1. (I) Besteciliğiyle bilinen Itrî aynı zamanda hattattır. (II) Edebiyat ve hat öğretmeni Siyahî Ahmet Efendi adıyla da tanınmıştır. (III) Onun yazı örneklerini, Hâfız Post’un güfte derlemesine eklediği güftelerde görmek olasıdır. (IV) Itrînin neyzen olduğu da söylenir. (V) Saz eserlerinin bestecisi olması, kendisinin de bir saz çaldığını göstermektedir. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir çıkarım yapılmıştır?
- A) V.
- B) I.
- C) IV.
- D) II.
- E) III.
2.
Vazolara yerleştirdiğiniz çiçeklerin uzun süre canlı kalması için şunları yapmalısınız: (I) Öncelikle vazoya yerleştirdiğiniz çiçeklerin yapraklarının suya değmemesine dikkat edin. (II) iki günde bir vazodaki suyu dinlenmiş suyla değiştirin. (III) Suyu mikroplardan arındırdığı için her su değişiminde bir yemek kaşığı çamaşır suyunu vazoya koyun. (IV) Her su değişiminde çiçek saplarını çapraz olarak 5 cm kesin. (V) Çiçeğin çabuk açılmasına yol açacağından, sararıp solmasını hızlandıracağından çiçeği, doğrudan güneş alan yerlere koymayın.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde neden-sonuç ilişkisi vardır?
- A) II. ve III.
- B) III. ve V.
- C) I. ve II.
- D) I. ve IV.
- E) IV. ve V.
3. (I) Geçen ay gösterime giren bu film, insanı ve insan ilişkilerini ele alıyor. (II) Ben, insanı anlatan, duygu yüklü, heyecan veren, insanı yeni ve farklı dünyalarla karşılaştıran böylesi filmleri seviyorum. (III) Bu tür filmlerde iyi bir gözlem sonunda saptanan insanla ilgili gerçeklere ağırlık verilir. (IV) Ama bu gözlem, hiçbir zaman bir psikoloji dersi gibi bilimsel ve nesnel olmamalıdır. (V) Eğer böyle olursa o film bir sanat yapıtı değil bilimsel araştırma olur. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde kişisel düşünceye yer verilmemiştir?
- A) IV.
- B) I.
- C) V.
- D) III.
- E) II.
4.
(I) Lavaboya dökülen bir litre bitkisel atık yağ, bir milyon litre suyu kirletiyor, yer altı su kaynaklarına sızarak doğal yaşamın dengesini bozuyor. (II) Ayrıca kanalizasyon ve kolektörlerde daralma ve tıkanmalara neden oluyor. (III) Denizlerde denizanası oluşumunu artırarak çevre kirliliğini hızlandırıyor. (IV) Ülkemiz, bitkisel yağ tüketimi açısından Avrupa’da üçüncü sırada bulunuyor. (V) Bu durum ülkemizde atık yağ miktarının da çok olduğunu gösteriyor. (VI) Bitkisel atık yağların zararlarını önlemek için, yakıt olarak kullanılmak üzere biodizele dönüştürülmesi konusunda çalışmalar yapılıyor.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bir çıkarım yapılmıştır?
- A) VI.
- B) V.
- C) I.
- D) II.
- E) IV.
5. (I) Bu ilk yapıtında, yazarın daha önce dergilerde yayımlanan öyküleri bulunuyor. (II) İkinci yapıtı 1998’de Y. Nabi Nayır Gençlik Ödülleri’nde “dikkate değer" görülüyor. (III) Yazar, öykülerinde günlük yaşamın ve sokağın sesini, görüntüsünü başarıyla kurguluyor. (IV) Akıcı ve duru diliyle de dikkat çekiyor. (V) Günlük sorunları ve insanların iç dünyasında olup bitenleri, çoğu kez canlı diyaloglarla yansıtıyor. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde, söz konusu sanatçı ve yapıtıyla ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
- A) IV. cümlede, herkesin okuması amacıyla yazıldığı belirtiliyor.
- B) III. cümlede, işlenen konular üzerinde duruluyor.
- C) II. cümlede, kazandığı bir başarı açıklanıyor.
- D) V. cümlede, anlatımına ilişkin bilgi veriliyor.
- E) I. cümlede, içeriğinden söz ediliyor.
6.
