Bilim Felsefesi Testi II

1. Kopernik kuramı, Dünya'nın gelecekte nasıl olabileceğinin bir tasviri gibi ele alınmalıdır. Bu kuram, Dünya'nın gerçekten Güneş'in etrafında döndüğünü öne sürmez. Daha çok, bir gözlenebilir gezegen sisteminin diğer sistemlerle bağlantısını kurmayı mümkün kılan tahmin cihazıdır. Eğer gözlenebilir sistem, Güneş merkezdeymiş gibi ele alınırsa tahminler kolaylaşır. Parçadaki yoruma göre, kuramda aşağıdaki özelliklerden hangisinin bulunması zorunlu değildir?

A) Açıklama yapmada yardımcı olması

B) Ön deyide bulunmaya olanak sağlaması

C) Gerçeği açıkladığını iddia etmesi

D) Bilgilerin tutarlı olması

E) Gözlemlere dayanması

2. Doğa bilimlerinin kullandığı yöntemlerden biri de tümevarımdır. Bu yöntemle, belirli gözlemlerden yola çıkarak, gözlenmemiş olanları da içine alan genellemelerde bulunulur. Bu akıl yürütme biçiminin güvenilmez olduğunu iddia edenler, pazardan elma alan bir kişinin tavrını örnek verirler. Bu kişi tezgahtaki elmalardan bir kaçını inceledikten sonra diğerlerinin de inceledikleri gibi olması gerektiğine karar vererek elmaların tümünü satın alır. Elmaların hepsini incelemediği için, eve geldiğinde bu kişinin beklediğine uymayan, biçimsiz, çürük bir elma ile karşılaşma olasılığı her zaman vardır. Bu parçada, aşağıdakilerden hangisi tümevanm yönteminin sakıncalı bir yönü olarak ileri sürülmektedir?

A) Genellemenin herhangi bir olguya dayanmadan, akıl ve mantık ilkeleriyle yapılması

B) Doğanın akışına müdahale edilmeyip, gözlenecek nesnelerin doğanın kendi akışı içinde ortaya çıkmasının beklenmesi

C) Bütünün sınırlı sayıda elemanıyla ilgili deneyimlere dayanarak bütün hakkında yargıya varılması

D) Duyulara dayalı bilgi edinme yolu olan gözlemden yararlanılması

E) Doğadaki her olayın bir nedeni olduğu varsayımının temel alınması

3. İnsan bir fotoğraf makinesi değildir; bütün algılarımız bazı varsayım ve kavramlar çerçevesinde oluşmaktadır. Günlük yaşamda olduğu gibi bilimde de çevremizde olup biten her şeyi değil, ancak bazı şeyleri algılar veya gözleriz. Araştırmasının amacına göre bir ayıklama yapmak, yalnız konusuna ilişkin olgularla ilgilenmek, bilim adamı için hem doğaldır hem de bir zorunluluktur. Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

A) Bilimde amaç, genellenebilir sonuçlara ulaşmaktır.

B) Bilimsel yasalar uygulanabilir niteliktedir.

C) Bilimsel çalışmalar birikimli olarak ilerler.

D) Bilimsel yasalar evrenseldir.

E) Bilimsel çalışmalarda seçicilik söz konusudur.

4. Bilimin büyük trajedisi, güzelim bir hipotezin acımasız bir gerçek tarafından öldürülmesidir. Bu görüş, bilimsel hipotezle ilgili aşağıdakilerden hangisini destekler?

A) Bilinmeyenin açıklamasını sağlayan hipotezler güzel görünür.

B) Hipotez hem yalın hem doğru olmalıdır.

C) Hipotez oluşturulurken bilimsel yasalardan yararlanılmalıdır.

D) Bir hipotez doğru görünse de araştırma bulguları onun yanlış olduğunu ortaya koyabilir.

E) Bilinmeyenin açıklamasını sağlayan hipotezler güzel görünür.gösterir.

5. Bilim adamı problem çözme sürecinde, önce, problemini aydınlatacak noktaları saptamalı, sonra bu saptamalardan deneysel olarak sınanabilir sonuçlar çıkarmalıdır. ikinci aşama için gereken bilgiyi ona okul öğrenimi vermiştir, bu bilgilere dayalı çalışmaları onun başarılı olmasını sağlar. Ancak, ilk aşamada başarılı olabilmesi için bilim adamının elinde ne bilinen bir yöntem vardır ne de okulda öğrendiklerinin ona yararı olacaktır. Aşağıdaki yargılardan hangisi, bu parçada öne sürülen görüşü özetlemektedir?

A) Bilim adamının izlediği yöntem doğruysa ulaştığı sonuç da doğrudur.

B) Bilim adamı bilimsel kuramlardan yola çıktığında, ulaşacağı sonuçlar bilim çevreleri tarafından kabul edilecektir.

C) Aynı probleme çözüm arayan bilim adamları, aynı noktadan yola çıksalar bile farklı sonuçlara ulaşabilirler.

