Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Deneme Sınavı

Fiğânımdın cihânğa tüşîi âteş

Cihanın barça cânga tüşti âteş

Aldi könglümni vefa kılgay diyü

Kılmadı min mübtelâğa cüz cefâ

Bu dizelerdeki altı çizili ekler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

I. Garib-name

II. Hüsnü Aşk

III. Şikâyet-name

IV. Hayriyye

V. Mecalisü'n-Nefais

Yukarıda numaralanmış eserlerden hangisi "mesnevi" nazım biçimiyle yazılmamıştır?

Diğer adı "Hakaniye” olan bu şive XI. - XII. yüzyıllarda 7. Doğu ve Batı Türkistan'da kuiianılmiştır. İlk İslami-Türk Orta Asya edebî dili olarak anılr. Balasagunlu Yusuf (Has Hacip), Kaşgarlı Mahmut, Yüknekü Edip Ahmet bu Türkçe ile önemli eserler vermişlerdir.

Bu parçada sözü edilen Türkçe aşağıdakilerden hangisidir?

Serveti fünun Dönemi’nin en önemli şairlerinden olan o sanatçı, nazmı nesre yaklaştırmış, bir eseri dışında tüm şiirlerini aruz ölçüsü kullanarak yazmıştır. Serveti fünun Dönemi’nde sanat için sanat, dergi kapatıldıktan sonra toplum için sanat anlayışıyla eserler vermiştir. “Rübab-ı Şikeste, Rübabın Cevabı, Şermin" eserlerinden bazılarıdır.

Bu parçada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Dil ve anlatım dersi öğretmeni Ahmet Bey öğrencilerinin dil bilgisi bilgilerini yoklamak için aşağıdaki çoktan seçmeli soruyu hazırlamıştır.

Aşağıdakilerden hangisinin sıfatın tanımı olduğu söylenebilir?

A) İsim ya da eylem kök ve gövdelerinden yapım ekleriyle türetilmiş sözcüktür.

B) Herhangi bir yapım eki almamış ya da başka bir sözcükle bileşmemiş kelimedir.

C) Bir fiilin, sıfatın veya zarfın anlamını zaman, yer, ölçü, nitelik, soru kavramları bakımından etkileyen kelimelerdir.

D) Varlıkların niteliklerini gösteren ya da onları belirten sözcüklerdir.

E) Canlı ve cansız varlıkları, duygu ve düşünceleri, çeşitli durumları bildiren kelimelerdir.

Döneminde “şair-i azam” olarak bilinen —- şiirlerini sadece aruz ölçüsüyle yazmıştır. Kırk civarındaki eserinin yarısı tiyatrodur. Tanzimat Dönemi'nde divan şiirinin etkilerini büyük ölçüde silen sanatçı Türk edebiyatında aruzla yazılan ilk oyun -—’i de kaleme almıştır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

Bir safâ bahşedelim gel şu dil-i nâ-şâda

Gidelim serv-i revanim yürü Sa’d-âbâda

İşte üç çifte kayık iskelede âmâde

Gidelim serv-i revânım yürü Sa’d-âbâd’a

Gülelim oynayalım kâm alalım dünyâdan

Âb-ı tesnîm içelüm çeşme-i nev-peydâdan

Görelim âb-ı hayât aktığın ejderhâdan

Gidelim serv-i revanim yürü Sa’d-âbâd’a

Bu dizeler aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?

Bre ağalar bre beğler

Ölmeden bir dem sürelim

Gözümüze kara toprak

Dolmadan bir dem sürelim

Aman hey Allahım aman

Ne aman bilir ne zaman

Üstümüze çayır çemen

Bitmeden bir dem sürelim

Bu dörtlükler biçim ve içerik açısından aşağıdaki nazım şekillerinden hangisine aittir?

—- olağanüstü varlıkları ya da olaylan anlatan bazen de tarihsel bir olayı olağanüstü öğeler katarak hikâyeleştiren anlatı türüdür. Bu türün diğerlerinden farklı olan en önemli özelliği inandırıcılık iddiası taşıması ve bir inanışı yansıtmasıdır. Halk arasında doğru kabul edilen bu metinlerin konuşma diline yakın bir anlatımı vardır.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

20. yüzyılda ortaya çıkan ve Batı dünyasında tartışılan bu kuram, "Homer Meselesi” olarak da bilinir. Milmen Parry ve Albert Bateslord tarafından oluşturulan bu kuram temelde Homeros’un İlyada ve Odysseia’yi nasıl meydana getirdiği sorusuyla ilgilidir.