(I) Yazı yazmayı kolaylaştıran anlık kıvılcımlar, tohumcuklar vardır, birden ışıldayıp kayboluverirler. (II) Bunların sıcağı sıcağına izini sürmezsek o kıvılcımla birlikte içimize damlayıveren duygu ve düşüncenin özgün biçimi elden kaçırılmış olur. (III) Gerçek yazarlar, o an çok önemli bir işle uğraşmıyorlarsa bu kıvılcımın peşini bırakmazlar. (IV) Çünkü bunlar, o “an”a özgü duygu ve düşüncelerdir, sıcaklığını yitirdikten sonra etkisini koruyamaz. (V) Bu tıpkı, atış menzilinden çıkmakta olan hedefi vurmak için, bir iki saniye içinde harekete geçmek gibidir.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
- A) V. cümlede benzetmeden yararlanılmıştır.
- B) IV. cümlede bir açıklama yapılmıştır.
- C) III. cümlede bir koşul belirtilmiştir.
- D) II. cümlede bir tanım söz konusudur.
- E) I. cümlede bir saptama yapılmıştır.
7. (I) Mitolojik öykülerde geçen bazı sebze ve meyvelere, ötekilere göre her zaman daha çok değer verilmiş. (II) Eskiden bahar aylarının başında, günümüzdeyse şubat ayında tezgâhları süsleyen enginar bunlardan biri. (III) Aslında bir diken olan enginar, olgunlaşma sürecini tamamlayınca devetabanı dikenini anımsatan bir bitkiye dönüşür. (IV) Bu yüzden uzmanlar, enginarın mı dikenden yoksa dikenin mi enginardan türediği konusunda tartışmışlardır. (V) Tartışmasız olansa enginarın bir Akdeniz bitkisi olduğudur. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisiyanlıştır?
- A) V. cümlede, kesinlik vardır.
- B) III. cümlede, benzerlikten söz edilmiştir
- C) II. cümlede, örnek verilmiştir.
- D) I. cümlede, üstünlükten söz edilmiştir.
- E) IV. cümlede, sonuç belirtilmiştir.
8. (I) Termoslarda, aralarında boşluk bulunan, iç içe geçmiş iki kap vardır. (II) Dıştaki metal bir kap, içteki ise genellikle bir cam şişedir. (III) İkisinin arasındaki hava boşaltılmıştır. (IV) Boşaltılmış bir ortamda hava molekülleri bulunmadığından ısı iletilmez. (V) Maddenin başlangıçtaki ısısı korunur. (VI) Böylece termosa konan sıvı, sıcaksa sıcak, soğuksa soğuk kalır. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde “neden” belirtilmiştir?
- A) IV.
- B) III.
- C) V.
- D) II.
- E) VI.
9.
(I) Fatma için dadısı Dilber, annesinin boşluğunu dolduran tek kişi. (II) Zor anlarda koşup kucağına sığınılacak, sevgisini karşılık beklemeden veren kimsesiz bir kadın. (III) Dilber’i, Fatma’nın hatta Nilüfer Hanım’ın bile sevme nedeni budur işte. (IV) Çünkü o, Nilüfer Hanım gibi çevresindekilere tepeden bakan biri değil. (V) Bu nedenle Diiber’e karşı korku, inat, öfke yok kimsenin içinde.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisi bir eleştiri içermektedir?
- A) II.
- B) IV.
- C) V.
- D) III.
- E) I.
10. (I) Kalp-damar hastalıkları, Avrupa’daki ölümlerin yüzde 49’unu oluşturuyor. (II) Bu hastalıklar, Avrupa’daki ölüm nedenleri arasında birinci sırada yer alıyor. (III) 65 yaşın üstündeki üç kişiden birinin ölümü bu hastalığa bağlanıyor. (IV) 2020 yılında da kalp-damar hastalıklarının bu durumunu sürdüreceği düşünülüyor. (V) Sağlık harcamalarında da en önemli payı bu hastalıklar alıyor. (VI) Türkiye’de her yıl, kalp damarlarındaki tıkanıklık nedeniyle kriz geçiren 300 bin kişiden 150-200 bininin öldüğü sanılıyor. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde “tahmin” söz konusudur?
- A) I. ve II.
- B) I. ve III.
- C) IV. ve VI.
- D) V. ve VI.
- E) II. ve IV.
11.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde beklenti söz konusudur?
