Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Deneme Sınavı

Fiğânımdın cihânğa tüşîi âteş

Cihanın barça cânga tüşti âteş

Aldi könglümni vefa kılgay diyü

Kılmadı min mübtelâğa cüz cefâ

Bu dizelerdeki altı çizili ekler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Ol ödün tıdıgsiz Bodisstav ol kuvrag arasınta erür erti. Ötrü olurmuş orunıntın örü turup, on eğnin tonın açınıp, tizin çökitip, eliğin kavşurup tenri tenrisi Burkanka inçe tip ötüg ötünti.

Bu parça aşağıdaki eserlerden hangisinden alınmış olabilir?

Romandaki olaylar Burdur’un bir köyünde geçer. Kara Bayram; dul anası Irazca, karısı ve üç çocuğuyla babadan kalma evinde yaşar. Kara Bayram; köy muhtarının, evinin önünü köy kurulu üyesi Haceli’ye satıp da Haceli'nin buraya ev yapmaya kalkması üzerine ne yapacağını şaşırır. Haklarının korunması için yaşlı anası Irazca kuvvet olur. Muhtara ve Haceli’ye karşı çıkar. Muhtar, köye gelecek kaymakama ziyafet çekmek için Bayram’ın kuzularını çaldırır, yaptığı kötülükleri onları dövdürmeye kadar götürür. Zulüm yapan muhtarla, varlıklı güçlü köy kurulu üyesi ve onun kardeşleriyle savaşmak Bayram’ın annesi Irazca Ana'ya düşer.

Aşağıdaki sanatçılardan hangisinin romancılık anlayışı bu parçadaki anlatım özelliklerine daha uzaktır?

I. Nehcü’l-Feradis

II. Mi’rac-name

III. Mu’înü’l-Mürid

IV. İrk Bitig

V. İskender-nâme

Yukarıda numaralanmış eserlerden hangileri Harezm Türkçesi devresinin eserlerinden değildir?

Diğer adı "Hakaniye” olan bu şive XI. - XII. yüzyıllarda 7. Doğu ve Batı Türkistan'da kuiianılmiştır. İlk İslami-Türk Orta Asya edebî dili olarak anılr. Balasagunlu Yusuf (Has Hacip), Kaşgarlı Mahmut, Yüknekü Edip Ahmet bu Türkçe ile önemli eserler vermişlerdir.

Bu parçada sözü edilen Türkçe aşağıdakilerden hangisidir?

—- olağanüstü varlıkları ya da olaylan anlatan bazen de tarihsel bir olayı olağanüstü öğeler katarak hikâyeleştiren anlatı türüdür. Bu türün diğerlerinden farklı olan en önemli özelliği inandırıcılık iddiası taşıması ve bir inanışı yansıtmasıdır. Halk arasında doğru kabul edilen bu metinlerin konuşma diline yakın bir anlatımı vardır.

Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

20. yüzyılda ortaya çıkan ve Batı dünyasında tartışılan bu kuram, "Homer Meselesi” olarak da bilinir. Milmen Parry ve Albert Bateslord tarafından oluşturulan bu kuram temelde Homeros’un İlyada ve Odysseia’yi nasıl meydana getirdiği sorusuyla ilgilidir.

Edebiyatımızda halk edebiyatı ürünlerinin özellikle de destanların günümüze kadar nasıl geldiklerini açıklamaya yarayan ve yukarıda özellikleri anlatılan halk bilimi kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

15. yüzyılda yaşamış ve döneminde “sultânü’ş-şuâra" (şairlerin sultanı) adıyla anılmış bir sanatçıdır. Fatih Sultan Mehmet’in sevgisini kazanıp kazaskerliğe kadar yükseltilmiştir. Fatih’e sunduğu “kerem" redifli kasidesiyle tanınmıştır. Şiirlerinde, "Ey fitnesi çok kavli yalan yandum elinden / Bir nâz ile bir gönül alan yandum elinden" dizelerinde olduğu gibi maddi aşkı işlemiştir.

