1. İnsan hayatının organik yönünün devam ettirilmesinde bazı gıdalara ihtiyaç duyulur: yağlar, proteinler, karbonhidratlar, vitaminler gibi ... Bunların işlevleri ayrı ayrı olup birbirini tamamlar niteliktedir. Proteinler, eksilen, yıpranan kısımların tamirinde; karbonhidratlar ve yağlar, enerji temininde; vitaminlerin de yapı taşları olarak görevlidir. Bunlar çeşitli organlarda ihtiyaca göre kullanılırlar. Bunların vücuda alınmasında da bir düzen gerekir. Alınma miktarlarının birbirlerine göre oranları bellidir. Bu sınırların dışına çıkıldığında veya bu sınırlara ulaşılamadığında, vücutta sorunlar ortaya çıkar. Yağlı ve karbonhidratlı gıdaların fazla alınması ileri yaşlarda damar sertliği yaparken, proteinlerin eksik alınması enfeksiyonların ortaya çıkmasına, vitaminlerin uygun miktar da alınmayışı da değişik hastalıkların görülmesine sebep olmaktadır. Bu parçada sözü edilen gıdalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi değinilmemiştir?
- A) Her birinin ayrı bir işlevi olduğuna
- B) Daha çok doğal yollarla alınması gerektiğine
- C) Belli aralık ve oranlarda tüketilmesi gerektiğine
- D) İhtiyaçtan fazlasının zararları olabileceğine
- E) Yararları yönünden birbirlerini tamamladığına
2. Yazı karakterlerinin iki boyutlu bir yüzeye yerleştirilmesi sanatına "tipografi" denir. Tipografi, yazının mantık sınırlarını zorlamasını sağlar, dikkati diri tutar, insan ruhunu okşar. çileden çıkarır. Heyecan verir. Bu nedenle de tasarımcının sloganı, "basit, sanatsal, etkin ve derin" olmalıdır. Aşağıdakilerden hangisi tipografinin bu parçada değinilen bir özelliği değildir?
- A) Duygulara hitap etmesi
- B) Estetik bir uğraş olması
- C) Sade olması
- D) Zor bir uğraş olması
- E) Etkileyici olması
3. Sevgi, iyilik doludur; sevgi, kıskanç, kibirli veya gururlu değildir. Sevgi geçmiş kusurların bir çetelesini tutmaz. Sevgi kötülükle bir arada mutlu olmaz; ama gerçekle bir arada mutlu olur. Sevgi asla vazgeçmez; inancı, umudu ve sabrı asla tükenmez. Sevgi ebedidir. inanç, umut ve sevgi diye üç şey vardır ama üçünün arasında en büyüğü sevgidir. Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi sevginin bir özelliği değildir?
- A) Acelecilik
- B) Gerçekçilik
- C) Kalıcılık
- D) Kararlılık
- E) Hoşgörü
4. Ulviye Osmanoğlu, iyi bildiğini sandığı Türkçeyi, hiç bilmediğinin, yeniden ve doğru biçimde öğrenmesi gerektiğinin bilincine varırsa, yazdıklarına acımasız bir eleştirmen gibi bakarsa, bıkmadan usanmadan öyküye yaşamlarını adayan büyük öykücülerin öykülerini okursa ve her satır üstünde iyice düşünürse, sadece öyküyü iş edinirse, çok iyi öyküler yazacak. Aşağıdakilerden hangisi Ulviye Aksoy'a yöneltilen eleştirilerden değildir?
- A) Başkalarını eleştirmesi
- B) Yazdıklarına eleştirel gözle bakmaması
- C) Türkçeye hakim olmaması
- D) Yanlış bilgilere sahip olması
- E) Öykü dışındaki türlerle ilgilenmesi
5. Bencillik, her şeyden önce, kendini başkalarının yerine koymamaktır. Sadece kendini düşünmektir. Çıkarlarını her zaman öne çıkaranlardır, benciller. Bugüne dek başkasına öncelik tanıyan bir bencille rastlamadım. Biliyorum ki bencil insanlar her zaman kendi yalnızlıklarına gömülü ve acılıdırlar. Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi bencil bir insandan beklenen bir davranış değildir?
- A) Paylaşmayı öğrenememe
- B) Kendi çıkarından vazgeçmeme
- C) Mutlu olmayı becerememe
- D) Sorumluluklarını yerine getirememe
- E) Empati kuramama
6. İnsan bir şey yazacaksa içinde yaşadığı gerçeği yazmalı, başka bir şeyi değil. Ben köyde yaşıyorum, köylülerle yaşıyorum; onların çektiği çileyi onlarla birlikte çekiyorum. Çilemizi, sorunlarımızı, türkülerimizi, öykülerimizi yazıyorum. Bunları yazıyor ve bunları yazmayı bir görev biliyorum. Böyle diyen bir yazardan aşağıdakilerden hangisini söylemesi beklenmez?
- A) Sanatın temel işlevi, estetik duygusu yaratmaktır.
- B) Sanatçı, sosyal olayları yok sayamaz.
- C) Sanat, toplum için vardır.
