Rehberlik Testi II

Aşağıdakilerden hangisi edimsel koşullanma kuramında ele alınan tepki genellemesi kavramına örnek oluşturabilecek bir durumdur?

Donuk zekâya sahip olan ve bu nedenle kaynaştırma eğitimine alınan bir öğrenciye yazı yazma öğretilmeye çalışılmaktadır. Öğretmeni çocuğa üzerinde “Ali Gel” yazan bir fiş vermiş bunu yazmasını istemektedir. Bu fişi tamamıyla yazdığında çocuğu çikolata ile ödüllendireceğini de söylemiştir. Üç gün bu fişe çalışan çocuk “A”, “Al” ve “Ali” yazmıştır ama fişin tamamını yazamamıştır. Öğretmeni ise bu değişimlerle ilgilenmemiş ve tamamını yazmadıkça çikolata vermeyeceğini söylemiştir.

Öğretmenin ilgisiz tutumu aşağıdaki davranış kazandırma tekniklerinin hangisine uygun olmadığı için olumsuz olarak eleştirilebilir?

Milli takıma seçilebilmek için kadrosunda yer aldığı hentbol takımının maçlarında var gücüyle oynayan Nuri, uzun süre çaba harcadığı halde milli takıma giremeyince ne kadar çaba harcasa da milli formayı giyemeyeceğini düşünerek bu yönde çabalamayı bırakmıştır.

Nuri'nin bu durumu aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanabilir?

Televizyonlarda, sinemalarda her gün farklı suç olaylarının ayrıntılı biçimde işlendiği aksiyon filmleri ve haberlerle karşılaşıyoruz. Kimi bir bankanın nasıl soyulabileceğini kimi bir kaçakçılığın hatta kimi de bir cinayetin nasıl olabileceğini akla hayale gelmedik biçimde açık olarak anlatıyor; neredeyse yol gösteriyor. Ama ne olursa olsun, gerçek hayatta yaşanan benzer olaylarda bu yayınları izlenmiş olmayı gerekçe göstererek yapılan savunmaların pratikte bir anlamlı yoktur. Yani bu film ve programları izlemiş olmak, suçu işleyenleri haklı çıkaran bir gerekçe olamaz.

Suç işleyenlerin, suç eylemlerini bu programları izlemiş olmaları ile gerekçelendiremeyeceklerini açıklamak için Bandura’nın sosyal bilişsel öğrenme kuramının hangi kavramı kullanılabilir?

Çocuğunun isteklerine dayanamayıp her isteğini yapmaya çalışan bir anne bunun evde problem olmaya başladığını fark eder. Çocuk istediği yapılmadığında huzursuzluk çıkarmaya, eşyalarını, oyuncaklarını sağa sola fırlatmaya başlamıştır. Bunun üzerine anne çocuğuna, “eşyaları fırlatmasını sürdürürse onunla ilgilenmeyeceğini” söyler ve bunu da uygular. Çocuk başlangıçta ağlama davranışı ile tepkilerini şiddetlendirse de bir süre sonra bu uygulamaya beklenen tepkileri verir ve eşyaları fırlatma davranışlarında azalma meydana gelir. Anne bu değişimi fark edince artık eskisi gibi davranmayacağını düşünerek gevşer ve huzursuzluk çıkarmasına dayanamadığında çocuğun isteklerini yeniden yerine getirmeye başlar.

Annenin dayanamayıp isteklerini yeniden yerine getirmeye başlamasının, eşyaları fırlatma davranışı üzerindeki muhtemel etkileri hakkında aşağıda verilen değerlendirmelerin hangisi en doğrusudur?

Anaokuluna giden çocuğuna elliye kadar saymayı öğretmeye çalışan Seden Hanım ne kadar uğraşsa da amacına ulaşamamıştır. İlkokula başladıktan kısa süre sonra çocuğunun elliye kadar saymayı öğrendiğini fark eden Seden Hanım kendi kendine, "Demek ki ben doğru yöntemler kullanamadım. Baksanıza öğretmeni çabucak öğretmiş saymayı." demiştir.

Seden Hanım'ın yaptığı bu yorumun öğrenme psikolojisi açısından yanlış olduğunu ileri süren bir kişinin, bu savını aşağıdaki ifadelerden hangisiyle desteklemesi daha uygun olur?

Kaçınma öğrenmesi ile olumsuz pekiştirme süreçlerini benzer kılan özelliklere ilişkin aşağıda verilen değerlendirmelerin hangisi kesinlikle doğrudur?

Yemeğini yemek istemediğini söyleyerek ağlamaya başlayan Ceyda'ya annesi "Tamam kızım. Sus da yemezsen yeme." der ve Ceyda ağlamayı bırakır. O günden sonra da Ceyda ne zaman istemediği bir şeyi yapması söylense ağlamaya başlar.

Ceyda'nın istemediği şeyleri yapması söylendiğinde ağlaması aşağıdaki süreçlerden hangisinin sonucudur?

Fatma Hanım, çalıştığı iş yerinde bir yıl boyunca dolabı masanın sağ tarafında olan bir yerde oturmuş ancak daha sonra bir arkadaşıyla masasını değiştirmek zorunda kalmıştır. Fatma Hanım'ın yeni masasında dolap sol tarafla bulunmaktadır. Fatma Hanım ne zaman dolaptan bir şey alacak olsa bir süre hep sağ tarafa yönelmiştir.

Fatma Hanım'ın dolaptan bir şey alacak olduğunda sağ tarafa yönelmesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en iyi açıklanabilir?

Para çekme makinelerinden verilen fiş ve hesap özetlerinin bankamatik kabinlerini aşırı şekilde kirletmesinden ve kâğıt israfına bağlı maliyet artışından şikâyetçi olan bir banka bunu önlemek için bir çare arar. Önce bu belgeler için özel çöp kutuları koyar ama sonuç vermez. Ardından “Gereksizse almayınız”, “kâğıt israfına neden olmayınız” şeklindeki yazılı afiş ve uyarı levhaları kullanılır ama banka yine beklentilerine ulaşamaz. Ardından bu belgenin basıldığı kâğıdın ve mürekkebinin kalitesini düşürür, bu da işe yaramaz. Banka yetkilileri hesap özeti ve fiş isteyenlerden az da olsa bir miktar para kesince sonuç alır ve çözüme ulaşılır.

Banka yetkililerinin uygulaması hangi modele uygun bir öğrenmeyi örneklendirmektedir?