1. (I) Besteciliğiyle bilinen Itrî aynı zamanda hattattır. (II) Edebiyat ve hat öğretmeni Siyahî Ahmet Efendi adıyla da tanınmıştır. (III) Onun yazı örneklerini, Hâfız Post’un güfte derlemesine eklediği güftelerde görmek olasıdır. (IV) Itrînin neyzen olduğu da söylenir. (V) Saz eserlerinin bestecisi olması, kendisinin de bir saz çaldığını göstermektedir. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir çıkarım yapılmıştır?
- A) I.
- B) V.
- C) IV.
- D) II.
- E) III.
2. (I) Geçen ay gösterime giren bu film, insanı ve insan ilişkilerini ele alıyor. (II) Ben, insanı anlatan, duygu yüklü, heyecan veren, insanı yeni ve farklı dünyalarla karşılaştıran böylesi filmleri seviyorum. (III) Bu tür filmlerde iyi bir gözlem sonunda saptanan insanla ilgili gerçeklere ağırlık verilir. (IV) Ama bu gözlem, hiçbir zaman bir psikoloji dersi gibi bilimsel ve nesnel olmamalıdır. (V) Eğer böyle olursa o film bir sanat yapıtı değil bilimsel araştırma olur. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde kişisel düşünceye yer verilmemiştir?
- A) III.
- B) IV.
- C) II.
- D) V.
- E) I.
3. (I) Termoslarda, aralarında boşluk bulunan, iç içe geçmiş iki kap vardır. (II) Dıştaki metal bir kap, içteki ise genellikle bir cam şişedir. (III) İkisinin arasındaki hava boşaltılmıştır. (IV) Boşaltılmış bir ortamda hava molekülleri bulunmadığından ısı iletilmez. (V) Maddenin başlangıçtaki ısısı korunur. (VI) Böylece termosa konan sıvı, sıcaksa sıcak, soğuksa soğuk kalır. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde “neden” belirtilmiştir?
- A) V.
- B) II.
- C) III.
- D) VI.
- E) IV.
4. (I) Mitolojik öykülerde geçen bazı sebze ve meyvelere, ötekilere göre her zaman daha çok değer verilmiş. (II) Eskiden bahar aylarının başında, günümüzdeyse şubat ayında tezgâhları süsleyen enginar bunlardan biri. (III) Aslında bir diken olan enginar, olgunlaşma sürecini tamamlayınca devetabanı dikenini anımsatan bir bitkiye dönüşür. (IV) Bu yüzden uzmanlar, enginarın mı dikenden yoksa dikenin mi enginardan türediği konusunda tartışmışlardır. (V) Tartışmasız olansa enginarın bir Akdeniz bitkisi olduğudur. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisiyanlıştır?
- A) II. cümlede, örnek verilmiştir.
- B) I. cümlede, üstünlükten söz edilmiştir.
- C) IV. cümlede, sonuç belirtilmiştir.
- D) V. cümlede, kesinlik vardır.
- E) III. cümlede, benzerlikten söz edilmiştir
5. (I) Bu ilk yapıtında, yazarın daha önce dergilerde yayımlanan öyküleri bulunuyor. (II) İkinci yapıtı 1998’de Y. Nabi Nayır Gençlik Ödülleri’nde “dikkate değer" görülüyor. (III) Yazar, öykülerinde günlük yaşamın ve sokağın sesini, görüntüsünü başarıyla kurguluyor. (IV) Akıcı ve duru diliyle de dikkat çekiyor. (V) Günlük sorunları ve insanların iç dünyasında olup bitenleri, çoğu kez canlı diyaloglarla yansıtıyor. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde, söz konusu sanatçı ve yapıtıyla ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
- A) II. cümlede, kazandığı bir başarı açıklanıyor.
- B) V. cümlede, anlatımına ilişkin bilgi veriliyor.
- C) I. cümlede, içeriğinden söz ediliyor.
- D) IV. cümlede, herkesin okuması amacıyla yazıldığı belirtiliyor.