- D) Gerçekler, sanatçının eserlerinin çıkış noktasıdır.
- E) Sanatın işlevi, sorunları dile getirmek olmalıdır.
7. Eski sömürgelerin bağımsızlıklarına kavuşmasıyla ortaya çıkan Afrika devletleri, genellikle az gelişmişliğin sorunları karşısında güçsüz kalmış, toplumsal ve iktisadi denge bozuklukları günden güne ağırlaşmıştır. Afrika ülkelerinde çoğunlukla bağımsızlığa kavuşulduktan sonra, geleneksel yapılara dönme yerine, iktidarın, sömürgecilerden yeni bir seçkinler sınıfına geçtiği gözlenir. Ulusal geçmişi çok eskilere dayanan ülkeler (Mısır, Etyopya) ile silahlı savaş sonucu özgürlüğüne kavuşan ülkeler (Cezayir) dışında, sömürge dönemi ile sömürgelikten kurtulma dönemi arasında, sömürgecilik ayrıcalıklarının yeni yöneticilere aktarılmasının sonucu olan bir çeşit süreklilik göze çarpar. Bu parçada Afrika ülkeleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
- A) Ekonomik açıdan denge kurulamadığına
- B) Ciddi bir gelişme gösteremediğine
- C) Toplumsal sınıflar oluştuğuna
- D) Ticaretin devlet eliyle yürütüldüğüne
- E) Bazılarının sömürge olmaktan kurtulduğuna
8. Denize, ağaçlara, mitoslara ve tarihe olan tutkunluğuyla da ünlü Halikarnas Balıkçısı, bu özelliklerini geniş ölçüde yapıtlarına geçirmiş ve yazınımızın başına buyruk ve sevdalı deniz yazarı olmuştur. Su ve deniz adamlarının yaşantılarını tam onlar gibi yaşayarak anlatmıştır. Roman ve öykü kahramanlarının korku ve hayranlıklarını, denizin haşin ve uysal doğasını kendi içinde duyarak ve gönül aynasında toplayarak yansıtmıştır. Bu parçaya dayanarak Halikarnas Balıkçısı için aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
- A) Tarihle ilgilendiğine
- B) Farklı türlerde eserler verdiğine
- C) Deniz yaşamını yaşayarak anlattığına
- D) Başkalarını fazla dikkate almadığına
- E) Özgün bir dili olduğuna
9. Kerim Korcan'ın öyküleri, gücünü gözlemden ve gözlenen gerçeğin bir biçimde yansıtılmasından alıyordu. Yansıtılan gerçek de mahkumların acımasız dünyasıydı. Kerim Korcan, bu öykülerinde, tanıdığı, öykülerini dinlediği kişileri somut örneklerle, olduğu gibi anlatıyordu. Yaptığı tek şey, anlattığı olaya toplumsal bir yorum getirmeye çalışmasıydı. İyi bir anlatıcı oluşu da başarısını pekiştiriyordu. Bu parçaya dayanarak Kerim Korcan hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
- A) Anlattığı kişileri tanıdığına
- B) İyi bir gözlemci olduğuna
- C) Toplumsal bakışı göz ardı etmediğine
- D) Gerçekçi anlatımı olduğuna
- E) Özgün bir tarz ortaya koyduğuna
10. Klasik müzikle uğraşmama karşın klasik müzik konserlerine pek gitmem; çalınan yapıtların hemen hepsini biliyorum çünkü. Değişik türde bir müzik dinlemek daha fazla işime yarıyor. Örneğin bağlama eşliğinde söylenen bir türküyü dinlemek Mozart dinlemekten önemlidir benim için. Bugünkü düzeyimi de buna borçluyum. Sanatın, sürekli kendini yenilemeyi, kendini yenilemenin de benzer alanlardan yararlanmayı gerektirdiğini hiçbir zaman unutmuyorum. Bu parçada sözü edilen kişi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) İyi bir müzik öğrenimi görmüştür.
- B) Ulusal kültürü göz ardı etmemektedir.
- C) Klasik müzikle ilgilenmektedir.
- D) Farklı türde müzikler dinlemektedir.
- E) Yeniliğe açık bir yapısı vardır.
11. Bezelye bitkisinde yeşil meyve rengi özelliği baskın, sarı meyve rengi özelliği ise çekiniktir. Bezelyelerde bu özelliklerin kalıtımında üç farklı genotipte birey oluşabilir. Bezelye bitkisinde meyve rengi genotipleri aşağıdaki gibidir. Bir araştırmacı dört farklı bezelye bitkisinin meyve rengi ile ilgili yaptığı çaprazlamalarda aşağıdaki sonuçlara ulaşıyor. • 1. ve 2. bezelyeleri çaprazladığında, tamamı yeşil meyve veren ve iki farklı genotipe sahip bezelye bitkileri elde ediyor. • 1. ve 3. bezelyeleri çaprazladığında, yeşil ve sarı meyve veren ve iki farklı genotipe sahip bezelye bitkileri elde ediyor. • 1. ve 4. bezelyeleri çaprazladığında, yeşil ve sarı meyve veren ve üç farklı genotipe sahip bezelye bitkileri elde ediyor. Araştırmacının bu sonuçlarından yola çıkarak çaprazlamalarda kullanılan 2, 3 ve 4. bezelyelerin fenotip ve genotiplerinin durumu hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
12. Alçak basınç alanlarında yükselici hava hareketleri görülürken, yüksek basınç alanlarında alçalıcı hava hareketleri görülür. Bu bilgiye uygun çizim aşağıdakilerden hangisidir?