Edebiyatımızda halk edebiyatı ürünlerinin özellikle de destanların günümüze kadar nasıl geldiklerini açıklamaya yarayan ve yukarıda özellikleri anlatılan halk bilimi kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Romandaki olaylar Burdur’un bir köyünde geçer. Kara Bayram; dul anası Irazca, karısı ve üç çocuğuyla babadan kalma evinde yaşar. Kara Bayram; köy muhtarının, evinin önünü köy kurulu üyesi Haceli’ye satıp da Haceli'nin buraya ev yapmaya kalkması üzerine ne yapacağını şaşırır. Haklarının korunması için yaşlı anası Irazca kuvvet olur. Muhtara ve Haceli’ye karşı çıkar. Muhtar, köye gelecek kaymakama ziyafet çekmek için Bayram’ın kuzularını çaldırır, yaptığı kötülükleri onları dövdürmeye kadar götürür. Zulüm yapan muhtarla, varlıklı güçlü köy kurulu üyesi ve onun kardeşleriyle savaşmak Bayram’ın annesi Irazca Ana'ya düşer.

Aşağıdaki sanatçılardan hangisinin romancılık anlayışı bu parçadaki anlatım özelliklerine daha uzaktır?

Tektekçi meyhanelerde terlemişti içimdeki çakal

Bıyıklarımın hâlâ ayva ve rakı kokması bundandır

Kendimi en zalim şarkılar makamına yolcu ederken

Fiyakamı ödünç alırdım açık hava sinemalarından

O zamanlar biz ohhoo iki kafadar bir araya gelsek

Yelkenleri fora edip hayallerimize giderdik

Sesimiz sıtma görmemiş ruhumuz mürekkep içmemişti

Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Öğrenciler bir konu seçerler ve seçtikleri konu hakkındaki duygu, düşünce ve hayallerini tür (şiir, hikâye, tiyatro, masal vb.) sınırlaması olmadan yazarlar. Bu çalışmaların sınıfta uygulanma zorunluluğu yoktur. Öğrenciler okul dışında yazdıklarını da öğretmen ve arkadaşlarıyla paylaşabilirler.

Yukarıdaki paragrafta aşağıdakilerden hangisi üzerinde durulmaktadır?

Aşk derdiyle hoşem el çek ilacımdan tabîb

Kılma derman kim helâkim zehri dermamndadır

Bu beyitte aşağıdaki söz sanatlarından hangi ikisi vardır?

I. Türkçede sözcük kökünde ikiz ünsüz bulunmaz.

II. Türkçede ünlü uyumları vardır.

III. Türkçede sözcük sonunda “b, c, d, g” ünsüzleri bulunmaz.

IV. Türkçede sözcük başında “c, f, ğ, h, j, I, m, n, n p, r, ş, v, z” ünsüzleri, çok az istisna dışında, bulunmaz.

V. Türkçede köke gelen ekler kökteki ünlüyü her zaman değiştirir.

Yukarıda numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?

1968’de yayımlanan ilk Öykü kitabı “Cumartesi Yalnızlığında sınırlı ilişkiler içinde sıkışan insanların yaşamlarını anlattı. “Pastırma Yazı" ve “Bir Denizin Eteklerinde” adlı öykü kitaplarında duyarlı gençlerin tutkularını, sıkıntılı ilişkilerini, yalnızlıklarını, acılarını kaleme aldı. “Her Gece Bodrum" romanıyla büyük bir ün kazandı, iç konuşma tekniğini kullandığı bu romanda toplumsal kargaşa içinde bunalıma düşen aydınların arayışlarını ve çıkmazlarını ele aldı. “Hüzün Kahvesi, Bir Denizin Eteklerinde, Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın, Ölünceye Kadar Seninim, Ay Işığı” sanatçının diğer eserlerindendir.

Bu parçada sözü edilen sanatçı, aşağıdakilerden hangisidir?

I. Nehcü’l-Feradis

II. Mi’rac-name

III. Mu’înü’l-Mürid

IV. İrk Bitig

V. İskender-nâme

Yukarıda numaralanmış eserlerden hangileri Harezm Türkçesi devresinin eserlerinden değildir?

I. Nazım Hikmet

Il. Hasan İzzettin Dinamo

III. Rıfat Ilgaz

IV. Ahmet Hamdi Tanpınar

V. Cahit Sıtkı Tarancı

Yukarıda numaralanmış şairlerden hangileri toplumcu gerçekçi şiir anlayışı ile eser vermemiştir?