Bu parçada tanıtılan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Tektekçi meyhanelerde terlemişti içimdeki çakal

Bıyıklarımın hâlâ ayva ve rakı kokması bundandır

Kendimi en zalim şarkılar makamına yolcu ederken

Fiyakamı ödünç alırdım açık hava sinemalarından

O zamanlar biz ohhoo iki kafadar bir araya gelsek

Yelkenleri fora edip hayallerimize giderdik

Sesimiz sıtma görmemiş ruhumuz mürekkep içmemişti

Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Sokakta giderken kendi kendime

Gülümsediğimin farkına vardığım zaman

Beni deli zannedeceklerini düşünüp

Gülümsüyorum

Bu dizeler biçim ve içerik özellikleri dikkate alınırsa aşağıdaki şairlerden hangisi tarafından yazılmış olabilir?

İnsanın bilinçaltını açıklamaya çalışan ve insanin gerçek kişiliğinin dış baskılardan kurtulduktan sonra çıkacağına inanan, Freud’un verilerini belge kabul eden edebiyat akımıdır.

Bu parçada sözü edilen edebiyat akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Dil ve anlatım dersi öğretmeni Ahmet Bey öğrencilerinin dil bilgisi bilgilerini yoklamak için aşağıdaki çoktan seçmeli soruyu hazırlamıştır.

Aşağıdakilerden hangisinin sıfatın tanımı olduğu söylenebilir?

A) İsim ya da eylem kök ve gövdelerinden yapım ekleriyle türetilmiş sözcüktür.

B) Herhangi bir yapım eki almamış ya da başka bir sözcükle bileşmemiş kelimedir.

C) Bir fiilin, sıfatın veya zarfın anlamını zaman, yer, ölçü, nitelik, soru kavramları bakımından etkileyen kelimelerdir.

D) Varlıkların niteliklerini gösteren ya da onları belirten sözcüklerdir.

E) Canlı ve cansız varlıkları, duygu ve düşünceleri, çeşitli durumları bildiren kelimelerdir.

Dilberin haddi gül-i handândurur

Şol mutarrâ sünbülü reyhandurur

Cân eğer tenden revân olsa ne gam

Ehl-i aşkın cânı çün cânândurur

Divan edebiyatında tek bir dörtlükten oluşan, aruz ölçüsünün “fâ’ilâtün / fa’iiâtün / fâ’ilün" kalıbıyla yazılan ve bir örneği yukarıda verilmiş olan şiirlere ne ad verilir?

Biz pîr-i mugândan ezelî aldık icazet

Rez duhterini verdi bize kıldı inâyet

Divan edebiyatı ve aruz ölçüsünden etkilenen bazı aşıkların hecenin dışına çıkarak şiir yazdıkları türler de olmuştur.

Yukarıda bir örneği verilen ve aruzun "mef'ûlü / mefâîlü / mefâîîü / fa’ûlün" kalıbı kullanılarak yazılan şiirlere ne ad verilmektedir?

I. Garib-name

II. Hüsnü Aşk

III. Şikâyet-name

IV. Hayriyye

V. Mecalisü'n-Nefais

Yukarıda numaralanmış eserlerden hangisi "mesnevi" nazım biçimiyle yazılmamıştır?

Döktü omuzundan poşu saçağını

Açtı gönüller deli bayrağını

Ay yenisi gökte ne Ülker satar

Değmeyecek kestiği tırnağını

İlk iki beyti verilen bu şiir biçim ve içerik bakımından hangi gazeli örneklendirir?

1968’de yayımlanan ilk Öykü kitabı “Cumartesi Yalnızlığında sınırlı ilişkiler içinde sıkışan insanların yaşamlarını anlattı. “Pastırma Yazı" ve “Bir Denizin Eteklerinde” adlı öykü kitaplarında duyarlı gençlerin tutkularını, sıkıntılı ilişkilerini, yalnızlıklarını, acılarını kaleme aldı. “Her Gece Bodrum" romanıyla büyük bir ün kazandı, iç konuşma tekniğini kullandığı bu romanda toplumsal kargaşa içinde bunalıma düşen aydınların arayışlarını ve çıkmazlarını ele aldı. “Hüzün Kahvesi, Bir Denizin Eteklerinde, Mavi Kanatlarınla Yalnız Benim Olsaydın, Ölünceye Kadar Seninim, Ay Işığı” sanatçının diğer eserlerindendir.

Bu parçada sözü edilen sanatçı, aşağıdakilerden hangisidir?