- E) III. cümlede, işlenen konular üzerinde duruluyor.
6. (I) Yazıya göre, sözün etki alanı çok geniş olmasa da, etkileme gücü yazıdan çok daha fazladır. (II) Çünkü sözün bir ruhu vardır, sözle anlatılmak istenene, konuşanın bakışından duruşuna kadar pek çok öge eşlik eder; oysa yazının sıradan bir nesneye dönüşme tehlikesi vardır. (III) Konuşma havası içinde yazmak, sözün ruhunu yazıya aktarmak gerçekten ciddi bir konudur. (IV) Çünkü yazının özelliği, konuşmadan çok farklıdır. (V) Şöyle ki: Sözün içten geldiği gibi söylenmesine karşılık yazıda bir denetim, ağırbaşlılık ve ciddiyet söz konusudur. (VI) Bu dengeyi sağlayamamış çoğu yazar, ötekilere göre soğuk bulunarak okunmamaya mahkûm edilmiştir. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmamıştır?
- A) VI.
- B) II.
- C) IV.
- D) V.
- E) III.
7. (I) Kalp-damar hastalıkları, Avrupa’daki ölümlerin yüzde 49’unu oluşturuyor. (II) Bu hastalıklar, Avrupa’daki ölüm nedenleri arasında birinci sırada yer alıyor. (III) 65 yaşın üstündeki üç kişiden birinin ölümü bu hastalığa bağlanıyor. (IV) 2020 yılında da kalp-damar hastalıklarının bu durumunu sürdüreceği düşünülüyor. (V) Sağlık harcamalarında da en önemli payı bu hastalıklar alıyor. (VI) Türkiye’de her yıl, kalp damarlarındaki tıkanıklık nedeniyle kriz geçiren 300 bin kişiden 150-200 bininin öldüğü sanılıyor. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde “tahmin” söz konusudur?
- A) IV. ve VI.
- B) V. ve VI.
- C) II. ve IV.
- D) I. ve II.
- E) I. ve III.
8. (I) Çok güzel bir iklime, doğaya ve 2250 yıllık bir geçmişe sahip İzmit’in tercihi tarım ya da turizm değil sanayi oldu. (II) Doğanın korunmasına yönelik önlemler alınmadan gelişen sanayi, zaman içinde kentin ve çevresinin pek çok güzelliğini alıp götürdü. (III) Bu yüzden bataklığa dönüşmüş olan İzmit Körfezi, son yıllardaki altyapı çalışmalarıyla ve kurulan dev arıtma sistemleriyle kurtarılmaya çalışılıyor. (IV) Bu kent, günümüzde kişi başına düşen geliriyle Türkiye birincisi. (V) 1960’lı yılların İzmit’ini tanıyanlara, bu sıralamada birinci olmak bile ne yazık ki mutluluk vermiyor. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde öznellik söz konusudeğildir?
- A) V.
- B) III.
- C) II.
- D) IV.
- E) I.
9. (I) Dünyada 10.000 dolayında kuş türü var. (II) Bunların 6.600’den fazlası hızla azalmakta. (III) 1000’e yakın kuş türü ise yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. (IV) Dünyadaki kuş türlerinden 513’ü yalnızca Türkiye’de yaşıyor. (V) Bunlardan da 30’a yakınının soyu tükenmekte. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde “kesinlik” vardır?
- A) I.
- B) II.
- C) III.
- D) V.
- E) IV.
10. Yapılan araştırmalar Sahra gümüş karıncalarının saniyede 85,5 cm yol katederek, aldıkları yolun vücut uzunluklarının yaklaşık 100 katına ulaşabildiğini gösterdi. Bu durumun nedenlerinden biri bu karıncaların bacaklarının sıra dışı hareketidir. Çoğu böcek gibi karıncalar da adım atarken bacaklarını üçerli gruplar hâlinde hareket ettiriyor. Ancak çoğu böcek bu üç bacağı tam olarak aynı anda hareket ettiremiyor. Sahra gümüş karıncaları ise üç bacağı neredeyse eş zamanlı olarak hareket ettiriyor. Araştırmacılar bu tekniğin, - - - - artırdığını düşünüyor. Verilen metnin bilimsel olarak doğru olması için boşluğun aşağıdakilerden hangisi ile doldurulması gerekir?