I. Kafiye şeması aa / xa / xa / xa... şeklindedir.

II. Şairin kendini övdüğü bölüm medhiye, başkasını övdüğü bölüm fahriyedir.

III. Tegazzül bölümünde kasidenin içine aynı ölçü ve uyakta gazel sıkıştırılır.

IV. Düğün ve sünnet şenlikleri anlatan kasidelere cülusiyye denir.

V. Kış mevsiminin anlatıldığı kasidelere şitaiyye denir.

Yukarıda numaralanmış cümlelerin hangisi

17. yüzyılda Toroslarda yaşayan Türkmen boyu şairlerindendir. Anadolu’nun pek çok yerini gezen sanatçı, sade bir dille yazdığı lirik şiirleriyle tanınır. Aşk, ayrılık, gurbet, sıla özlemi şiirlerindeki başlıca temalardandır. “Ala gözlü” diye başlayan koşma ve güzellemeleri olan sanatçı divan ve tekke şiirinden hiç etkilenmemiştir.

Bu parçada özellikleri verilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Figan eylemesin yok yere bülbül

Bülbül bilir elbet gül kıymetini

Kıymetini kendi ne bilsin gönül

Gönül veren bilir dil kıymetini

Halk şiirinde dize sonlarında kafiye oluşturan kelimenin bir sonraki dizenin başında yer almasıyla oluşan ve bir örneği yukarıda verilen koşmalara ne ad verilir?

15. yüzyılda yaşamış ve döneminde “sultânü’ş-şuâra" (şairlerin sultanı) adıyla anılmış bir sanatçıdır. Fatih Sultan Mehmet’in sevgisini kazanıp kazaskerliğe kadar yükseltilmiştir. Fatih’e sunduğu “kerem" redifli kasidesiyle tanınmıştır. Şiirlerinde, "Ey fitnesi çok kavli yalan yandum elinden / Bir nâz ile bir gönül alan yandum elinden" dizelerinde olduğu gibi maddi aşkı işlemiştir.

Bu parçada tanıtılan şair aşağıdakilerden hangisidir?

I. Fince

II. Macarca

III. Almanca

IV. Çince

V. Arapça

Yukarıda numaralanmış dillerden hangileri köken bakımından farklı dil ailesine mensuptur?

Sokakta giderken kendi kendime

Gülümsediğimin farkına vardığım zaman

Beni deli zannedeceklerini düşünüp

Gülümsüyorum

Bu dizeler biçim ve içerik özellikleri dikkate alınırsa aşağıdaki şairlerden hangisi tarafından yazılmış olabilir?

Bu yöntem dilin soyut kurallarım ezberlemeyi değil, öğrencinin dil ve zihinsel becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır, Bu nedenle öğrencilerde dili sorgulama, dille ilgili düşünme ve araştırma yapma mantığını oluşturmaya çalışmaktadır. Bu yöntemin ilk aşamasında öğrencilere gerekli açıklamalar yapılır. Ardından dil olayı gözlenir, gerekli bilgiler toplanır. Gözlemlerden kurallar oluşturulur, sınıflama yapılır, alıştırmalarla zihinde yapılandırılır ve uygulamaya aktarılır.

Yukarıda anlatılan dil bilgisi öğretim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Döktü omuzundan poşu saçağını

Açtı gönüller deli bayrağını

Ay yenisi gökte ne Ülker satar

Değmeyecek kestiği tırnağını

İlk iki beyti verilen bu şiir biçim ve içerik bakımından hangi gazeli örneklendirir?

İnsanın bilinçaltını açıklamaya çalışan ve insanin gerçek kişiliğinin dış baskılardan kurtulduktan sonra çıkacağına inanan, Freud’un verilerini belge kabul eden edebiyat akımıdır.

Bu parçada sözü edilen edebiyat akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Reng-i rûyı gül ile yek-dil idi

Gül gibi kırmızıya mâ’il idi

Kaplamışdı yüzüni nûr-ı sürür

Sure-i Nûr idi yâ matla’-ı nûr

Hazreti Muhammed’in fiziki ve ruhi güzelliğini anlatan ve bir örneği yukarıda verilen tür aşağıdakilerden hangisidir?

Olursan Naili-veş gördüğün dil-dâra efgende

Metâ’-ı sabrını tâlân eder her şûh-ı nâzende

Muhabbet germ-fezâ ashâb-ı cem'iyyet perakende

"Bahâyî-veş değilsin kâbil-i feyz-î safâ sen de

Tekellüf ber-tarâf ey hatır-ı nâ-şâd neylersin"

Son bendi verilen bu şiir için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tanzimat’a kadar Türk toplumunda onun yerini destanlar, efsaneler, mesneviler ve halk hikâyeleriyle masallar tutmuştur. Bir edebiyat türü olarak bize Tanzimat’tan sonra Batı’dan gelmiştir. İlk Örnekler de Fransız edebiyatından yapılma çevirilerdir. Bunlardan ilk tanıdığımız yapıt, Yusuf Kâmil Paşa’nın bir çevirisidir.

