Laboratuvarda üremeleri sağlanan kelebeklerin tamamında sızıntının etkisi gözlenmiştir.
- D) Mutasyona uğramış bireylerin sağlıklı bireylerle döllendirilmeleri sızıntının etkisini azaltmıştır
14. Hipotez: Sıvı basıncı, sıvının yoğunluğu arttıkça artar. Öğrenci bu hipotezi test etmek için bir deney yapmak istiyor ve aşağıdaki aleti tasarlıyor. Daha sonra bu aleti kullanarak aşağıdaki deney düzeneklerini hazırlıyor. Buna göre hazırlamış olduğu, deney düzeneklerinin hangileriyle hipotezin doğruluğunu ispatlar?
- A) I ve III.
- B) Yalnız II.
- C) I, II ve III.
- D) II ve III.
15. Caddis sineği larvaları çakıl, kum, dal parçaları gibi maddeleri ipek ile bezeyerek koruyucu koza oluşturur. (Şekil 1) Bir sanatçı, larvaların koza oluşturma faaliyetinden yararlanarak onların birer kuyumcu gibi üretim yapmasını sağlamıştır. Süreç içinde larvaların etrafına altın pulları ve safir gibi değerli malzemeler serpiştirerek onların daha sonra mücevhere dönüşebilen kozalar hazırlamasına aracılık etmiştir. Olgunlaşan larvalar yuvalarını terk ettiğinde geriye süslü birer boncuğa benzeyen sanat eserleri kalır. (Şekil 2) Sanatçı bunları alıp ipe dizerek kolyeler ve bilezikler üretmektedir. Caddis sineği larvalarının davranış özellikleri ve bundan yararlanan sanatçı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Larvaların doğal ortamdaki maddeler ile oluşturduğu koza, avcılarından korunmasını sağlayarak yaşama şansını artırır.
- B) Larvaların koza oluşturma davranışı, ortamda bulunan maddelere göre değişkenlik gösterir.
- C) Sanatçının larvaların değerli madenlerle oluşturduğu yapılardan takı eşyaları yapması biyoteknolojiye örnektir.
- D) Koza oluşturma, Caddis sinek larvaları için fiziksel koşulların bertaraf edilememesine neden olan olumsuz bir özelliktir.
16. Homozigot sarı tohumlu bir bezelye ile heterezigot sarı tohumlu bir bezelye aşağıdaki gibi çaprazlanıyor. Bezelyelerde sarı renk geninin yeşil renk genine baskın olduğu biliniyor. Buna göre; 1.Oluşan bireyler arasında çekinik olarak yeşil tohum genini taşıyan bireyler vardır. 2.Çaprazlama sonucu oluşan bireyler homozigot çekinik karakterde olabilir. 3.Oluşan bireylerin hepsi sarı tohumlu olabilir. verilenlerden hangisi veya hangileri oluşan bezelyelerin özelliklerinden olabilir?
- A) 2 ve 3
- B) 1 ve 3
- C) Yalnız 2
- D) Yalnız 1
17. Hava durumu, dar bir bölgede görülen ve değişkenliği fazla olan hava olaylarına denir. Hava olaylarınıaraştıran ve bizlere havadaki değişimlerle ilgili bilgi aktaran kişiler ise meteorolog olarak adlandırılır.Aşağıda verilen Tablo-1 de bir meteoroloğun Ceylanpınar ilçesi için yaptığı 4 günlük sıcaklık tahminigösterilmiştir. Tablo-2 de ise aynı günlerde Ceylanpınar’da görülen sıcaklıklar gösterilmiştir. Yukarıda verilen tablolara göre; 1. Yukarıdaki tablolara bakıldığında ancak meteorologlar hava olaylarıyla ilgili tahminde bulunabilir sonucuna ulaşılır. 2. Sadece 1 gün için meteoroloğun yaptığı tahmin doğrudur. 3. Çarşamba günü için hava tahmini beklenenden daha sıcak olmuştur. verilen ifadelerinden hangileri doğrudur?
- A) 1 ve 2
- B) 2 ve 3
- C) 1 ve 3
- D) 1, 2 ve 3
18. DNA ile ilgili son zamanlarda ortaya çıkan en önemli gelişmelerden biri de gen klonlanmasıdır. Genklonlanmasında önemli olan temel faktör genin kopyalanmasıdır. Günümüzde bu yöntem daha çok bakteriler üzerinde denenmektedir. Bunun sebeplerinden biri bakterilerin çok hızlı çoğalması ve olumsuz koşullara dayanıklı olmasıdır. Aşağıda görselde bir bakteriden alınan genin klonlanma aşamaları verilmiştir. Buna göre gen klonlanmasıyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
- A) Başlangıçta bakteriden alınan plazmit gen aktarımı yapıldıktan sonra tekrar bakteriye aktarılır.
- B) Bakterilerde gen klonlanmasının ilk aşaması bakteri içerisindeki plazmitin bakteriden ayrıştırılmasıdır.
- C) İlgili gen başka bir hücreden alınarak plazmitteki bölgeye eklenir.
- D) Klonlanma sonucunda ortaya çıkan özellik başlangıçtaki bakterinin özellikleriyle kesinlikle aynı olur.
19. Bir insanın karaciğer hücresindeki DNA’nınkendini eşlemesi gösterilmiştir. 8-B sınıfından Ahmet DNA’ nın eşlenmesi sırasında gerçekleşen olayları aşağıdaki gibi sıralamıştır. 1.Eski nükleotitlerle yeni nükleotitler arasında hidrojen bağları kurulur. 2.Zincirdeki eski nükleotitlerin karşısına yeni nükleotitler yerleştirilir. 3.Zayıf hidrojen bağları koparak zincir yarı korunumlu olarak açılır. 4.Böylece birbirinin aynısı yeni zincirler oluşur. Fakat Ahmet eşlenme sırasında meydana gelen olayların sırasını yanlış söylemiştir. Buna göre Ahmet'in cümleleri sırasıyla nasıl olmalıdır?
- A) 3 – 1 – 4 – 2
- B) 1 – 3 – 2 – 4
- C) 3 – 2 – 1 – 4
- D) 2 – 3 – 4 – 1
20. Dünya kendi ekseni etrafında dönerken aynı zamanda Güneş’in etrafında da dolanmaktadır. Dünya Güneş’in etrafında belirli bir yörüngede dolanırken Güneş’ten gelen ışık ışınlarının Dünya’ya dik veya dike yakın geldiği bölge de değişiklik gösterir. Yukarıda verilen görsel ile ilgili; 1. Şekil 2 de sıcak bölgelere göç etmek isteyen bazı göçmen kuşlar ülkemize göç etmeye başlar. 2. Şekil 1 ve Şekil 2 de Dünya ve Güneş’in konumlarına bakılırsa bu tarihlere gün dönümü tarihleri denir. 3. Şekil 1 de Güney Yarım Küre’de gündüzler uzamaya geceler kısalmaya başlar. ifadelerden hangileri doğrudur?
- A) Yalnız 1
- B) 1 ve 2
- C) Yalnız 3
- D) 2 ve 3
