Paragrafta Anlam Test

O bir hukukçu değildir, bir iktisatçı hele hiç! Ama o iki meslekten olanlardan daha çok yurdunun sorunlarına, insanın dertlerine ve kişiliklerine eğilmesini bakmasını ve görmesini bilmiştir.

Başyapıtı, kusursuzluğa ulaşmış eser anlamında alırsak, yaptığım "büyük yazar" tanımına göre, büyük yazarın bir başyapıt vermiş olması gerektiğini düşünüyorum. Fakat bunu bir kural olarak almamak gerekir. İstisnalar yok değil çünkü.

Bu parça, aşağıdaki soruların hangisine verilmiş bir yanıt olabilir?

Akdeniz pek çok halk ve uygarlığın kaynaşmış olduğu bir potadır. Tarihin en eski iki uygarlığı olan Mısır ve Mezopotamya uygarlıkları, Akdeniz kıyıları yakınında doğmuştur. Giritlilerin ilk kayıkları, İ.Ö. 100 yılına doğru Akdeniz sularında dolaşmaya başlamıştır. Aydınlık gökyüzü ya da birçok barınak sunan girintili çıkıntılı kıyıları nedeniyle denizciliğin ilk olarak Akdeniz'de ortaya çıktığı sanılmaktadır.

Bu parçada Akdeniz'le ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

14 öykünün yer aldığı kitapta Yula, tarihi kahramanların farklı hikayeleriyle başlıyor söze. Babil'in Asma Bahçeleri'nden Anadolu Bozkırları'na güvercinlerin tanrıçası Semiramis'ten Dede Korkut'a tarihi kimlikleri, bilmediğimiz sırlarla anlatıyor önce. Cinayeti, ihaneti, şiddeti, acıyı ve dünyanın nasıl kirlenmeye başladığını kahramanlara kendi ağızlarından anlattırdıktan sonra bugüne uzanıyor yazar. Şiddetin zaman ve mekanla değişen tarifini işliyor öykülerinde. Törelere kurban giden kadınları, insanın iç dünyasını, zaaflarını kendine özgü üslubuyla irdeliyor.

Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi Yula'nın değindiği konulardan biri değildir?

Alkoliklik çok büyük bir kamu sağlığı sorunudur. ABD'de Ulusal Bilim Akademisi alkolikliğin sağlık ve tıbbi bakım, motorlu taşıt kazaları, şiddet içeren suçlar ve alkol sorunlarını gidermeye yönelik toplumsal programlar nedeniyle, yılda 60 milyar dolara mal olduğunu belirtmektedir. Trafik kazalarındaki ölümlerin yarısı ile yaralanmaların üçte biri, aşırı alkol kullanımından kaynaklanmaktadır. Ayrıca, bütün intiharların üçte biri ile ruh sağlığı bozukluklarının üçte birinin de aşırı ölçüde alkol alımına bağlı olduğu görülmüştür.

Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi alkolün yol açtığı sorunlardan biri değildir?

Yazarlar ve eşleri arasındaki ilişki diğer insanlarınkinden farklı değildir. Ancak bu alemde aynı işi yapan iki kişinin bir araya gelmesi, birlikte ama birbirinden bağımsız çalışması, birbirini ilerletmesi özellikle son yıllarda çok daha yaygınlaşmış görünüyor. Yazar, yazarın kurdu olabilir; ama bir araya geldiklerinde eşit şartlar altında olduklarında olumlu sonuçlar veren bir dayanışma da söz konusu olabiliyor. Demek ki birlikteliklerdeki olumsuzluklar kadar olumluluklar da bir yazarın gelişmesinde rol oynayabilir.