Bu parçada sözü edilen edebiyat türü aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Yayla adamı, toprağı gibi dışından sönük, içinden derin, içinden duyumludur. Yaylanın suyu kazılarak çıkar, yayla insanını da kazmak gerekir. İnsan, kendisinin derinliklerindedir. Yayla insanı, ruhunun diplerine kadar karıştırmadıkça coşmaz. Yayla nasıl sessiz görünürse, insanı da durgun, vurdumduymaz görünür. Yayla havası gibi, yayla adamının, toplaya toplaya, biriktire biriktire, sindire sindire aldığı bir hız vardır ki yayla fırtınası gibi birden boşanır; taş uçurur, çatı koparır, baca yıkar, kök söker.

Bu parçanın anlatımında aşağıdaki betimleme türlerinden hangisi ağır basmaktadır?

---- Türk lehçelerinin kuzeybatı grubuna dâhil olup en geniş coğrafi sahada konuşulan Türk lehçelerindendir. Ünlü ve ünsüzlerin uyumu bakımından yazı dili olmuş bütün Türk lehçelerinden daha gelişmiş durumdadır. 9 ünlü, 21 tane de ünsüz harfi vardır. Türkiye Türkçesindeki 8 ünlüden farklı olarak bir de “açık e” ünlüsü vardır. Türkiye Türkçesindeki ş’ler bu lehçede s, Türkiye Türkçesindeki ç’ler bu lehçede ş; Türkçe asıllı sözcüklerin başındaki g’ler ise k’dir.

Bu parçanın başına aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Dilberin haddi gül-i handândurur

Şol mutarrâ sünbülü reyhandurur

Cân eğer tenden revân olsa ne gam

Ehl-i aşkın cânı çün cânândurur

Divan edebiyatında tek bir dörtlükten oluşan, aruz ölçüsünün “fâ’ilâtün / fa’iiâtün / fâ’ilün" kalıbıyla yazılan ve bir örneği yukarıda verilmiş olan şiirlere ne ad verilir?

“Bir metinle ilgili yorum, o metnin anlam çerçevesi dışına çıkabilir. Yani öğrenci, yazarın kastetmediği bir anlamı metinden çıkarabilir. Bu da metnin bir çağrışım zenginliği içinde olduğunu gösterir. Zengin metinler okuyucuya-----" Metin seçimi Türk dili ve edebiyatı öğretmeni için en önemli faaliyetlerin başında gelir, çünkü dersler metin etrafında şekillenir.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilebilir?

— Şeyh Arslan Baba'dan ve Yusuf Hemadani’den dersler almış, Türk dünyasını derinden etkilemiş mutasavvıflardandır. Türklerin Müslüman olmalarında büyük

Biz pîr-i mugândan ezelî aldık icazet

Rez duhterini verdi bize kıldı inâyet

Divan edebiyatı ve aruz ölçüsünden etkilenen bazı aşıkların hecenin dışına çıkarak şiir yazdıkları türler de olmuştur.

Yukarıda bir örneği verilen ve aruzun "mef'ûlü / mefâîlü / mefâîîü / fa’ûlün" kalıbı kullanılarak yazılan şiirlere ne ad verilmektedir?

İnsan dışı varlıklar arasında hayali olarak tasarlanan olayların anlatıldığı öykülere ’“fabl” denir. Öğreticilik yönü olan fabl türünün ilk örneklerinden biri Hintli filozof — adlı sanatçının Sanskritçe yazdığı ve Türkçeye 14. yüzyılda Kul Mesut tarafından — adıyla çevrilen Pançatantra'dır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

1) Başım tofrak, özüm tofrak, cismin tofrak

Hak vaslıga min dip ruhum müştak

Köydüm yandım bolalmadım hergiz âfâk

Şebnem bolup yir astıga kirdim muna

2) Işkın kıldı şeydâ mini cümle âlem bildi mini

Kaygum sin sin tüni küni minge sin ok kirek sin

Yukarıdaki 1 ve 2 numaralı dizeler aşağıdaki eserlerin hangisinden alınmış olabilir?

Ol ödün tıdıgsiz Bodisstav ol kuvrag arasınta erür erti. Ötrü olurmuş orunıntın örü turup, on eğnin tonın açınıp, tizin çökitip, eliğin kavşurup tenri tenrisi Burkanka inçe tip ötüg ötünti.

Bu parça aşağıdaki eserlerden hangisinden alınmış olabilir?