- A) Bu yapıt, sanatçının yalnızca var olan okurlarını memnun etmekle kalmayacak, aynı zamanda ona yeni okurlar da kazandıracak.
- B) Bu yapıtta, yazarın ilk öyküleriyle son dönemde yazdıkları ve onlar üzerine yazılan eleştiriler yer alacak.
- C) Yapıttaki öykülerin çoğunda yalnızlık temasının işlenmesinin nedenini yazarın çocukluk döneminde aramak gerekecek.
- D) Günlük yaşama ilişkin öğretici nitelikli bilgiler içeren bu yapıt, yazarın bu türdeki ilk denemesi olacak.
- E) Anlatılanların gerçeği ne kadar iyi yansıttığını kanıtlamak için belge ve fotoğraflardan yararlanacak.
12. (I) Dünyada 10.000 dolayında kuş türü var. (II) Bunların 6.600’den fazlası hızla azalmakta. (III) 1000’e yakın kuş türü ise yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. (IV) Dünyadaki kuş türlerinden 513’ü yalnızca Türkiye’de yaşıyor. (V) Bunlardan da 30’a yakınının soyu tükenmekte. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde “kesinlik” vardır?
- A) I.
- B) II.
- C) III.
- D) V.
- E) IV.
13.
Okuyarak, dinleyerek ya da resimlere bakarak ulaşamayacağımız güzellikleri görebilmek için yolculuğumuza devam ediyoruz.
Aşağıdakilerden hangisi, bu cümleden çıkarılabilecek bir yargıdır?
- A) Değişik yapıya sahip yerler, insanların ilgisini çeker.
- B) Kimi yerlerin ayrımına ancak oralar gezilip görülerek varılır.
- C) Tarihî kalıntıları görmek o yerlerin geçmişini öğrenmek için yeterli değildir.
- D) Çeşitli kitaplar, ansiklopediler yardımıyla gidilecek yerler hakkında bilgi edinilebilir.
- E) Farklı kültürel özelliklere sahip şehirler turizm açısından gelişmeye açıktır.
14.
(I) Dünyada yedi bin dilin yarısından fazlası yok olma tehlikesiyle karşı karşıya ve gelecek yüzyılda birçoğu da tamamen kaybolacak. (II) Bilim adamları dillerin kaybolmasının, hayvan ve bitki türleri için de tehlike oluşturduğunu saptadı. (III) Buradan yola çıkarak dünyanın biyolojik çeşitlilik haritası ile dillerin dağılım haritasını çıkardı. (IV) Bitki ve hayvan türlerinin en zengin olduğu Amazon Havzası ve Yeni Gine Adası’nda dil yönünden de çeşitlilik görüldü. (V) Bilim adamları bu bölgelerde biyolojik çeşitliliğin nasıl korunacağı bilgisinin dillerin içinde gizli olduğuna inanıyor. (VI) Çünkü bu dillerde, bitkilerin nasıl ve nerede yetiştiğine, hangi hastalıkları tedavi ettiğine ilişkin pek çok bilgi bulunduğunu ancak bunların birçoğunun, yok olan dillerle beraber ortadan kalktığını belirtiyor.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisi kendinden önceki cümlenin açıklamasıdır?
- A) II.
- B) VI.
- C) V.
- D) III.
- E) IV.
15. (I) Çok güzel bir iklime, doğaya ve 2250 yıllık bir geçmişe sahip İzmit’in tercihi tarım ya da turizm değil sanayi oldu. (II) Doğanın korunmasına yönelik önlemler alınmadan gelişen sanayi, zaman içinde kentin ve çevresinin pek çok güzelliğini alıp götürdü. (III) Bu yüzden bataklığa dönüşmüş olan İzmit Körfezi, son yıllardaki altyapı çalışmalarıyla ve kurulan dev arıtma sistemleriyle kurtarılmaya çalışılıyor. (IV) Bu kent, günümüzde kişi başına düşen geliriyle Türkiye birincisi. (V) 1960’lı yılların İzmit’ini tanıyanlara, bu sıralamada birinci olmak bile ne yazık ki mutluluk vermiyor. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde öznellik söz konusudeğildir?
- A) V.
- B) III.
- C) II.
- D) IV.
- E) I.
16.