Bu parçada yazarlar ve eşleri hakkında aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Yazar; Türkçe, Fransızca, Latince, Ermenice ve büyük bir bölümü de eski yazı olan hepsi birbirinden değerli kitaplarını teker teker elden çıkarıyor, diye duymuştuk. Kaç sahaf kapısına dayanmış, her gün ayrı bir servet teklif ediyorlarmış da kitaplarını topluca satmaya yanaşmıyormuş, deniyordu. Söylentilere göre, her isteyene kitap vermiyor "Neden bu kitap?" sorusuna iyi bir cevap istiyormuş. Bununla yetinmeyip kitaba dokunuştan, sayfaları açıştan, hatta yüz ifadesinden bir anlam çıkardığı; kitapperesti gözü tutarsa kitapları değerinden çok düşük hatta sembolik bir fiyata sattığı, gözü tutmazsa eli boş gönderdiği anlatılıyordu.

Bu parçada sözü edilen kişinin bir kitap alıcısında aradığı nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Çikolatanın mutluluk vermesi, sağlığa faydaları, zararları, çocukların onu ne kadar çok sevdiği herkesin malumudur. Buna ek olarak Çikolatanın Gerçek Tarihi adlı bir kitap, çikolatanın anavatanında ancak kralların içebildiği çok değerli bir içecekken Avrupa'nın sömürge keşifleri sırasında yaygınlaşmaya ve çikolata tarihine dair saptırılmış hikayelerle tadını kaybetmeye başladığını anlatıyor. Çikolatanın asırlara ve kıtalara yayılan hikayesinin yer aldığı kitap, bu lezzetli şeye dair ilginç törenler, efsaneler ve sağlığa faydalarına dek tatlı anekdotlarla renklendirilmiş.

Aşağıdakilerden hangisi bu parçada sözü edilen kitabın içeriğiyle ilgili değildir?

Bu parçaya göre Yalsızuçanlar'ın kariyerinde iyi bir başlangıç yapması aşağıdakilerden hangisiyle mümkün olmuştur?

Dünyada müzik denen şeyin varlığı ve zaman zaman melodilerin insanın ruhuna işlemesi benim için hep derin bir avuntu kaynağı oldu. Müzik gibisi var mıdır? Durup dururken bir melodi gelir aklına, söylemeye başlarsın; melodi tüm güçlerine ve devinimlerine el koyar. Ve sende yaşadığı süre içindeki tesadüfi, kötü, kaba, kasvetli ne varsa silip atar. Dünyayı da alır kapsamına, zoru kolaylaştırır, donup kalmış nesneleri kanatlandırır...

Bu parçanın bütününde müzikle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi anlatılmaktadır?

Bu günlükler sadece edebiyat tarihine değil, aynı zamanda son dönem Osmanlı İmparatorluğu ile Cumhuriyet Türkiye'si arasındaki döneme çok büyük katkılarda bulunacaktır. Günlüklerdeki bilgilerin, siyasi konulardan sosyal, ekonomik, coğrafi ve meteorolojik verilere kadar geniş bir alana yayılan çeşitliği ile pek çok farklı konudaki araştırmaya kaynaklık edeceği hiç şüphesizdir.

Bu parçada sözü edilen günlüklerin önemli olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

Avrupa Seyahatnamesi'nin eski harflerle kaleme alınmış metninden Türk alfabesine çevrilmesinden 90 yıl önceki üslubun ve deyişierin korunması amacıyla genellik ve kesinlik kazanmış günümüz yazım kuralları kimi zaman ihlal edildi. Örneğin "vadiler" sözcüğüyle düzeltme imleriyle "vadiler" biçiminde yazılmıştır. Bunun gibi, yüz yıla yakın bir geçmişteki deyişlerin kaybedilmemesi için "tülani, nurani, masumane, miladi ... " sözcüklerinin yazılışında düzeltme işareti ( ^ ) konması yeğlenmiştir. Böylece bu sözcüklerin doğru okunması sağlanmıştır.

Bu parçaya göre sözü edilen eserde yazım kurallarının göz ardı edilmesinin gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Felaketlere uğruyoruz, bu doğru; ama Avrupa'da ve Rusya'nın batısında 1914-1945 arasında ölen 100 milyon kişiden sonra, asıl tuhaf olan bizim oturup hala insan öldürme adına teknoloji geliştirmemiz. Neden acaba bilimde ve teknolojide olağanüstü bir hız geliştiren beynimiz ahlaksal düzlemde o kadar yavaş ilerliyor? Winston Churchill, kariyerinin başında bir savaşta yalın kılıç bir süvari birliğinin başına geçmiştir. Yaşamının sonunda, hidrojen bombasının kullanılmasına ilişkin bir belge imzaladı. Aynı adam ... Kusursuz bir gelişim... Ne yazık ki yalnızca silahlar ve iletişim için.