D) Bilim adamı çalışmalarına başlarken, kendisinden önceki önemli çalışmaları incelemeli, onlardaki eksiklikleri görebilmelidir.

E) Bilim adamının başarılı olabilmesi, yalnızca eğitimine değil, probleme çözüm getirecek noktaları fark etme yeteneğine de bağlıdır.

6. Akşam karanlığında eve girdiğinizde her zamanki gibi elektrik düğmesine basıyorsunuz; ama beklediğinizin tam tersine lambanız yanmıyor. Bir an için şaşkınlık içerisindesiniz, ister istemez çok geçmeden kafanızda bir takım olasılıklar belirecek, şaşkınlığınızı giderecek bir açıklama bulmaya girişeceksiniz. Sigorta atmış olabilir, ampul gevşemiş olabilir vb. Bu olasılıklardan birinin doğru çıkması halinde şaşkınlığınız giderilmiş olacak, beklenmeyen durum sizİn için artık beklenen sonuç niteliği kazanacaktır. Demek oluyor ki, açıklama çabası şaşkınlığımızı giderme, beklentilerimizle olup bitenler arasındaki uygunluğu sağlama ihtiyacımızdan doğmaktadır. Bu, günlük düşünme düzeyinde olduğu gibi bilimde de böyledir. Bu parçaya göre "açıklama" eylemi aşağıdakilerin hangisinden kaynaklanmaktadır?

A) Beklenmeyen bir durumun yarattığı huzursuzluğu giderme isteğinden

B) Günlük düşünce düzeyinden, bilimsel düşünce sürecine geçilmesi gereksiniminden

C) Bilimsel bilginin başkalarına da aktarılması gerektiği düşüncesinden

D) Her sorunun cevaplanabilmesi için yeterli bilgiye sahip olunduğu inancından

E) Çeşitli alanlardaki bilgileri birbiriyle ilişkilendirme çabasından

7. Proust, kitapları için şöyle der: "Kitabımı dışarıya yönelmiş bir gözlükmüş gibi alın. Size uygun değilse, uyanı bulun; tökezlememek için kullanmak zorunda olduğunuz aracı, yani kendi gözlüğünüzü bulmayı size bırakıyorum." Proust'un bu görüşü bilimsel kuramlar için de kullanılabilir. ilgilendiğiniz konuları, olayları açıklamada yetersiz kalan bir kuramı oradan buradan çekiştirip uygun hale getirmeye çalışmak yerine, yeni bir kuram oluşturmak gerekir. Bu parçaya göre, bir bilimsel kuram aşağıdaki koşullardan hangisini karşılamıyorsa yenisini oluşturmak gerekir?

A) Yaygın olarak benimsenme

B) Ekonomik olma

C) Geniş kapsamlı olma

D) Olgularla tutarlı olma

E) Basit açıklamalar getirme

8. Bir paradigmanın açıklayamadığı olgular, sorular, durumlar yani anomaliler ortaya çıktığında o paradigmanın taraftarları ya bu durumu görmezden gelir ya da hala olguları bu paradigmayla açıklama çabasını sürdürürler. Ama asla bu paradigmadan vazgeçmezler. Bu durum, gece kaybettiği anahtarını arayan adamın, anahtarını, düşürdüğü sokağın karanlık köşesinde değil de ışığın daha iyi olduğu sokak lambasının altında aramasına benzer. Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi paradigma değişimini güçleştiren etmendir?

A) Ölçüm araçlarının kurama göre hazırlanmış oluşu

B) Olguları kurama uydurmaya çalışma

C) Benimsenen kuramların yetersiz oluşu

D) Olgulardaki niceliksel değişimi fark edememe

E) Nesnel bakıştan yoksun olma

9. Doğa olaylarının açıklanması gözlem ve deneye dayanmalıdır; Aristo'nun kitaplarına değil! Galllei, bu sözleriyle aşağıdakilerden hangisini eleştirmektedir?

A) Bilimde otorite kabul edilen kişilerin görüşlerine körü körüne bağlanmayı

B) Eskiçağ düşünürlerine ait kitapların yanlış yorumlanmasını

C) Doğa olaylarını konu alan kitapların azlığını

D) Yalnızca gözlem ve deneye dayanarak genellemelere ulaşmayı

E) Bilimsel çalışmaların yalnızca doğa olaylarıyla sınırlı kalmasını

10. Eğer bir bilginin bilimsel olarak ortaya konması gerekiyorsa, her şeyden önce onu diğer bilgilerden ayıranın yani, ona özgü olanın kesinlikle belirlenebilmesi gerekir. Bu belirlemenin yapılmadığı bilgiler çoğaldıkça, terimler, kavramlar birbirine karışır, bilim bundan son derece zarar görür. Bu parçada bilimsel çalışma alanında aşağıdakilerden hangisinin önemi üzerinde durulmaktadır?

A) Uygulama alanlarını saptamanın

B) Kesin bilgiye ulaşma yönteminin

C) Bilginin sınırlarını belirlemenin

D) Çalışma etiğinin

E) Benzer alanlarla olan etkileşimin

Test Tamamlandı

Bu Test Hakkında