- A) birim yüzeye etki eden kuvveti artırarak kumda daha fazla iz bırakma yeteneklerini
- B) kuma batıp onları yavaşlatmasını engelleyerek hareket kabiliyetini
- C) yüzey alanını azaltarak daha hızlı hareket etme yeteneklerini
- D) ağırlıklarını azaltarak rahat yürüme kabiliyetlerini
11. DNA ile ilgili planladığı bir etkinliği gerçekleştirmek isteyen bir öğretmen tahtaya DNA molekülünün ve bir nükleotidin görselini yansıtıyor. Öğretmen bu etkinlik için sınıfa getirdiği farklı renkteki pulları aşağıdaki gibi ayırarak bir öğrencisine veriyor. Öğrencisinden bu pulları kullanarak DNA modeli tasarlamasını isteyen öğretmen şu açıklamaları yapıyor: • DNA molekül modeli oluştururken 1. gruptaki pullar 1. zincirin yapımında, 2. gruptaki pullar 2. zincirin yapımındakullanılacaktır. Gruplar arasında pul aktarımı kesinlikle yapılmayacaktır. • Pembe, sarı, yeşil ve mavi pullar organik bazları, kahverengiler deoksiriboz şekerini, griler de fosfat grubunu temsilenkullanılacaktır. • Organik baz çeşitleri için kullanılacak renkler belirledikten sonra en uzun DNA modeli yapılacaktır. Buna göre etkinlik sonunda kalan pullar aşağıdakilerden hangisi gibi olursa hatalı bir işlem yapıldığı söylenir?
12. Genetik danışmanlık ailedeki genetik bozuklukların oluşma riski veya oluşumu ile ilgili sorunları inceleyen bir alandır. Genetik danışmanlar, danışmanlık sürecinde şu aşamaları takip ederler: 1. En az üç nesli içeren ayrıntılı aile ağacını çizerler. 2. Hastalığın mevcut evlilikte ortaya çıkma riskini belirlerler. 3. Hastalığın seyri, tedavisi vb. konularında bilgi verirler. 4. Yönlendirici olmadan kararın aile tarafından verilmesini sağlarlar. Genetik danışman bir aile ile yaptığı çalışmada aşağıdaki görseli çizmiştir. Buna göre yapılan bu çalışma genetik danışmanlık sürecinin hangi aşamasını gösterir?
13. Kültür bitkileri doğal veya yapay yollarla ıslah edilip geliştirilen ve üretimleri yapılan bitkilerdir. DOMATESLER ESKİ LEZZETİNE KAVUŞACAK Son 100-200 yıldır tohum ıslah çalışmaları birim alanda daha fazla ürün elde etmeye dayalı olarak yapılmaktadır. Bu çalışmalar sırasında domateslerin bazı tat ve aroma karakteri kaybolmaktadır. Bilim insanları yeni çalışmalarla ıslah edilmemiş yabani tipleri, bugünkü kültür bitkilerine aktararak domatesleri eski tat ve kokularına kavuştururken, insan sağlığına olumlu etki yapan vitamin oranını da artırmayı amaçlamışlardır. Bu habere göre, I. Genler üzerinde yapılan değişiklikler başka karakterlerin kaybolmasına neden olabilir. II. Biyoteknolojik faaliyetler her zaman canlı doğasına uymayan yapay yöntemlerle gerçekleştirilir. III. Genetiği değiştirilmiş organizmalar kendi aralarında çaprazlanarak istenilen özelliklere sahip hâle getirilebilir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) II ve III.
- B) I ve III.
- C) Yalnız I.
- D) I, II ve III.