(I) Yeryüzündeki doğal kaynaklar, çoğalan dünya nüfusu yüzünden giderek daha çok kullanıldığı için günümüzde tükenme noktasına geldi. (II) Örneğin artık, petrolü daha derinlerde veya daha uzak denizlerde aramak gerekiyor. (III) Sulama yapmaya ve büyük yerleşim yerlerinin gereksinimlerini karşılamaya sular yetmiyor. (IV) Bazı ormanlar, özellikle Afrika’dakiler yok edilip yerlerine binalar yapılıyor. (V) Daha düne kadar tükenmez balık depoları olarak görülen okyanuslar, bir yandan aşırı avlanma diğer yandan kıyılardaki kirlenmeyle kaygı verici ölçüde fakirleşiyor.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde neden-sonuç ilişkisi vardır?
- A) III. ve V.
- B) I. ve V.
- C) III. ve IV.
- D) I. ve II.
- E) II. ve V.
17.
(I) Bir insan kalabalığını topluma dönüştüren öğeler, inançlar, değerler ve kurallardır. (II) Bir kalabalığın, toplum niteliği kazanması, bu inançların, değerlerin ve kuralların en azından bir bölümünün paylaşılmasına bağlıdır. (III) Bu paylaşımın sağlanması için çocukluk döneminde ilk rol ailenin olup “Yalan söylemek kötüdür.”, “Sözünde durmak iyidir." gibi değerler ve kurallar çocuğa öğretilir; sonra arkadaş grupları, kitle iletişim araçları da bu konuda etkili olur. (IV) Ardından bu değer, inanç ve kuralların aktarılmasında okullar görev üstlenir. (V) Kişiler, böylelikle bir toplumun bireyleri hâline gelir, kişinin toplumsallaşması, öğrenme yeteneği yok olmadığı sürece hayatı boyunca devam eder.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde koşul anlamı vardır?
- A) IV. ve V
- B) III. ve IV.
- C) I. ve V.
- D) II. ve V.
- E) I. ve II
18. Aşağıdaki sayılardan hangisi 3. satırda yer alabilecek iki basamaklı sayılardan biri olabilir?
- A) 438
- B) 356
- C) 250
- D) 370
- E) 330
19. (I) Yazıya göre, sözün etki alanı çok geniş olmasa da, etkileme gücü yazıdan çok daha fazladır. (II) Çünkü sözün bir ruhu vardır, sözle anlatılmak istenene, konuşanın bakışından duruşuna kadar pek çok öge eşlik eder; oysa yazının sıradan bir nesneye dönüşme tehlikesi vardır. (III) Konuşma havası içinde yazmak, sözün ruhunu yazıya aktarmak gerçekten ciddi bir konudur. (IV) Çünkü yazının özelliği, konuşmadan çok farklıdır. (V) Şöyle ki: Sözün içten geldiği gibi söylenmesine karşılık yazıda bir denetim, ağırbaşlılık ve ciddiyet söz konusudur. (VI) Bu dengeyi sağlayamamış çoğu yazar, ötekilere göre soğuk bulunarak okunmamaya mahkûm edilmiştir. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmamıştır?
- A) III.
- B) VI.
- C) II.
- D) IV.
- E) V.
20.
(I) Türkiye’de, soğanlı bitkilerin içinde bulunduğu grupta 688 çeşit bitki var. (II) Bunlar, doğada kendiliğinden yetişen türler. (III) Dünyadaki, ters lale ve çiğdem gibi türlerinin çok büyük bir bölümü Türkiye’ de yetişiyor. (IV) Yani bu bitkilerin gen merkezi Anadolu toprakları. (V) Çiçekli ve tohumlu oldukları ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde yağışlı, soğanları dinlenme durumundayken de yani yazın, kurak bir iklimi olan Anadolu, bu bitkiler için bulunmaz bir ortam.
Bir bitki grubunun anlatıldığı bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?
- A) I. cümlede, yurdumuzda kaç türü bulunduğu belirtiliyor.
- B) II. cümlede, yetişmesine ilişkin bir bilgi veriliyor.
- C) V. cümlede, yurdumuzdaki hava koşullarının bu bitkilerin yetişmesi için uygun olduğu belirtiliyor.
- D) IV. cümlede, yurdumuzda tohumlarının nasıl elde edildiği dile getiriliyor.
- E) III. cümlede, yeryüzündeki bazı türlerinin çoğunun yurdumuzda bulunduğu belirtiliyor.