13. Hücre çekirdeğindeki genetik materyalin basitten karmaşığa doğru sıralaması nükleotid, gen, DNA ve kromozom şeklindedir. Bu sıralamayı farklı nesneler ile ilişkilendirerek anlatmak isteyen bir öğrenci aşağıdaki görselleri belirlemiştir. Öğrenci, genetik materyali oluşturan yapılar arasındaki ilişkiyi verilen nesneler arasında kurduğunda hangi numaralı nesneler açıkta kalır?
- A) 3 ve 4
- B) 5 ve 6
- C) 2 ve 4
- D) 1 ve 5
14. Aşamaları aşağıda verilen fasulye etkinliği iki öğrenci tarafından en az on kez tekrar edilerek yapılıyor. Bu etkinliğe göre öğrenciler aşağıdaki sorulardan hangisine cevap veremezler?
- A) Kalıtsal çeşitliliğin zaman içindeki değişimi neye bağlıdır?
- B) Genetik özelliklerin nesillere aktarılmasını neler etkileyebilir?
- C) Biyolojik ıslah çalışmalarının sonuçları neler olabilir?
- D) Varyasyonu artıran etmenler neler olabilir?
15. Çekinik genlerin neden olduğu kalıtsal hastalıkların bireylerde görülebilmesi için, hem anneden hem babadan çekinik gen gelmelidir. Aşağıdaki görsellerden; Görsel 1’de akraba evliliğinin hiç yapılmadığı, Görsel 2’de ise birbiri ile akraba olan ve akraba evliliğinin yaygın olarak yapıldığı bir topluluk temsil edilmektedir. Bu topluluklarda bir hastalığa ait çekinik genin bulunma sıklığı modellenmiştir. Verilenler incelendiğinde, I. İki farklı topluluktaki bireyler arasında gerçekleşebilecek evliliklerde bu hastalığın görülme olasığı yoktur. II. Görsel 2’deki gibi topluluklarda bireyler arasındaki genetik benzerlik daha fazladır. III. Koyu renkli bireylerin hepsi hastadır. yorumlarından hangileri doğrudur?
- A) II ve III
- B) Yalnız I
- C) Yalnız II
- D) I ve II
16. 21 Haziran’da Güney Yarım Küre’de kış, Kuzey Yarım Küre’de yaz yaşanır. Yukarıdaki ifadede iki yarım kürede de aynı mevsimin görülmeme nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Güneş ışınlarının aynı açı ve yakınlıktan gelmesi
- B) Dünya’nın kendi etrafında dönmesi
- C) Dünya’nın Güneş etrafında eğik eksenle dolanması
- D) Ay’ın Güneş etrafında dönmesi
17. Öğretmenin tahtaya yazdığı “21 Aralıkta Kuzey Yarım Küre’de kış mevsimi başlar.” ifadesini gören Aslı; I. 21 Aralık Güney Yarım Küre’de yaz, II. 21 Haziran Kuzey Yarım Küre’de kış, III. 21 Haziran Güney Yarım Küre’de yaz mevsimlerinin yaşanacağını söylemiştir. Aslının söylediklerinden hangisi ya da hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) I, II ve III
- C) Yalnız III
- D) I ve III
18.
İçinde farklı sıvılar bulunan özdeş kapların kum zemin üzerindeki batma miktarları görseldeki gibidir.
Sadece bu gözleme dayanarak,
I. Kapların tabanı ile zemin arasında oluşan katı basınçları
II. Kapların içindeki sıvı yoğunlukları
III. Kapların içindeki sıvı derinlikleri
ilişkilerinden hangileri belirlenebilir?
- A) Yalnız II
- B) Yalnız I
- C) I, II ve III
- D) I ve II
19.
20.
Şeker kamışı ve mısırdan sonra dünya çapında en çok üretilen üçüncü tarım ürünü pirinç, dünya nüfusunun yarısından fazlası tarafından tüketilen temel gıdalardan biridir. Ancak yaşanan iklim değişikliği devam ederse pirincin yetiştiği alanlar ve pirinç hasadı bu durumdan önemli ölçüde zarar görecektir.
Pirinç hasadında yaşanabilecek bu durumun önüne geçilmesi için aşağıdakilerden hangisi biyoteknolojik yöntemlerle alınabilecek bir tedbirdir?
- A) Gen aktarımı ile, değişen çevre şartlarına dirençli pirinç türü geliştirmek
- B) Pirinç üretimi için verimli topraklardan oluşan yeni tarım alanları belirlemek
- C) Bir bitkiden gen aktararak A vitamini üreten pirinç yetiştirmek
- D) Şeker kamışı ve mısır yerine pirinç ekerek üretimi artırmak