14. Günlük hayatta karşılaşılan bazı olaylar sonunda maddenin sadece dış görünümünde meydana gelen değişimlere fizikseldeğişim, tanecik yapısında meydana gelen değişimlere ise kimyasal değişim denir. Aşağıda zeytinden sabun yapımı için gerekli malzemeler ve yapımı aşamaları sırasıyla verilmiştir. Buna göre sabun yapımındaki olaylar fiziksel ve kimyasal değişim olarak gruplandırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğru olur?
- A) Fiziksel değişim: 1, 2 ve 4. - Kimyasal değişim: 3.
- B) Fiziksel değişim: 3 ve 4. - Kimyasal değişim: 1 ve 2.
- C) Fiziksel değişim: 2 ve 4. - Kimyasal değişim: 1 ve 3.
- D) Fiziksel değişim: 1, 2 ve 3. - Kimyasal değişim: 4.
15. Bezelyelerde mor çiçek özelliği baskın, beyaz çiçek özelliği çekiniktir. Aşağıdaki şekilde mor ve beyaz çiçekli iki bezelyenin çaprazlanması ve çaprazlama sonucu oluşan bezelyelerden beş tanesi gösterilmiştir. Buna göre çaprazlanan bezelyelerin genotipleri ile ilgili, I. Mor çiçekli bezelye homozigottur. II. Mor çiçekli bezelye heterozigottur. III. Beyaz çiçekli bezelye homozigottur. ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?
- A) I ve II.
- B) Yalnız II.
- C) Yalnız III.
- D) I ve III.
16. Bir öğrenci sıvı basıncına etki eden değişkenleri araştırmak için üç farklı düzenek oluşturuyor. Oluşturulan düzeneklerin özellikleri aşağıdaki gibidir. • Tüm düzeneklerdeki U boruları ve içindeki sıvılar özdeştir. • Sadece I. ve II. düzenekteki beherler özdeştir. • Sadece I. ve III. düzenekte bulunan beherlerdeki sıvıların yoğunluğu aynıdır. Öğrenci hazırlamış olduğu düzeneklerde, beherlere daldırdığı lastik hortumun ucunu aşağı-yukarı hareket ettirerek U borularındaki sıvı seviyelerinde meydana gelen değişimleri gözlemliyor. Buna göre öğrenci, gözlemlerine dayanarak aşağıdaki sorulardan hangisine cevap bulamaz?
- A) U borusundaki sıvının yoğunluğu sıvı basıncını etkiler mi?
- B) Sıvının yoğunluğu sıvı basıncını etkiler mi?
- C) Kabın şekli sıvı basıncını etkiler mi?
- D) Sıvının derinliği sıvı basıncını etkiler mi?
17. Aralarında kan bağı bulunan kişilerin evlenmesine akraba evliliği denilmektedir. İnsanlardaki kalıtsal hastalıkgenleri anne ve babalarından gelmektedir. Kalıtsal hastalık geni taşıyan kişinin yakın akrabalarında da aynıhastalık geninin bulunma ihtimali, akraba olmayan kişilere göre daha yüksektir. Bu nedenle akraba evliliğiyapan kişilerde kalıtsal hastalık geni varsa doğacak bireylerin hasta olma ihtimali daha yüksektir.Derste akraba evliliğini anlatan öğretmenin yukarıdaki ifadeleri kullanması üzerine; anne ve babası akraba evliliği yapmış olan Tuğba, öğretmenine; öğretmenim benim babam renk körü ama annem renk körü değil, ben renk körü değilim ama erkek kardeşim renk körü ‘’Bunun nedeni nedir?’’ diye sormaktadır. Öğretmen aşağıdaki cevaplardan hangisini vermiş olabilir?
- A) Renk körlüğü geni hem annende hem babanda baskın olarak bulunduğu için hepiniz de bu gen vardır.
- B) Renk körlüğü geni yalnızca babanda bulunduğu için erkek kardeşine geçebilir.
- C) Renk körlüğü çekinik genle taşınır ve annen de bu geni taşıdığı için kardeşin renk körüdür.
- D) Renk körlüğü baskın genle taşındığı için kardeşin renk körüdür.