Bu parçada yakınılan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçekten niçin yazdığımı bilmiyorum. Bazen başka bir işi daha iyi yapamadığım için, diye düşünüyorum. Yazıyorum; çünkü söylemek istediğim ama karşılıklı konuşmada, insanlarla yüz yüzeyken tam olarak söyleyemediğim bir şeyler var sanıyorum. Sonra gurur, inatçılık, beni incitmiş olanlardan öç almak arzusu, benden sonra da yaşayabilecek bir şey yaratma ihtiyacı, yaşantıyı bir düzene sokma, başıma gelmiş şeylerle uzlaşma ve bunlardaki hakikati söyleyebilme arzusu gibi şeyler beni yazmaya zorluyor.

Bu parçada yazarın üzerinde durduğu konu aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Haşim'in güzel bir sözü vardır: "Diller tıpkı ağaçlar gibi mevsim mevsim rengini kaybeder, ölü yapraklarını döker ve tazelerini açar." Fazla uzağa gitmeye gerek yok. Şöyle elli altmış yıl önce kullandığımız dille bugünkü dili kıyasladığınızda şairin ne kadar haklı olduğunu görürüz.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Sürgünüm haftaya bitiyor. Sonra? Denize giderim. Herhangi bir deniz kıyısına ... Alanya'dan Ege'nin en güzel kıvrımlarına kadar nice manzara bir film şeridi gibi gözlerimin önünden akıyor. Mavi bir genişlik, içine hayallerimi dökebileceğim, alabildiğine uzanan deniz, kayalar, orman... Peki ya evim, çocuklarım, üzerimdeki bir yığın sorumluluk... Aslında şimdi ne mavi ne özgürlük ne de orman var.

Bu parçanın anlatımı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Çeviri, Türk edebiyatına her zaman taze bir kan, yeni bir soluk getirmiş, öz yapıtları etkilemiş, dilin olanaklarını geliştirmiştir. Kapalı odanın panjurlarını şöyle bir itip gün ışığını salmış içeri. Oysa günümüzde, ne yazık ki, özenli çevirilere çok az rastlanıyor. Gelişigüzel bir anlatım, savruk yanlışlara doludur Türkçe.

Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Onun öykülerinde olaya hemen hemen hiç rastlayamazsınız. Kişileri de devinim içinde değildir. Bir duygu atmosferinin içine yerleştirir tüm anlattıklarını, öykü yazmaz da resim yapar sanki.

Bu parçanın anlatımı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Meyveler çiğ olarak, sebzeler ise pişirildikten sonra yenir. Bu da bazı yiyeceklerin meyve mi, yoksa sebze mi olduklarına dair karışıklıklara yol açar. Domates salatada çiğ olarak yenilebilir, bunun yanında tencere yemeği olarak dolması da yapılır. Bu durumda domates meyve midir yoksa sebze mi? Aslında domates bir meyvedir. Pazar anlayışına göre, tabiatta bulunduğu şekilde yenilen ve tadı tatlı olan yiyecekler meyvedir. Ancak botanistlere göre meyve, içinde etli veya kuru, çoğunluğunu çekirdek diye adlandırdığımız şeftali, üzüm, taze fasulye, domates, salatalık gibi gıda maddeleri teknik olarak meyvedir.

Bu parçanın anlatımı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İnsanı insanlaştıran etkenler arasında okumanın önemi inkar edilebilir mi hiç? İyi ama ne anlayacağız okuma sözcüğünden? Harfler belleyip kitap ya da gazete yapraklarına ister sesli ister sessiz göz gezdirmeyi okuma sayacak mıyız? Papağan gibi, makine gibi okumaya okuma denebilir mi hiç?

Bu parçanın anlatımı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?