18. Dünya’nın 21 Aralık, 21 Mart, 21 Haziran ve 23 Eylül tarihlerinde Güneş’in etrafındaki konumları aşağıdaki görselde verilmiştir. 21 Aralık tarihinde Güneş ışınları Kuzey Yarım Küre’ye eğik olarak gelirken, 21 Haziran tarihinde ise Kuzey Yarım Küre’ye dik veya dike yakın olarak gelir. Şekildeki aynı miktar buzlar Dünya N ve L konumlarında iken oğlak dönencesi üzerinde bulunmaktadır. (Sadece Güneş ışınlarının Dünya’ya gelme açısı dikkate alınacaktır.) Verilenlere bilgilere göre ; 1. Dünya N konumunda iken Güneş ışınları Yengeç Dönencesine dik olarak geleceğinden Güney Yarım Küre’de bulunan buz miktarı biraz azalır ya da hiç azalmaz. 2. Buzun farklı miktarlarda azalması Dünya’nın şekildeki konumlarına bağlı değildir. 3. Dünya L konumunda iken buz miktarı hiç değişmez. ifadelerinden hangisi ya da hangileri doğru olabilir?
- A) Yalnız 3
- B) 1 ve 2
- C) Yalnız 1
- D) 1 ve 3
19. The Sun gazetesinin bir haberine göre Güney Londra’da yaşayan Nijerya asıllı siyahi bir çiftin beyaz tenli, sarışın ve mavi gözlü bebekleri olmuştur. Haberle ilgili olarak İngiltere’nin önde gelen genetik uzmanlarının verdiği bilgiye göre çiftin bebeklerinin beyaz tenli ve sarı saçlı olmasının albinoluktan kaynaklamadığı ve DNA testinde bebeğin ailesinin % 100 bu çift olduğu açıklanmıştır. Bu habere göre çocuğun beyaz tenli olma nedeni hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
- A) Çiftin kalıtsal hastalıklarından dolayı bebekleri beyaz tenli olmuştur.
- B) Babanın homozigot baskın siyah, annenin ise heterozigot siyah gene sahip olması sebebiyle bebekte beyaz ten genine sahip olmuştur.
- C) İngiltere’de yaşadıkları çevreden dolayı modifikasyon sonucu bebek beyaz tenli doğmuştur.
- D) Çiftin atalarından gelen beyaz ten geni çekinik karakterlerinin bu bebekte birleşerek fenotipin de beyaz ten rengi oluşmuştur.
20. 2011 yılında Japonya’da oluşan deprem ve tsunamiden sonra Fukuşima Nükleer Santrali’nde radyasyon sızıntısı meydana gelmiştir. Bir süre sonra santralin çevresinde yaşayan Lisenid ailesinden mavi kelebek türünün görünüşünde bazı değişiklikler gözlenmiştir. Bu kelebekler üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda, iki nesil sonra bile, kanatlarında küçülme ve gözlerinde de şekil bozukluğu olduğu belirtilmiştir. Kazadan iki ay sonra santrale yakın bir bölgeden toplanan bu türe ait kelebekler laboratuvar ortamında yetiştirildiğinde, bir sonraki nesilde mutasyona uğrayan özelliklerin görülme oranında % 18 artış olmuştur. Bu kelebeklerle sağlıklı kelebekler çiftleştirildiğinde mutasyona uğrama oranının % 34’e yükseldiği gözlenmiştir. Verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
- A) Mutasyonun üreme hücrelerinde meydana geldiğinin kanıtı kelebeklerdeki değişimin sonraki nesillerde gözlenmesidir.
- B) Mutasyona uğramış bireylerin sağlıklı bireylerle döllendirilmeleri sızıntının etkisini azaltmıştır
- C) 2011 yılında meydana gelen nükleer sızıntı ile birçok canlının gen yapısında değişiklik meydana gelmiştir.
- D) Laboratuvarda üremeleri sağlanan kelebeklerin tamamında sızıntının etkisi gözlenmiştir.
